Türkiye’de Vatandaşların İklim Değişikliği Anksiyetesinin Değerlendirilmesi

Öz

Dünyanın varoluşundan itibaren çeşitli periyotlarda iklim değişikliği ile karşı karşıya kalan yeryüzü, özellikle Sanayi Devrimi’nden itibaren insanların doğayı tahakküm altına almaları sonucunda insan kaynaklı nedenlerle ilk kez ortaya çıkmıştır. Sanayileşme ve kentleşme, fosil yakıtların kullanımının aşırı artışı, ormansızlaşma gibi nedenler sonucunda sera gazlarının atmosferde birikerek iklimlerin düzenini değiştirmesi olarak ifade edilen iklim değişikliği, küresel bir boyuta ulaşarak canlı ve cansız tüm varlıkların geleceğini tehdit etmektedir. İklim değişikliğinin yeryüzünde sel ve taşkınlar, kuraklık, yağış rejimlerinin düzensizleşmesi, salgın hastalıklar, zorunlu yer değiştirmeler gibi çok sayıda olumsuz etkisinin yanında insan sağlığı üzerinde de birçok zararı olduğu bilinmektedir. Can kayıpları; kalp, damar ve akciğer rahatsızlıkları; bebek ölümleri ve psikolojik rahatsızlıklar, iklim değişikliğinin insan sağlığı üzerinde doğrudan ya da dolaylı neden olduğu başlıca zorluklar olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışmanın amacı; iklim değişikliğinin vatandaşlarda anksiyeteye neden olup olmadığını Türkiye’de yaşayan vatandaşlar üzerinden ele almaktır. Çalışmanın iki temel hipotezi bulunmaktadır. H1: Türkiye’de yaşayan vatandaşların iklim değişikliğine karşı anksiyeteleri düşüktür. H2: Demografik değişkenler, vatandaşların iklim anksiyeteleri açısından farklılaşmaktadır. Araştırmada nicel araştırma tekniklerinden anket tekniği kullanılmış ve Türkiye’de yaşayan 407 kişiden yanıtlar toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 23 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz yöntemi olarak yüzde ve frekans dağılımı, açıklayıcı faktör analizi, Mann-Whitney U Testi ve Kruskal-Wallis Testleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda Türkiye’de yaşayan vatandaşların iklim anksiyetelerinin oldukça düşük olduğu görülmüş ve H1 hipotezi kabul edilmiştir. İklim değişikliği anksiyetesi skorlarının genel anlamda oldukça düşük olduğu görülmüş, çeşitli önermeler açısından demografik değişkenler arasında farklılaşma olsa da genel mahiyette anlamlı olmadığından H2 hipotezi reddedilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• İklim değişikliği
• anksiyete
• çevre sorunları
• sera gazı
• sağlık

Assessment of Climate Change Anxiety of Citizens in Turkey

Öz

The earth, which has been faced with climate change at various periods since the existence of the world, has emerged for the first time due to human-caused reasons, especially as a result of people's domination of nature since the Industrial Revolution. Climate change, expressed as greenhouse gases accumulating in the atmosphere and changing the climate pattern as a result of reasons such as industrialization and urbanization, excessive use of fossil fuels, deforestation, is threatening the future of all living and inanimate beings by reaching a global dimension. It is known that climate change has many negative effects on human health, such as floods and floods, drought, disorganization of precipitation regimes, epidemics, forced displacements, as well as many harms on the earth. Loss of life; heart, vascular and lung diseases; infant mortality and psychological disorders are considered as the main difficulties caused by climate change directly or indirectly on human health. The aim of this study is to; it is to address whether climate change causes anxiety in citizens through citizens living in Turkey. There are two main hypotheses of the study. H1: Citizens living in Turkey have low anxiety about climate change. H2: Demographic variables differ in terms of climate concerns of citizens. The survey technique, one of the quantitative research techniques, was used in the research and responses were collected from 407 people living in Turkey. The obtained data were analyzed using SPSS 23 package program. Percentage and frequency distribution, explanatory factor analysis, Mann-Whitney U Test and Kruskal-Wallis Tests were used as analysis methods. As a result of the research, it was found that the climate anxieties of citizens living in Turkey were quite low and the H1 hypothesis was accepted. It was found that the climate change anxiety scores were quite low in general, and although there was a differentiation between demographic variables in terms of various propositions, the H2 hypothesis was rejected because it was not meaningful in general.

Anahtar Kelimeler

• Climate change
• anxiety
• environmental problems
• greenhouse gas
• health

Kaynakça

1. Agyapong, V. I. O., Hrabok, M., Juhas, M., et al. (2018). Prevalence Rates and Predictors of Generalized Anxiety Disorder Symptoms in Residents of Fort McMurray Six Months After a Wildfire. Front Psychiatry, 9.
2. Albrecht, G. (2011). Chronic environmental change: Emerging “psychoterratic” syndromes. I. Weissbecker (Ed.), In Climate change and human well-being: Global challenges and opportunities (pp. 43 – 56) New York, NY: Springer.
3. Amen, D. G. (2021). Beyninizi Değiştirin Hayatınız Değişsin: Anksiyete, Depresyon, Takıntı, Dikkat Eksikliği, Öfke ve Hafıza Sorunlarını Aşmak İçin Çığır Açan Bir Program, İstanbul: Pegasus Yayınları.
4. Anderson, C. A. ve DeLisi, M. (2011). Implications of global climate change for violence in developed and developing countries. J. P. Forges, A. W. Kruglanski, & K. D. Williams (Eds.), In The psychology of social conflict and aggression (pp. 249 – 265), New York, NY: Psychology Press.
5. Burke, M., Gonz´alez, F., Baylis, P., et al. (2018). Higher temperatures increase suicide rates in the United States and Mexico. Nat Clim Change, 8(8): 723–729.
6. Cebeci, F., Karaman, M., Öztürk, A. F., Uzun, K., Altın, M. O., Arıcı, A. & Artan, T. (2022). İklim değişikliği anksiyetesi ölçeği’nin Türkçe uyarlaması: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 22 (1): 20-42.
7. Clayton, S. and Karazsia, B. T. (2020). Development and validation of a measure of climate change anxiety, Journal of Environmental Psychology, 69: 1-11.
8. Cooper, S. J. and Wheeler, T. (2017). Rural household vulnerability to climate risk in Uganda. Regional Environmental Change, 17(3): 649–663.

9. Coşkun, R., Altunışık, R. ve Yıldırım, E. (2015). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri – SPSS Uygulamalı, Sakarya: Sakarya Kitabevi.
10. Ebi, K. L., Grambsch, A. E., Sussman, F. G., & Wilbanks, T. J. (2008). Effects of global change on human health, in analyses of the effects of global change on human health and welfare and human systems. A Report by the U.S. Climate Change Science Program and the Subcommittee on Global Change Research, (Ed. J. Gamble vd.), USEPA: Washington, D. C.
11. Gezer, M., ve İlhan, M. (2021). İklim Değişikliği Endişesi Ölçeği: Türkçeye uyarlama çalışması. Ege Coğrafya Dergisi, 30(1): 195-204.
12. Haşıoğlu, S. B., Baran, T., ve Aydın, O. (2015). Pazarlama araştırmalarındaki potansiyel problemlere yönelik bir araştırma: Kolayda örnekleme ve sıklık ifadeli ölçek maddeleri. Pamukkale İşletme ve Bilişim Yönetimi Dergisi, (1): 19-28.
13. Hayes, K., Blashki, G., Wiseman, J., Burke, S., and Reifels, L. (2018). Climate change and mental health: Risks, impacts and priority actions. Int J Ment Health Syst, 12(28): 1-12.
14. Hrabok, M., Delorme, A. and Agyapong, V. I. O. (2020). Threats to Mental Health and Well-Being Associated with Climate Change. Journal of anxiety disorders, 76, 102295.
15. Inglehart, R. (1990). Cultural shift in advanced ındustrial society. Princeton: Princeton University Press.
16. Johannesson, K. B., Arinell, H., and Arnberg, F. K. (2015). Six years after the wave. Trajectories of posttraumatic stress following a natural disaster. J Anxiety Disord, 36: 15–24.
17. Kiraz, E. D. E. (2019). İklim Değişikliği Eğitim Modülleri Serisi 14: İklim değişikliğinin insan sağlığına etkileri. İklim Değişikliği Alanında Ortak Çalışmaların Desteklenmesi Projesi, İklimİN, We Global.
18. KONDA, (2022). Türkiye’de İklim Değişikliği Algısı ve Enerji Tercihleri 2022, https://www.iklimhaber.org/wp-content/uploads/2023/05/Iklim-Haber-Konda-Arastirma-2022.pdf, Erişim Tarihi: 07.12.2023.
19. Luber G, Hess J. (2007). Climate change and human health in the United States. J Environ Health. 70(5): 43-46.
20. Mah, A. Y. J., Chapman, D. A., Markowitz, E. M., and Lickel, B. (2020). Coping with climate change: Three insights for research, intervention, and communication to promote adaptive coping to climate change. Journal of anxiety disorders, 75: 1-9.
21. Nordhaus, W. (2013). İklim Kumarı, İstanbul: Doğan Yayınları.
22. Nordløkken, A., Pape, H., and Heir, T. (2016). Alcohol consumption in the aftermath of a natural disaster: a longitudinal study. Public Health, 132: 33–39.
23. Norris, F. H., Friedman, M. J., Watson, P. J., Byrne, C. M., Diaz, E., and Kaniasty, K. (2002). 60,000 Disaster Victims Speak: Part I. An Empirical Review of the Empirical Literature, 1981–2001. Psychiatry Interpers Biol Process, 65(3): 207–239.
24. Özbay, S. ve Alcı, B. (2021). İklim değişikliği kaygı ölçeği: türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. R&S – Research Studies Anatolia Journal, 4(3): 183-193.
25. Özen, Y. ve Gül, A. (2007). Sosyal ve Eğitim Bilimleri Araştırmalarında Evren-Örneklem Sorunu, Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 15: 394-422.
26. Patz, J., McGeehin, M., Bernard, S., Ebi, K.L., Epstein, P.R., Grambsch, A., Gubler, D.J., Reiter, P., Romieu, I., Rose, J.B., Samet, J.M., and Trtanj, J. (2000). The potential health impacts of climate variability and change for the United States. Environmental Health Perspectives, 108: 367-376.
27. Searle, K. And Gow, K. (2010). Do concerns about climate change lead to distress? International Journal of Climate Change Strategies and Management, 2(4): 362–379.
28. Silove, D. and Steel, Z. (2006). Understanding community psychosocial needs after disasters: Implications for mental health services. J Postgrad Med, 52(2): 121-125.
29. Steentjes, K., et al. (2017). European Perceptions of Climate Change: Topline Findings of a Survey Conducted in Four European Countries in 2016. Cardiff University, Cardiff.
30. Swim, J., Clayton, S., Doherty, T., Gifford, R., Howard, G., Reser, J., Stern, P., Weber, E. (2009). Psychology and global climate change: Addressing a multi-faceted phenomenon and set of challenges. In A report by the American Psychological Association’s task force on the interface between psychology and global climate change. Washington: American Psychological Association.
31. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using Multivariate Statistics (6th ed.). Boston: MA: Pearson.
32. TCMB. (20233). https://www.tcmb.gov.tr/ , Erişim Tarihi: 04.11.2023.
33. Trombley, J., Chalupka, S., and Anderko, L. (2017). Climate Change and Mental Health. AJN Am J Nurs, 117(4): 44–52.
34. Türkeş, M. (2013a). İklim Değişiklikleri: Kambriyen’den Pleyistosene, Geç Holosen’den 21. Yüzyıla, Ege Coğrafya Dergisi, 22(1), 1-25.
35. Türkeş, M. (2019b). İklim Değişikliğinin Fiziksel Bilim Temeli-I, Toplum ve Hekim Dergisi, 34(6), 457-475.
36. TÜİK. (2022). https://www.tuik.gov.tr/ , Erişim Tarihi: 04.11.2023.
37. UNHCR. (2021). Mid-Year Trends 2021, https://www.unhcr.org/ , Erişim Tarihi: 14.10.2023.
38. Vlassopoulos, C. A. (2012). Competing definition of climate change and the post-kyoto negotiations. International Journal of Climate Change Strategies and Management, 8(1): 104-118.
39. Weisler, R. H., Barbee, J. G. T., and Townsend, M. H. (2006). Mental health and recovery in the Gulf Coast after Hurricanes Katrina and Rita. JAMA, 296(5): 585-588.
40. WIN International. (2019). Win World Survey: Data Show High Levels of Concern for Climate Change, https://winmr.com/win-world-survey/ , Erişim Tarihi: 04.11.2023.
41. WMO. (2021). State of the Global Climate Report 2021, https://library.wmo.int/ , Erişim Tarihi: 12.10.2023.
42. WWF. (2023). İklim Değişikliği, https://www.wwf.org.tr/ne_yapiyoruz/iklim_degisikligi_ve_enerji/iklim_degisikligi/#:~:text=Kurakl%C4%B1k%2C%20seller%2C%20%C5%9Fiddetli%20kas%C4%B1rgalar%20gibi,topluluklar%C4%B1%20da%20ciddi%20risk%20alt%C4%B1ndad%C4%B1r., Erişim Tarihi: 10.10.2023.
43. Zungur, M. Z. (2020). Belirsizlikle Barışmak - Kaygı ve Endişeyi Yönetmek, İstanbul: Destek Yayınları.