ki̇ü sosyal Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 3023-5901 Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi 10.64331/kiusosyal.1667636 Islamic Law İslam Hukuku ENFORCEMENT OF ISLAMIC SYMBOLS BY THE STATE AND STATE SANCTIONS IN CASES OF NON-COMPLIANCE İSLÂM ŞİÂRLARININ DEVLET ELİYLE UYGULANMASI VE UYGULANAMADIĞI DURUMLARDA DEVLETİN YAPTIRIMLARI https://orcid.org/0009-0008-3268-2575 Tuğrul Mukaddes 12 30 2025 3 2 166 180 03 28 2025 09 30 2025 Copyright © 2023, Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2023 Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi

This study examines the nature and social function of Islamic symbols, referred to as "sha’airullah" in Islamic legal doctrine, as well as the legal framework regarding their protection and implementation by the state. The concept of the symbol encompasses fundamental signs and markers that ensure the visibility of Islam and distinguish the Muslim community from other faith groups, such as the Holy Qur’an, the Kaaba, the Adhan (call to prayer), prayer (salah), Hajj (pilgrimage), and the hijab. The article emphasizes that the reverence shown to these symbols is intrinsically linked to the piety (taqwa) within hearts and holds vital importance for the preservation of Islamic identity. In Islamic political thought, the fundamental raison d'être of the state is the preservation of religion (hirasat al-din) and the administration of worldly affairs according to these principles. In this context, the state is not only responsible for maintaining public order but is also obligated to organize the full implementation of these symbols in the public sphere, such as the recitation of the Adhan and the collective performance of prayers. Historically, the Ridde Wars during the caliphate of Abu Bakr serve as the most concrete example of the protection of these symbols by the state. Furthermore, the article addresses the "system of sanctions" (uqubat) to be applied by the state in cases of disparagement, insult, or physical attack directed at these sacred values. While attacks on the sacred were viewed as grave crimes that destabilize the spiritual security of society in classical jurisprudence, in modern law, such acts are intended to protect public peace under the scope of the crime of "insulting religious values." Consequently, the study reveals that the protection of Islamic symbols by the state is essential for social unity and the continuity of religious authority.

Bu çalışma, İslâm hukuk doktrininde "şeâirullah" olarak adlandırılan İslâm şiârlarının mahiyetini, toplumsal işlevini ve bu sembollerin devlet eliyle korunması ile uygulanmasına dair hukuki çerçeveyi incelemektedir. Şiâr kavramı; Kur’an-ı Kerîm, Kâbe, ezan, namaz, hac ve tesettür gibi İslâm’ın görünürlüğünü sağlayan, Müslüman toplumu diğer inanç gruplarından ayıran temel sembol ve nişanları ifade eder. Makalede, bu sembollere gösterilen tazimin kalplerdeki takva ile ilişkili olduğu ve İslâm kimliğinin muhafazası için hayati önem taşıdığı vurgulanmaktadır. İslâm siyaset düşüncesinde devletin temel varlık sebebi, dinin korunması ve dünya işlerinin bu esaslara göre düzenlenmesidir. Bu bağlamda devlet, sadece asayişi sağlamakla kalmayıp, ezanın okunması ve toplu ibadetlerin icrası gibi şiârların kamusal alanda eksiksiz uygulanmasını organize etmekle yükümlüdür. Tarihsel süreçte Hz. Ebubekir dönemindeki Ridde Savaşları, şiârların devlet eliyle korunmasına dair en somut örnektir. Makale ayrıca, bu kutsal değerlere yönelik tahkir, hakaret veya saldırı durumlarında devletin uygulayacağı "ukûbat" (ceza) sistemini ele almaktadır. Kutsala yönelik saldırılar, klasik fıkıhta toplumun manevi güvenliğini sarsan ağır suçlar olarak görülmüş; modern hukukta ise bu durum "dini değerleri aşağılama" suçu kapsamında kamu barışını koruma amacı gütmüştür. Sonuç olarak çalışma, İslâm şiârlarının devletin koruması altında olmasının toplumsal birlik ve dini otoritenin sürekliliği için zaruri olduğunu ortaya koymaktadır.

 Şeâirullah İslâm Şiârları Din-Devlet İlişkisi Kamu Düzeni Hukuki Yaptırımlar Sha’airullah Islamic Symbols Religion-State Relations Public Order Legal Sanctions Âdem, H. (2016). İslâm’da yönetim ve adalet anlayışı. Yeni Fikir, 7(17), 75–92. Akbulut, İ. (2003). İslâm hukukunda suçlar ve cezalar. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 52(1), 163–175. Artuk, M. E., & Alşahin, M. E. (2014). Dini değerleri aşağılama suçu (TCK m.216/3). Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Araştırma Dergisi, 20(1), 989–992. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi. (2005, 10 Kasım). Leyla Şahin v. Turkey (Application no. 44774/98). https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-70956 Bardakoğlu, A. (1993). Ceza. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt 7, ss. 470–478). TDV Yayınları. Buhârî, M. b. İ. (1989). el-Câmiu’s-sahîh (M. Sofuoğlu, Çev.). Ötüken Neşriyat. Buhârî, M. b. İ. (1992). Sahîh-i Buhârî. Sağlam Yayınevi. Derdîr, A. b. M. (1997). eş-Şerhu’l-kebîr. Dârü’l-Fikr. Deylemî, Ş. b. Ş. (1986). el-Firdevs bi-me’sûri’l-hitâb. Dârül-Kütübi’l-İlmiyye. Diyanet İşleri Başkanlığı. (1965, 2 Temmuz). Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun (Kanun No. 633). Resmî Gazete (Sayı: 12038). http://www.resmigazete.gov.tr Dihlevî, Ş. V. (2020). Hüccetullâhi’l-bâliğa (M. Erdoğan, Çev.). İz Yayıncılık. Ebû Dâvûd, S. b. E. (2021). Sünen-i Ebû Dâvûd. Ocak Yayınları. Ebû Mansûr es-Seâlibî, A. b. M. (1997). Adâbu’l-mülûk (Hükümdarlık sanatı) (S. Aykut, Çev.). İnsan Yayınları. Gazzâlî, E. H. (1993). el-Mustasfâ (M. A. en-Nemlî, Haz.; Cilt 1). Dâru’s-Selâm. Gazzâlî, E. H. (2005). Kalplerin keşfi. Semerkand Yayınları. Göle, N. (2008). Modern mahrem: Medeniyet ve örtünme. Metis Yayınları. Gürkan, S. L. (2010). Sünnet. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt 38, ss. 155–157). TDV Yayınları. Hobbes, T. (2021). Leviathan (S. Lim, Çev.). Yapı Kredi Yayınları. İbn Âbidîn, M. E. (1983). Reddü’l-muhtâr ale’d-dürri’l-muhtâr (A. Davutoğlu, Çev.). Şamil Yayınları. İbn Arabî, M. (2016). Fütûhât-ı Mekkiyye ve Fusûsü’l-hikem. Kabalcı Yayınları. İbn Kudâme, M. b. A. (1985). el-Muğnî. Dârü’l-Fikr. İbn Sa’d, M. (2014). Kitâbü’t-tabakâti’l-kebîr (A. Demircan, Çev. Ed.). Siyer Yayınları. İbn Mâce, M. b. Y. (2024). Sünen-i İbn Mâce. Kitap Dünyası Yayınları. Karadavî, Y. (2001). Çağdaş meselelere fetvalar (V. Bulut, Çev.; Cilt 7). Ravza Yayınları. Karaman, H. (1998). Dinî değerlerin korunması ve hukukî yaptırımı. İslâm Hukuku Araştırmaları Dergisi, (6), 35–52. Karaman, H. (2019). Ana hatlarıyla İslâm hukuku. Ensar Neşriyat. Kâsânî, A. b. M. (1982). Bedâiu’s-sanâi’ fî tertîbi’ş-şerâi’. Dârü’l-Kitâbi’l-Arabî. Kâsânî, A. b. M. (2005). Bedâiu’s-sanâi’ fî tertîbi’ş-şerâi’ muhtasarı (İbadetler) (M. M. Tamir, Çev.). Nobel Yayınevi. Kaya, K. (t.y.). Türkiye’de din-devlet ilişkisi ve Diyanet İşleri Başkanlığı [Doktora tezi]. İstanbul Üniversitesi. Köktaş, M. E. (1997). Din ve siyaset: Siyasal davranış ve dindarlık. Vadi Yayınları. Kur’ân yolu meali. (2025, 16 Ocak). https://kuran.diyanet.gov.tr Kutlu, S. (2005). İmam Mâturîdî’ye göre diyanet-siyaset ayrımı ve çağdaş tartışmalarla mukayesesi. İslâmiyât Dergisi, 8(2), 55–59. Mâverdî, E. H. (1987). Teshîlü’n-nazar ve ta‘cîlü’z-zafer fî ahlâki’l-melik ve siyâseti’l-mülk (R. es-Seyyid, Çev.). Serüven Kitabevi. Mâverdî, E. H. (2003). el-Ahkâmü’s-sultâniyye. Bedir Yayınları. Molla Hüsrev, M. b. F. (2024). Mirkâtü’l-vusûl ilâ ilmi’l-usûl. Alperen Kitabevi. Müslim b. H. (2020). Sahîh-i Müslim (M. Sofuoğlu, Çev.). Şifa Yayınevi. Nevevî, Y. b. Ş. (2000). el-Mecmû’ şerhu’l-mühezzeb. Dârü’l-Fikr. Nizamülmülk. (1987). Siyasetnâme (Siyeru’l-mülûk) (N. Bayburtlugil, Çev.). Dergâh Yayınları. Nursî, S. (2005). Risale-i Nur külliyatı. Sözler Yayınları. Özarslan, S. (2010). Dihlevî’ye göre İslâm’ın sembolleri/Şeâiri İslâm. Bilimname, 17(1), 229–250. Özvarlı, M. S. (2010). Şeâir. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt 39, ss. 123–124). TDV Yayınları. Râzî, F. (2010). Tefsir-i Kebir (Mefâtîhu’l-gayb) (S. Yıldırım, S. Kılıç, & L. Cebeci, Çev.). Huzur Yayınevi. Serahsî, M. b. A. (1993). el-Mebsût. Dârü’l-Ma’rifa. Tahâvî, E. C. A. b. M. (1986). el-Muhtasar. Dâru İhyâi’l-Ulûm. Tirmizî, E. İ. M. b. İ. (1992). Sünen-i Tirmizî. Konya Kitapçılık. Weber, M. (2020). Politika ve bilim (T. Bora, Çev.). Heretik Yayıncılık. Yaşaroğlu, M. K. (2006). Namaz. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt 32, ss. 350–357). TDV Yayınları. Yazır, M. H. (1998). Hak dini Kur’an dili (Cilt 3). Çelik Şura Yayınları. Yıldız, H. B. (2018). Hz. Peygamber’e hakaretin cezası. Usûl İslâm Araştırmaları, (30), 133–159. Zuhaylî, V., & Atıyye, C. (2000). Tecdidü’l-fıkhi’l-İslâmî. Dârü’l-Fikr.