Üstbilişsel faktörlerin travma sonrası stres bozukluğu belirtileri ile ilişkisinde duygu düzenleme stratejilerinin aracı rolü
Öz
Bu çalışma, üstbilişsel faktörlerle Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) belirtileri arasındaki ilişkide dört temel duygu düzenleme stratejisinin (ruminasyon, düşünce bastırma, dışavurumcu baskılama ve yeniden değerlendirme) aracı rollerini incelemeyi amaçlamıştır. Yaşam boyu en az bir travmatik olay deneyimlemiş 538 yetişkin (Ort. = 30.68, SS = 10.07; %62.5 kadın) çalışmaya dahil edilmiştir. Katılımcılara Yaşam Olayları Kontrol Listesi-5, TSSB Kontrol Listesi-5, Üstbilişler Ölçeği-30, Ruminatif Tepkiler Ölçeği-Kısa Formu, Beyaz Ayı Bastırma Envanteri ve Duygu Düzenleme Ölçeği uygulanmıştır. Hayes’in PROCESS makrosu (Model 4) kullanılarak paralel çoklu aracılık analizleri gerçekleştirilmiştir. Üstbilişsel faktörler TSSB belirtilerindeki varyansın %26'’sını açıklarken (R² = .26, F(1, 536) = 188.82, p < .001), duygu düzenleme stratejilerinin dahil edildiği tam model %46’sını açıklamıştır (R² = .46, F(5, 532) = 91.54, p < .001). Bootstrap sonuçları (5000 yeniden örnekleme) sadece ruminasyon (B = 0.35, %95 GA [0.27, 0.44]) ve düşünce bastırmanın (B = 0.21, %95 GA [0.14, 0.28]) anlamlı aracılık rolleri üstlendiğini göstermiştir. Ruminasyonun aracılık etkisi düşünce bastırmadan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha güçlü bulunmuştur (B = 0.14, %95 GA [0.02, 0.28]). Dışavurumcu baskılama (B = 0.00, %95 GA [-0.03, 0.02]) ve yeniden değerlendirme (B = -0.01, %95 GA [-0.03, 0.00]) stratejileri aracılık etkisi göstermemiştir. Bu bulgular, üstbiliş alt boyutları için ayrı ayrı yapılan tüm analizlerde tutarlı biçimde tekrarlanmıştır (n = 6 model). Elde edilen sonuçlar, üstbilişsel modelin Türkiye örneklemindeki geçerliliğini desteklemekte, ruminasyon ve düşünce bastırmanın TSSB için önemli aracı mekanizmalar olduğunu göstermektedir. Dışavurumcu baskılama ve yeniden değerlendirmenin beklenen aracılık etkilerini göstermemesi ise duygu düzenleme stratejilerinde kültürel bağlamın önemini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, TSSB müdahalelerinde özellikle ruminatif süreçleri hedef alan ve kültürel özgüllükleri göz önünde bulunduran bireyselleştirilmiş tedavi yaklaşımlarının geliştirilmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
travma sonrası stres bozukluğu üstbilişsel inançlar duygu düzenleme aracılık analizi
Etik Beyan
Bu çalışma, Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır (Tarih: 19.04.2017, Karar No: 3).
Destekleyen Kurum
Bu çalışma için herhangi bir maddi destek alınmamıştır.
Teşekkür
Bu makale, birinci yazarın Dokuz Eylül Üniversitesi’nde yürüttüğü yüksek lisans tezinden üretilmiştir.
Kaynakça
- Altın, M., & Gençöz, T. (2009). Psychopathological correlates and psychometric properties of the White Bear Suppression Inventory in a Turkish sample. European Journal of Psychological Assessment, 25(1), 23-29.
- Aydın, B. T., & Süslü, D. P. (2023). The mediating role of difficulties in emotion regulation in the relationship between childhood trauma and resilience among university students. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 13(70), 315-329.
- Benjet, C., Bromet, E., Karam, E. G., Kessler, R. C., McLaughlin, K. A., Ruscio, A. M., ... & Koenen, K. C. (2016). The epidemiology of traumatic event exposure worldwide: Results from the World Mental Health Survey Consortium. Psychological Medicine, 46(2), 327-343.
- Bernal, G., Jiménez-Chafey, M. I., & Domenech Rodríguez, M. M. (2009). Cultural adaptation of treatments: A resource for considering culture in evidence-based practice. Professional Psychology: Research and Practice, 40(4), 361-368.
- Blevins, C. A., Weathers, F. W., Davis, M. T., Witte, T. K., & Domino, J. L. (2015). The posttraumatic stress disorder checklist for DSM‐5 (PCL‐5): Development and initial psychometric evaluation. Journal of Traumatic Stress, 28(6), 489-498.
- Brewin, C. R., & Holmes, E. A. (2003). Psychological theories of posttraumatic stress disorder. Clinical Psychology Review, 23(3), 339-376.
- Brown, R. L., Wood, A., Carter, J. D., & Kannis‐Dymand, L. (2022). The metacognitive model of post‐traumatic stress disorder and metacognitive therapy for post‐traumatic stress disorder: A systematic review. Clinical Psychology & Psychotherapy, 29(1), 131-146.
- Boysan, M., Guzel Ozdemir, P., Ozdemir, O., Selvi, Y., Yilmaz, E., & Kaya, N. (2017). Psychometric properties of the Turkish version of the PTSD Checklist for Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, (PCL-5). Psychiatry and Clinical Psychopharmacology, 27(3), 300-310.
- Cloitre, M., Hyland, P., Bisson, J. I., Brewin, C. R., Roberts, N. P., Karatzias, T., & Shevlin, M. (2019). ICD‐11 posttraumatic stress disorder and complex posttraumatic stress disorder in the United States: A population‐based study. Journal of Traumatic Stress, 32(6), 833-842.
- Dawel, A., Mewton, P., Gulliver, A., Farrer, L. M., Calear, A. L., Newman, E., & Cherbuin, N. (2024). For whom and what does cognitive reappraisal help? A prospective study. Cognitive Therapy and Research, 48(4), 687-703.
- DeRubeis, R. J., Cohen, Z. D., Forand, N. R., Fournier, J. C., Gelfand, L. A., & Lorenzo-Luaces, L. (2014). The Personalized Advantage Index: translating research on prediction into individualized treatment recommendations. A demonstration. PLOS ONE, 9(1), e83875.
- Devignes, Q., Ren, B., Clancy, K. J., Howell, K., Pollmann, Y., Martinez-Sanchez, L., ... & Rosso, I. M. (2024). Trauma-related intrusive memories and anterior hippocampus structural covariance: an ecological momentary assessment study in posttraumatic stress disorder. Translational Psychiatry, 14(1), 74-84.
- Dunmore, E., Clark, D. M., & Ehlers, A. (2001). A prospective investigation of the role of cognitive factors in persistent posttraumatic stress disorder (PTSD) after physical or sexual assault. Behaviour Research and Therapy, 39(9), 1063-1084.
- Ehlers, A., & Clark, D. M. (2000). A cognitive model of posttraumatic stress disorder. Behaviour Research and Therapy, 38(4), 319-345.
- Eldeleklioğlu, J., & Eroğlu, Y. (2015). A Turkish adaptation of the emotion regulation questionnaire. Journal of Human Sciences, 12(1), 1157-1168.
- Erdur-Baker, Ö., & Bugay, A. (2010). The short version of ruminative response scale: reliability, validity and its relation to psychological symptoms. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 5, 2178-2181.
- Foa, E. B., & Kozak, M. J. (1986). Emotional processing of fear: exposure to corrective information. Psychological Bulletin, 99(1), 20-35.
- Gross, J. J. (1998). The emerging field of emotion regulation: An integrative review. Review Of General Psychology, 2(3), 271-299.
- Gross, J. J. (2008). Emotion regulation. In M. Lewis, J. M. Haviland-Jones, & L. F. Barrett (Eds.), Handbook of emotions (3rd ed., pp. 497-513). Guilford Press.
- Gross, J. J. (2015). Emotion regulation: Current status and future prospects. Psychological Inquiry, 26(1), 1-26.
- Gross, J. J., & John, O. P. (2003). Individual differences in two emotion regulation processes: implications for affect, relationships, and well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 85(2), 348-362.
- Gül, E. (2014). Prevalence rates of traumatic events, probable PTSD and predictors of posttraumatic stress and growth in a community sample from Izmir [Doctoral dissertation, Middle East Technical University].
- Hayes, A. F. (2013). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach. Guilford Press.
- Hinton, D. E., & Lewis‐Fernández, R. (2011). The cross‐cultural validity of posttraumatic stress disorder: Implications for DSM‐5. Depression and Anxiety, 28(9), 783-801.
- Hosseini Ramaghani, N. A., Rezaei, F., Sepahvandi, M. A., Gho-lamrezaei, S., & Mirderikvand, F. (2019). The mediating role of the metacognition, time perspectives and experiential avoidance on the relationship between childhood trauma and post-traumatic stress disorder symptoms. European Journal of Psychotraumatology, 10(1), 1-10.
- Jones, M. W., Cook, N., McGrath, B. M., Crist, R. L., Larson, A. E., Templeton, A., ... & Stange, K. C. (2024). Examining PTSD Prevalence Among Underserved Populations in the Integrated Community Mental Health Setting 2019 to 2022. Journal of Primary Care & Community Health, 15, 1-10.
- Kaysen, D., Resick, P. A., & Wise, D. (2003). Living in danger: The impact of chronic traumatization and the traumatic context on posttraumatic stress disorder. Trauma, Violence, & Abuse, 4(3), 247-264.
- Karancı, A. N., Aker, A. T., & Işıklı, S. (2009). Yetişkinlerde travmatik olay yaşama yaygınlığı, travma sonrası stres bozukluğu ve travma sonrası gelişimin değerlendirilmesi (TÜBİTAK Proje No. 107K323). TÜBİTAK.
- Keane, T. M., Zimering, R. T., & Caddell, J. M. (1985). A behavioral formulation of posttraumatic stress disorder in Vietnam veterans. Behavior Therapist, 8(1), 9-12.
- Kira, I. A., Shuwiekh, H. A., Ashby, J. S., Elwakeel, S. A., Alhuwailah, A., Sous, M. S. F., ... & Jamil, H. J. (2023). The impact of COVID-19 traumatic stressors on mental health: Is COVID-19 a new trauma type. International Journal of Mental Health and Addiction, 21(1), 51-70.
- Mazloom, M., Yaghubi, H., & Mohammadkhani, S. (2016). Post-traumatic stress symptom, metacognition, emotional schema and emotion regulation: A structural equation model. Personality and Individual Differences, 88, 94-98.
- Mavranezouli, I., Megnin-Viggars, O., Grey, N., Bhutani, G., Leach, J., Daly, C., ... & Pilling, S. (2020). Cost-effectiveness of psychological treatments for post-traumatic stress disorder in adults. PLOS ONE, 15(4), e0232245.
- Mesquita, B., & Walker, R. (2003). Cultural differences in emotions: A context for interpreting emotional experiences. Behaviour Research and Therapy, 41(7), 777-793.
- Miethe, S., Wigger, J., Wartemann, A., Fuchs, F. O., & Trautmann, S. (2023). Posttraumatic stress symptoms and its association with rumination, thought suppression and experiential avoidance: A systematic review and meta-analysis. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 45(2), 480-495.
- Nordahl, J., Johnson, S. U., & Hjemdal, O. (2024). Cognitions and metacognitive beliefs in Posttraumatic Stress Disorder. Clinical Psychology & Psychotherapy, 31(4), 1-7.
- Park, C. L. (2010). Making sense of the meaning literature: an integrative review of meaning making and its effects on adjustment to stressful life events. Psychological bulletin, 136(2), 257-301.
- Pollmann, Y., Clancy, K. J., Devignes, Q., Ren, B., Kaufman, M., & Rosso, I. M. (2024). Ecological Momentary Assessments of Trauma-Related Intrusive Memories: Potential Clinical Utility. medRxiv, 20(5), 1-14.
- Preston, T. J., Gorday, J. Y., Bedford, C. E., Mathes, B. M., & Schmidt, N. B. (2021). A longitudinal investigation of trauma-specific rumination and PTSD symptoms: The moderating role of interpersonal trauma experience. Journal of Affective Disorders, 292, 142-148.
- Schincariol, A., Orrù, G., Otgaar, H., Sartori, G., & Scarpazza, C. (2024). Posttraumatic stress disorder (PTSD) prevalence: an umbrella review. Psychological Medicine, 1-14.
- Seligowski, A. V., Lee, D. J., Bardeen, J. R., & Orcutt, H. K. (2015). Emotion regulation and posttraumatic stress symptoms: A meta-analysis. Cognitive Behaviour Therapy, 44(2), 87-102.
- Sh Abukar, I. M., Asir Rage, A. A., & Warsame, M. O. (2025). Prevalence of Post-Traumatic Stress Disorder and Associated Factors Among Internally Displaced Persons (IDPS) In Mogadishu Cross-Sectional Study. Psychology Research and Behavior Management, 183-196.
- Shalev, A. Y., Gevonden, M., Ratanatharathorn, A., Laska, E., Van Der Mei, W. F., Qi, W., ... & van Zuiden, M. (2019). Estimating the risk of PTSD in recent trauma survivors: results of the International Consortium to Predict PTSD (ICPP). World Psychiatry, 18(1), 77-87.
- Shear, K., & Shair, H. (2005). Attachment, loss, and complicated grief. Developmental Psychobiology: The Journal of the International Society for Developmental Psychobiology, 47(3), 253-267.
- Spada, M. M., Nikčević, A. V., Moneta, G. B., & Wells, A. (2008). Metacognition, perceived stress, and negative emotion. Personality and Individual Differences, 44(5), 1172-1181.
- Spinhoven, P., Penninx, B. W., Krempeniou, A., van Hemert, A. M., & Elzinga, B. (2015). Trait rumination predicts onset of Post-Traumatic Stress Disorder through trauma-related cognitive appraisals: A 4-year longitudinal study. Behaviour Research and Therapy, 71, 101-109.
- Taccini, F., Rossi, A. A., & Mannarini, S. (2024). Unveiling the Role of Emotion Regulation in the Relationship between Intimate Partner Violence Increases and Post-Traumatic Stress Disorder: A Mediation Analysis. Behavioral Sciences, 14(9), 799-812.
- Tamir, M., Vishkin, A., & Gutentag, T. (2020). Emotion regulation is motivated. Emotion, 20(1), 115-119.
- Treynor, W., Gonzalez, R., & Nolen-Hoeksema, S. (2003). Rumination reconsidered: A psychometric analysis. Cognitive Therapy and Research, 27(3), 247-259.
- Troy, A. S., Shallcross, A. J., & Mauss, I. B. (2013). A person-by-situation approach to emotion regulation: Cognitive reappraisal can either help or hurt, depending on the context. Psychological Science, 24(12), 2505-2514.
- Vishkin, A., Kitayama, S., Berg, M. K., Diener, E., Gross-Manos, D., Ben-Arieh, A., & Tamir, M. (2023). Adherence to emotion norms is greater in individualist cultures than in collectivist cultures. Journal of Personality and Social Psychology, 124(6), 1256-1276.
- Wegner, D. M., & Zanakos, S. (1994). Chronic thought suppression. Journal of Personality, 62(4), 615-640.
- Wells, A. (2009). Metacognitive therapy for anxiety and depression. Guilford Press.
- Wells, A., & Cartwright-Hatton, S. (2004). A short form of the metacognitions questionnaire: properties of the MCQ-30. Behaviour Research and Therapy, 42(4), 385-396.
- Wells, A., & Colbear, J. S. (2012). Treating posttraumatic stress disorder with metacognitive therapy: a preliminary controlled trial. Journal of Clinical Psychology, 68(4), 373-381.
- Wells, A., & Matthews, G. (1996). Modelling cognition in emotional disorder: The S-REF model. Behaviour Research and Therapy, 34(11-12), 881-888.
- Wells, A., Reeves, D., Capobianco, L., Heal, C., Davies, L., Heagerty, A., ... & Fisher, P. (2021). Improving the effectiveness of psychological interventions for depression and anxiety in cardiac rehabilitation: PATHWAY—a single-blind, parallel, randomized, controlled trial of group metacognitive therapy. Circulation, 144(1), 23-33.
- Wells, A., & Sembi, S. (2004a). Metacognitive therapy for PTSD: A core treatment manual. Cognitive and Behavioral Practice, 11(4), 365-377.
- Wells, A., & Sembi, S. (2004b). Metacognitive therapy for PTSD: A preliminary investigation of a new brief treatment. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 35(4), 307-318.
- Woodhouse, S., Ayers, S., & Field, A. P. (2015). The relationship between adult attachment style and post-traumatic stress symptoms: A meta-analysis. Journal of Anxiety Disorders, 35, 103-117. Yılmaz, A. E., Gençöz, T., & Wells, A. (2008). Psychometric characteristics of the Penn State Worry Questionnaire and Metacognitions Questionnaire‐30 and metacognitive predictors of worry and obsessive–compulsive symptoms in a Turkish sample. Clinical Psychology & Psychotherapy: An International Journal of Theory & Practice, 15(6), 424-439.
The mediating role of emotion regulation strategies in the relationship between metacognitive factors and posttraumatic stress disorder symptoms
Öz
This study aimed to examine the mediating roles of four core emotion regulation strategies (rumination, thought suppression, expressive suppression, cognitive reappraisal) in the relationship between metacognitive factors and Post-Traumatic Stress Disorder (PTSD) symptoms. A total of 538 adults (M = 30.68, SD = 10.07; 62.5% female) who had experienced at least one traumatic event in their lifetime were included. Participants completed the Life Events Checklist-5, PTSD Checklist-5, Metacognitions Questionnaire-30, Ruminative Response Scale-Short Form, White Bear Suppression Inventory, and Emotion Regulation Questionnaire. Parallel multiple mediation analyses were conducted using Hayes’ PROCESS macro (Model 4). Metacognitive factors explained 26% of the variance in PTSD symptoms (R² = .26, F(1, 536) = 188.82, p < .001), while the full model including emotion regulation strategies explained 46% (R² = .46, F(5, 532) = 91.54, p < .001). Bootstrap results (5,000 resamples) showed that only rumination (B = 0.35, 95% CI [0.27, 0.44]) and thought suppression (B = 0.21, 95% CI [0.14, 0.28]) had significant mediating roles. The mediating effect of rumination was statistically stronger than thought suppression (B = 0.14, 95% CI [0.02, 0.28]). Expressive suppression (B = 0.00, 95% CI [-0.03, 0.02]) and cognitive reappraisal (B = -0.01, 95% CI [-0.03, 0.00]) did not show mediating effects. These findings were consistently replicated across all separate analyses for metacognitive subscales (n = 6 models). The results support the validity of the metacognitive model in the Turkish sample, indicating that rumination and thought suppression are important mediating mechanisms for PTSD. The lack of expected mediating effects of expressive suppression and cognitive reappraisal highlights the importance of cultural context in emotion regulation strategies. Accordingly, it is recommended to develop individualized treatment approaches that specifically target ruminative processes and consider cultural specificities in PTSD interventions.
Anahtar Kelimeler
post-traumatic stress disorder metacognitive beliefs emotion regulation mediation analysis
Etik Beyan
This study was approved by the Ethics Committee of Dokuz Eylul University Faculty of Letters (Date: 19.04.2017, Decision No: 3).
Destekleyen Kurum
No financial support was received for this study.
Teşekkür
This article is derived from the master's thesis conducted by the first Author at Dokuz Eylul University.
Kaynakça
- Altın, M., & Gençöz, T. (2009). Psychopathological correlates and psychometric properties of the White Bear Suppression Inventory in a Turkish sample. European Journal of Psychological Assessment, 25(1), 23-29.
- Aydın, B. T., & Süslü, D. P. (2023). The mediating role of difficulties in emotion regulation in the relationship between childhood trauma and resilience among university students. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 13(70), 315-329.
- Benjet, C., Bromet, E., Karam, E. G., Kessler, R. C., McLaughlin, K. A., Ruscio, A. M., ... & Koenen, K. C. (2016). The epidemiology of traumatic event exposure worldwide: Results from the World Mental Health Survey Consortium. Psychological Medicine, 46(2), 327-343.
- Bernal, G., Jiménez-Chafey, M. I., & Domenech Rodríguez, M. M. (2009). Cultural adaptation of treatments: A resource for considering culture in evidence-based practice. Professional Psychology: Research and Practice, 40(4), 361-368.
- Blevins, C. A., Weathers, F. W., Davis, M. T., Witte, T. K., & Domino, J. L. (2015). The posttraumatic stress disorder checklist for DSM‐5 (PCL‐5): Development and initial psychometric evaluation. Journal of Traumatic Stress, 28(6), 489-498.
- Brewin, C. R., & Holmes, E. A. (2003). Psychological theories of posttraumatic stress disorder. Clinical Psychology Review, 23(3), 339-376.
- Brown, R. L., Wood, A., Carter, J. D., & Kannis‐Dymand, L. (2022). The metacognitive model of post‐traumatic stress disorder and metacognitive therapy for post‐traumatic stress disorder: A systematic review. Clinical Psychology & Psychotherapy, 29(1), 131-146.
- Boysan, M., Guzel Ozdemir, P., Ozdemir, O., Selvi, Y., Yilmaz, E., & Kaya, N. (2017). Psychometric properties of the Turkish version of the PTSD Checklist for Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, (PCL-5). Psychiatry and Clinical Psychopharmacology, 27(3), 300-310.
- Cloitre, M., Hyland, P., Bisson, J. I., Brewin, C. R., Roberts, N. P., Karatzias, T., & Shevlin, M. (2019). ICD‐11 posttraumatic stress disorder and complex posttraumatic stress disorder in the United States: A population‐based study. Journal of Traumatic Stress, 32(6), 833-842.
- Dawel, A., Mewton, P., Gulliver, A., Farrer, L. M., Calear, A. L., Newman, E., & Cherbuin, N. (2024). For whom and what does cognitive reappraisal help? A prospective study. Cognitive Therapy and Research, 48(4), 687-703.
- DeRubeis, R. J., Cohen, Z. D., Forand, N. R., Fournier, J. C., Gelfand, L. A., & Lorenzo-Luaces, L. (2014). The Personalized Advantage Index: translating research on prediction into individualized treatment recommendations. A demonstration. PLOS ONE, 9(1), e83875.
- Devignes, Q., Ren, B., Clancy, K. J., Howell, K., Pollmann, Y., Martinez-Sanchez, L., ... & Rosso, I. M. (2024). Trauma-related intrusive memories and anterior hippocampus structural covariance: an ecological momentary assessment study in posttraumatic stress disorder. Translational Psychiatry, 14(1), 74-84.
- Dunmore, E., Clark, D. M., & Ehlers, A. (2001). A prospective investigation of the role of cognitive factors in persistent posttraumatic stress disorder (PTSD) after physical or sexual assault. Behaviour Research and Therapy, 39(9), 1063-1084.
- Ehlers, A., & Clark, D. M. (2000). A cognitive model of posttraumatic stress disorder. Behaviour Research and Therapy, 38(4), 319-345.
- Eldeleklioğlu, J., & Eroğlu, Y. (2015). A Turkish adaptation of the emotion regulation questionnaire. Journal of Human Sciences, 12(1), 1157-1168.
- Erdur-Baker, Ö., & Bugay, A. (2010). The short version of ruminative response scale: reliability, validity and its relation to psychological symptoms. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 5, 2178-2181.
- Foa, E. B., & Kozak, M. J. (1986). Emotional processing of fear: exposure to corrective information. Psychological Bulletin, 99(1), 20-35.
- Gross, J. J. (1998). The emerging field of emotion regulation: An integrative review. Review Of General Psychology, 2(3), 271-299.
- Gross, J. J. (2008). Emotion regulation. In M. Lewis, J. M. Haviland-Jones, & L. F. Barrett (Eds.), Handbook of emotions (3rd ed., pp. 497-513). Guilford Press.
- Gross, J. J. (2015). Emotion regulation: Current status and future prospects. Psychological Inquiry, 26(1), 1-26.
- Gross, J. J., & John, O. P. (2003). Individual differences in two emotion regulation processes: implications for affect, relationships, and well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 85(2), 348-362.
- Gül, E. (2014). Prevalence rates of traumatic events, probable PTSD and predictors of posttraumatic stress and growth in a community sample from Izmir [Doctoral dissertation, Middle East Technical University].
- Hayes, A. F. (2013). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach. Guilford Press.
- Hinton, D. E., & Lewis‐Fernández, R. (2011). The cross‐cultural validity of posttraumatic stress disorder: Implications for DSM‐5. Depression and Anxiety, 28(9), 783-801.
- Hosseini Ramaghani, N. A., Rezaei, F., Sepahvandi, M. A., Gho-lamrezaei, S., & Mirderikvand, F. (2019). The mediating role of the metacognition, time perspectives and experiential avoidance on the relationship between childhood trauma and post-traumatic stress disorder symptoms. European Journal of Psychotraumatology, 10(1), 1-10.
- Jones, M. W., Cook, N., McGrath, B. M., Crist, R. L., Larson, A. E., Templeton, A., ... & Stange, K. C. (2024). Examining PTSD Prevalence Among Underserved Populations in the Integrated Community Mental Health Setting 2019 to 2022. Journal of Primary Care & Community Health, 15, 1-10.
- Kaysen, D., Resick, P. A., & Wise, D. (2003). Living in danger: The impact of chronic traumatization and the traumatic context on posttraumatic stress disorder. Trauma, Violence, & Abuse, 4(3), 247-264.
- Karancı, A. N., Aker, A. T., & Işıklı, S. (2009). Yetişkinlerde travmatik olay yaşama yaygınlığı, travma sonrası stres bozukluğu ve travma sonrası gelişimin değerlendirilmesi (TÜBİTAK Proje No. 107K323). TÜBİTAK.
- Keane, T. M., Zimering, R. T., & Caddell, J. M. (1985). A behavioral formulation of posttraumatic stress disorder in Vietnam veterans. Behavior Therapist, 8(1), 9-12.
- Kira, I. A., Shuwiekh, H. A., Ashby, J. S., Elwakeel, S. A., Alhuwailah, A., Sous, M. S. F., ... & Jamil, H. J. (2023). The impact of COVID-19 traumatic stressors on mental health: Is COVID-19 a new trauma type. International Journal of Mental Health and Addiction, 21(1), 51-70.
- Mazloom, M., Yaghubi, H., & Mohammadkhani, S. (2016). Post-traumatic stress symptom, metacognition, emotional schema and emotion regulation: A structural equation model. Personality and Individual Differences, 88, 94-98.
- Mavranezouli, I., Megnin-Viggars, O., Grey, N., Bhutani, G., Leach, J., Daly, C., ... & Pilling, S. (2020). Cost-effectiveness of psychological treatments for post-traumatic stress disorder in adults. PLOS ONE, 15(4), e0232245.
- Mesquita, B., & Walker, R. (2003). Cultural differences in emotions: A context for interpreting emotional experiences. Behaviour Research and Therapy, 41(7), 777-793.
- Miethe, S., Wigger, J., Wartemann, A., Fuchs, F. O., & Trautmann, S. (2023). Posttraumatic stress symptoms and its association with rumination, thought suppression and experiential avoidance: A systematic review and meta-analysis. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 45(2), 480-495.
- Nordahl, J., Johnson, S. U., & Hjemdal, O. (2024). Cognitions and metacognitive beliefs in Posttraumatic Stress Disorder. Clinical Psychology & Psychotherapy, 31(4), 1-7.
- Park, C. L. (2010). Making sense of the meaning literature: an integrative review of meaning making and its effects on adjustment to stressful life events. Psychological bulletin, 136(2), 257-301.
- Pollmann, Y., Clancy, K. J., Devignes, Q., Ren, B., Kaufman, M., & Rosso, I. M. (2024). Ecological Momentary Assessments of Trauma-Related Intrusive Memories: Potential Clinical Utility. medRxiv, 20(5), 1-14.
- Preston, T. J., Gorday, J. Y., Bedford, C. E., Mathes, B. M., & Schmidt, N. B. (2021). A longitudinal investigation of trauma-specific rumination and PTSD symptoms: The moderating role of interpersonal trauma experience. Journal of Affective Disorders, 292, 142-148.
- Schincariol, A., Orrù, G., Otgaar, H., Sartori, G., & Scarpazza, C. (2024). Posttraumatic stress disorder (PTSD) prevalence: an umbrella review. Psychological Medicine, 1-14.
- Seligowski, A. V., Lee, D. J., Bardeen, J. R., & Orcutt, H. K. (2015). Emotion regulation and posttraumatic stress symptoms: A meta-analysis. Cognitive Behaviour Therapy, 44(2), 87-102.
- Sh Abukar, I. M., Asir Rage, A. A., & Warsame, M. O. (2025). Prevalence of Post-Traumatic Stress Disorder and Associated Factors Among Internally Displaced Persons (IDPS) In Mogadishu Cross-Sectional Study. Psychology Research and Behavior Management, 183-196.
- Shalev, A. Y., Gevonden, M., Ratanatharathorn, A., Laska, E., Van Der Mei, W. F., Qi, W., ... & van Zuiden, M. (2019). Estimating the risk of PTSD in recent trauma survivors: results of the International Consortium to Predict PTSD (ICPP). World Psychiatry, 18(1), 77-87.
- Shear, K., & Shair, H. (2005). Attachment, loss, and complicated grief. Developmental Psychobiology: The Journal of the International Society for Developmental Psychobiology, 47(3), 253-267.
- Spada, M. M., Nikčević, A. V., Moneta, G. B., & Wells, A. (2008). Metacognition, perceived stress, and negative emotion. Personality and Individual Differences, 44(5), 1172-1181.
- Spinhoven, P., Penninx, B. W., Krempeniou, A., van Hemert, A. M., & Elzinga, B. (2015). Trait rumination predicts onset of Post-Traumatic Stress Disorder through trauma-related cognitive appraisals: A 4-year longitudinal study. Behaviour Research and Therapy, 71, 101-109.
- Taccini, F., Rossi, A. A., & Mannarini, S. (2024). Unveiling the Role of Emotion Regulation in the Relationship between Intimate Partner Violence Increases and Post-Traumatic Stress Disorder: A Mediation Analysis. Behavioral Sciences, 14(9), 799-812.
- Tamir, M., Vishkin, A., & Gutentag, T. (2020). Emotion regulation is motivated. Emotion, 20(1), 115-119.
- Treynor, W., Gonzalez, R., & Nolen-Hoeksema, S. (2003). Rumination reconsidered: A psychometric analysis. Cognitive Therapy and Research, 27(3), 247-259.
- Troy, A. S., Shallcross, A. J., & Mauss, I. B. (2013). A person-by-situation approach to emotion regulation: Cognitive reappraisal can either help or hurt, depending on the context. Psychological Science, 24(12), 2505-2514.
- Vishkin, A., Kitayama, S., Berg, M. K., Diener, E., Gross-Manos, D., Ben-Arieh, A., & Tamir, M. (2023). Adherence to emotion norms is greater in individualist cultures than in collectivist cultures. Journal of Personality and Social Psychology, 124(6), 1256-1276.
- Wegner, D. M., & Zanakos, S. (1994). Chronic thought suppression. Journal of Personality, 62(4), 615-640.
- Wells, A. (2009). Metacognitive therapy for anxiety and depression. Guilford Press.
- Wells, A., & Cartwright-Hatton, S. (2004). A short form of the metacognitions questionnaire: properties of the MCQ-30. Behaviour Research and Therapy, 42(4), 385-396.
- Wells, A., & Colbear, J. S. (2012). Treating posttraumatic stress disorder with metacognitive therapy: a preliminary controlled trial. Journal of Clinical Psychology, 68(4), 373-381.
- Wells, A., & Matthews, G. (1996). Modelling cognition in emotional disorder: The S-REF model. Behaviour Research and Therapy, 34(11-12), 881-888.
- Wells, A., Reeves, D., Capobianco, L., Heal, C., Davies, L., Heagerty, A., ... & Fisher, P. (2021). Improving the effectiveness of psychological interventions for depression and anxiety in cardiac rehabilitation: PATHWAY—a single-blind, parallel, randomized, controlled trial of group metacognitive therapy. Circulation, 144(1), 23-33.
- Wells, A., & Sembi, S. (2004a). Metacognitive therapy for PTSD: A core treatment manual. Cognitive and Behavioral Practice, 11(4), 365-377.
- Wells, A., & Sembi, S. (2004b). Metacognitive therapy for PTSD: A preliminary investigation of a new brief treatment. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 35(4), 307-318.
- Woodhouse, S., Ayers, S., & Field, A. P. (2015). The relationship between adult attachment style and post-traumatic stress symptoms: A meta-analysis. Journal of Anxiety Disorders, 35, 103-117. Yılmaz, A. E., Gençöz, T., & Wells, A. (2008). Psychometric characteristics of the Penn State Worry Questionnaire and Metacognitions Questionnaire‐30 and metacognitive predictors of worry and obsessive–compulsive symptoms in a Turkish sample. Clinical Psychology & Psychotherapy: An International Journal of Theory & Practice, 15(6), 424-439.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Klinik Psikoloji, Travma Psikolojisi |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 17 Temmuz 2025 |
| Kabul Tarihi | 27 Kasım 2025 |
| Erken Görünüm Tarihi | 19 Ocak 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 19 Ocak 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.57127/kpd.26024438.1744806 |
| IZ | https://izlik.org/JA27WP95HA |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication |
Amaç ve Kapsam
Klinik Psikoloji Dergisi (KPD), Klinik Psikoloji Araştırmaları Derneği'nin resmi yayını olarak, kaliteli ve hakemli araştırmalar yayınlayarak klinik psikoloji alanına katkı sağlamayı hedeflemektedir. Dergi, klinik psikoloji, nöropsikoloji, bilişsel psikoloji, gelişim psikolojisi ve psikometrik alanlarını kapsayan özgün araştırma makaleleri, derleme yazıları, meta-analizler ve vaka raporlarının yayılmasına yönelik bir platform sağlamayı amaçlamaktadır.
KPD, çocukluk, ergenlik ve yetişkinlik dönemlerinde depresyon, anksiyete bozuklukları, obsesif-kompulsif bozukluk ve kişilik bozuklukları gibi psikolojik sorunlara değinen ampirik ve teorik çalışmaları kabul etmektedir. Ayrıca, çeşitli terapötik müdahalelerin ve tedavi yaklaşımlarının etkinliğini inceleyen araştırmalara da yer vermeyi amaçlamaktadır.
KPD’nin temel misyonu, psikoloji bilimi ve klinik uygulamasına katkıda bulunan yenilikçi, titiz ve özgün araştırmaların yayınlanmasını teşvik ederken, psikolojik sağlık hizmetlerindeki ve terapötik stratejilerdeki ilerlemeleri desteklemektir. Bu misyon doğrultusunda KPD, psikolojik ilkelerin bilimsel keşfine ve uygulanmasına katkı sağlayacak araştırmacılar, klinisyenler ve akademisyenler için önemli bir platform olmayı amaçlamaktadır.
Yazım Kuralları
Yayın Süreci
Klinik Psikoloji Dergisine (KPD) yüklenen tüm yazılar ilk olarak Editör tarafından gözden geçirilir. Gözden geçirilen yazılardan yaklaşık %40’ı, derginin kapsamı ile ilgili olmadığı veya yayımlanabilecek öncelikte veya nitelikte olmadığı düşünüldüğünden, ileri bir hakem değerlendirmesine gönderilmeden reddedilir. Diğer tüm yazılara ise, konusuna göre Editörler Kurulundan bir Editör atanır. İlgili yazı, değerlendirme için en az iki farklı hakeme gönderilir.
KPD, değerlendirme sürecinde ÇİFT-KÖR (double-blind) bir yöntem kullanır. Bir başka ifadeyle, ilgili yazının yazar(lar)ı, yazının hangi hakemlere gönderildiğini bilmediği gibi, yazıya atanan hakemler de yazının hangi yazar(lar)a ait olduğunu bilmez. Bu doğrultuda yazarlardan, herhangi bir kimlik bilgisine işaret eden bilgiyi makale dosyalarında paylaşmamaları (Word dosyasının özelliklerinden yazar bilgilerini kaldırmaları ve başlık sayfasını ayrı bir dosya olarak yüklemeleri beklenmektedir).
Yazıya atanan Editör, hakemlerden gelen öneriler veya yorumlar doğrultusunda, yazının kabul edilmesi, reddedilmesi veya revize edilmesi yönünde karar verir. Yazıya ilişkin revizyon (düzeltme) talebi, revize edilen yazının kabul edileceğine ilişkin bir garanti vermez. Revize edilen yazılar, ilgili Editör tarafından incelenir (gerekli görülmesi halinde tekrardan Hakemlerin görüşleri alınarak) ve kabul, ret veya revizyon kararlarından biri verilir.
Bir yazının Çevrimiçi Makale Kabul Sistemine (https://dergipark.org.tr/tr/journal/3937/submission/step/manuscript/new) yüklenmesinden ilk kararın (red veya hakem değerlendirmesine gönderilmesi) verilmesine kadar geçen süre ortalama 10 gündür. Makalenin hakemler tarafından değerlendirilme ve Editör tarafından karar verilme süreci ise ortalama 60 gündür. Dergi istatistiklerine ilişkin detaylı bilgilere ulaşmak için lütfen tıklayınız.
Makale Gönderme
KPD makale değerlendirmeleri DergiPark online dergi düzenleme sistemi üzerinden gerçekleştirilmektedir. Oturum açmak için tıklayınız.
Yayın ve Yazım Kurallar
Sayfa Düzeni ve Dil
- KPD’nin yayın dili, Türkçe ve İngilizcedir.
- KPD'ye gönderilecek yazılar için sayfa sınırlaması yoktur.
- Gönderilecek yazıların, Microsoft Office Word programında (2007 ve üzeri sürümlerde) A4 kâğıt boyutunda, çift aralıklı (double-spaced) Times New Roman 11 punto olarak yazılması gerekmektedir.
- Kaynaklar, alıntılar, şekil, grafik ve tablolar, şekil ve tablo açıklamaları dâhil olmak üzere tüm metin çift aralıklı olarak yazılmalı, tüm kenar boşlukları 2,5 cm. olarak düzenlenmelidir (Daha geniş ölçülerde düzenlenmesi gereken tablolarınızı sayfa yönlendirmesini yatay hale getirerek düzenleyebilirsiniz).
- Yazılar sırasıyla başlık (Türkçe ve İngilizce), Öz/Abstract (Türkçe ve İngilizce), anahtar kelimeler, ana metin, kaynaklar, tablolar, şekil başlıklarıö şekiller ve ekler bölümlerini içermelidir. Örneğin, Türkçe yazılmış bir makale için Türkçe başlık + Öz + Anahtar kelimeler ve yeni bir sayfadan başlayacak şekilde İngilizce başlık + Abstract + Keywords sırasıyla olmalıdırç İngilizce bir makale için ise tam tersi bir sıra gözetilmelidir.
- Öz, kaynaklar, tablolar, şekil başlıkları, şekiller ve ekler bölümlerinin her biri ayrı sayfadan başlamalıdır. Yazının giriş, yöntem, bulgular, tartışma ve sonuç ve öneriler bölümlerine ise ayrı sayfadan başlanmamalıdır. Bir bölüm bittikten sonra, diğer bölüm aynı sayfa içerisinde devam etmelidir.
- Kaynaklar, ekler, tablolar, şekil başlıkları ve şekiller dâhil olmak üzere tüm sayfalar sıralı bir biçimde numaralandırılmalıdır. Sayfa numaralandırması her sayfanın sağ üst köşesinde, sol yanında kısa başlık olacak şekilde konumlandırılmalıdır.
- Yazılarda, yabancı sözcükler yerine olabildiğince Türkçe sözcükler kullanılmalıdır (kaynak olarak Türk Dil Kurumu’nun yazım kılavuzuna başvurabilirsiniz. Türkçede yaygın olarak kullanılmayan kavramlara değinirken, kavramın yazıda ilk geçtiği yerde parantez içinde İngilizce yaygın kullanımı ya da orijinal dilindeki karşılığı verilebilir.
- Metin içerisinde kullanılacak olan kısaltmalar ilk kez kullanıldığı yerde açık bir biçimde yazılmalıdır.
Başlık Sayfası
- Başlık sayfası, https://dergipark.org.tr/en/download/journal-file/35673 adresinden indirilebilen dergi şablonu kullanılarak hazırlanmalıdır.
- Başlık sayfası, yazının başlığını, kısa başlığı, tüm yazarların ad ve soyadını, unvanını, açık adresini, çalıştığı kurumu ve ORCID numaralarını içermelidir. Yazışmaları takip edecek sorumlu yazarın (corresponding author) açık adresi ve iletişim bilgileri (telefon ve mail adresi) açık bir şekilde yazılmalıdır.
- Sisteme yüklenen bir yazının tüm yazarlarına ait yukarıda ifade edilen bilgilerin, yazının başlık sayfası haricindeki hiçbir yerinde yer almaması gerekmektedir.
- Yazar(lar) tarafından beyanların tümü (başlık sayfasına bakınız) bu kısma eklenmelidir.
- Yazar notları (eğer var ise), bu kısımda verilmelidir. Tez çalışmaları, proje çalışmaları ve çeşitli kurumlar tarafından desteklenen (fonlanan) çalışmaların bildirilmesinde ve çalışmaya katkı sağlayan diğer kişi ve kuruluşlara yapılacak olan teşekkürlerde bu kısım kullanılabilir.
- Yazı başlığı en fazla 15-20 kelimeden, kısa başlık ise en fazla 4-6 kelimeden oluşmalıdır.
- Başlık sayfası, sayfa numarası verme işleminin dışında tutulmalı ve numaralandırılmamalıdır.
- Başlık sayfası, sistem üzerinden gönderilecek ana metnin içinde yer almamalı; “basliksayfasi” veya “titlepage” adıyla ayrı bir dosya olarak Dosyalar kısmına yüklenmelidir.
Genişletilmiş İngilizce Özet (Extended English Abstract)
- KPD'ye gönderilen Türkçe yazılmış makalelerin yayına kabul edilmesi halinde, makalenin sorumlu yazarı tarafından 30 gün içinde "Extended English Abstract" göndermesi istenmektedir.
- Extended English Abstract, ilgili çalışmanın ana hatlarını içerecek şekilde en fazla 1000-2000 kelime aralığında (Tablolar, Şekiller ve Kaynaklar hariç) olmalıdır.
- Özgün Araştırma makaleleri için Title (Short Title veya Running Head dahil), INTRODUCTION, METHODS (alt başlıklar: Participants, Measures, Procedure, Data Analysis), RESULTS, DISCUSSION (alt başlık: Conclusions) ve REFERENCES başlıklarından oluşmalıdır. Yukarıda ifade edilen başlıklar dışında alt veya ara başlıklar kullanılmamalıdır. Derleme, Olgu Sunumu ve diğer türdeki makaleler için ise belirli başlıklar olmamakla birlikte, yazar(lar) makalelerinin içeriğine göre ana veya alt başlıklar belirleyebilir.
- Makale içinde kullanılacak kaynaklar APA-7 (İngilizce versiyon) formatına uygun bir şekilde düzenlenmeli ve yazının sonunda yer almalıdır. Yazar(lar), makalenin tam metninde kullandıkları kaynakları, hazırlanan Extended English Abstract’ta da mümkün olduğunca kullanmaya özen göstermelidir.
- Tablo veya şekil kullanılması tercih edilirse, bunlar APA-7 formatında düzenlenmelidir (Tablo veya şekil ekleme zorunluluğu söz konusu değildir).
- Yazar beyanları, ilgili Extended English Abstract'a eklenmemelidir.
Öz ve Anahtar Kelimeler
- Öz hem Türkçe hem de İngilizce (Abstract) olarak her iki dilde hazırlanmalıdır. Türkçe olarak gönderilecek yayınlar, İngilizce “Abstract” içermelidir. Benzer şekilde, İngilizce olarak yazılan bir yayın, Türkçe “Öz” içermelidir.
- Türkçe ‘Öz’ ve İngilizce ‘Abstract’ başlıkları altında hazırlanacak olan bölümler, 200-250 kelime aralığında olmalıdır. Öz/Abstract bölümlerinde alt-başlıklara (giriş, yöntem vb.) ve atıflara yer verilmemelidir.
- Öz ve Abstract bölümlerinin başında Türkçe ve İngilizce tam başlıklar yer almalıdır.
- Görgül araştırma yazılarında, öz bölümünün ilk cümlesinde çalışmanın konusu ile ilişkili genel bir alanyazın bilgisi verildikten sonra çalışmanın amacı, yöntemi (çalışma deseni, temel ölçme araçları ve katılımcıların yaş aralığı), bulguları (temel sonuçlar ve istatistiksel değerler) ve klinik önemine ilişkin bilgiler kısa bir biçimde ele alınmalıdır. Derleme yazılarının Öz bölümünün ilk cümlesinde çalışmanın konusu ile ilişkili genel bir alanyazın bilgisi verildikten sonra, derlemenin amacı, yöntemi (veri kaynakları) ve sonucu (olası uygulamalar, klinik doğurgular ve ilerleyen çalışmalara öneriler) ele alınmalıdır.
- Türkçe Öz bölümünün altında ‘Anahtar Kelimeler’ ve İngilizce Öz bölümünün altında ‘Keywords’ başlıkları kullanılarak 4-6 anahtar kelime veya kısa ifade verilmelidir. Anahtar kelimeler dizinlerde kullanılacağı için yazının konusunu net bir şekilde ifade etmelidir.
- Türkçe ve İngilizce Öz kısımlarının her biri yeni bir sayfadan başlamalıdır.
Ana Metin
- Görgül araştırmalarda ve meta-analiz çalışmalarında ana metin GİRİŞ [INTRODUCTION], YÖNTEM [METHODS] (Örneklem [Participants], Veri Toplama Araçları [Measures], İşlem [Procedure] ve Veri Analizi [Data Analysis]), BULGULAR [RESULTS], TARTIŞMA [DISCUSSION] (Sonuç ve Öneriler [Conclusions]) bölümlerinden oluşmalıdır. Diğer yazı türlerinde, yazının içeriğine uygun alt başlıklar seçilebilir. Tüm yazılarda ilerleyen çalışmalara yön verecek sonuç ve önerilere ayrı bir bölüm başlığı altında değinilmelidir.
- Ana metnin ilk sayfasında, başlık yerine "GİRİŞ" başlığı verilmelidir.
- Giriş bölümünde, araştırmanın konusu ile uyumlu olarak alanyazında yapılan diğer çalışmaların bulguları ve kuramsal bilgiler, araştırmanın amacı ve/veya hipotezleri yer almalıdır.
- Çalışmanın yöntem bölümü Örneklem, Veri Toplama Araçları, İşlem ve Veri Analizi olmak üzere 4 alt başlıkta sunulmalıdır.
- Yöntem bölümünün İşlem kısmında veya örneklemin tanıtıldığı kısımda, ilgili araştırmaya ilişkin etik kurul onay bilgileri (onay veren kurumun adı, toplantı karar sayısı ve tarihi) mutlaka belirtilmelidir (Ayrıntılı bilgi için bkz. Etik İlkelere Uygunluk Politikası).
- Bulgular bölümü kullanılan istatistiksel analizler ile başlamalıdır. İstatistiksel olarak anlamlı bulguların raporlanmasında testin istatistiksel değeri, serbestlik derecesi ve anlamlılık dereceleri mutlaka belirtilmelidir. Anlamlı olmayan bulgular raporlanmalı ancak bu bulgular için istatistiksel değerler verilmemelidir.
- Bulguların raporlanmasında, Amerikan Psikologlar Birliği’nin yayın ilkeleri (bkz. Publication Manual of American Psychological Association-7th Edition) dikkate alınmalıdır. Özellikle, p, F, B ve benzeri istatistiksel değerlerin italik yazılması ve istatistiksel analizlerin anlamlılığına işaret eden p değerlerinin açık bir şekilde yazılması (örn., p = .032) beklenmektedir.
- Tartışma bölümünde, bulguların alanyazın ile ilişkisine ek olarak çalışmanın klinik doğurguları da değerlendirilmelidir. Ayrıca bu bölümde çalışmanın yöntemine ilişkin Sınırlılıklara da yer verilmelidir. Sınırlılıklar ayrı bir başlık altında değil, Tartışma bölümünün sonunda ve Sonuçlar ve Öneriler başlığından önce verilmelidir.
- Tartışma bölümünün sonunda, Sonuç ve Öneriler alt başlığı altında çalışmanın gelecek çalışmalara yön verecek sonuçları ve yazarların önerileri yer almalıdır.
Kaynaklar
- KPD, genel politika olarak Amerikan Psikologlar Birliği’nin yayın ilkelerini (bkz. Publication Manual of American Psychological Association-7th Edition) benimsemektedir. Dergiye gönderilen yazılara katkı sağlayan her araştırmacı, bu el kitabında belirtilen yazım ve yayın ilkelerine uymakla ve bu el kitabına atıf yapmakla yükümlüdür. Yazım kurallarına ve yayın ilkelerine uymayan yazılar dergide değerlendirmeye alınmaz.
- Metinde yer alan kaynakların doğruluğundan yazarlar sorumludur. Metnin yazımında kullanılan tüm kaynaklar hem metin içerisinde hem de metnin sonunda yer alan “Kaynaklar” bölümünde yer almalıdır. Kaynaklar bölümüne yeni bir sayfadan başlanmalı ve kullanılan kaynaklar alfabetik sırayla, asılı paragraf (0,5 cm ölçüsünde) formatında listelenmelidir.
- Metin içerisinde yapılan atıflar yalnızca kullanılan kaynağın yazarlarının soyadlarını ve yayın yılını içermelidir. Kullanılan kaynaktaki yazar sayısı 1 veya 2 ise kaynağın ilk kullanıldığı yerde tüm yazarların soyadları verilir. Kullanılan kaynaktaki yazar sayısı 3’ten fazla ise metnin her yerinde ilk yazarın soyadına ek olarak “ve ark./ve arkadaşları” ifadeleri kullanılmalıdır. Örnekler aşağıda sunulmuştur:
Çelik (2017) ...
Yiğit ve Çelik (2016)...
Hisli Şahin ve arkadaşları (2010) ...
Guzey ve Yiğit’e (1992) göre ...
(Erden ve ark., 2020). - Kaynaklara ilişkin diğer yazım kuralları ile ilgili olarak lütfen Amerika Psikologlar Birliği’nin yayın ilkeleri el kitabının (bkz. Publication Manual of American Psychological Association, 7. Baskı) 8., 9. ve 10. Bölümlerine bakınız. Ayrıca, akademik yazım kurallarına ilişkin Türkçe bir kaynağa bu linkten ulaşabilirsiniz.
- Kaynaklar, yeni bir sayfadan başlamalıdır. Kaynak vermeye ilişkin temel örnekler aşağıda sunulmuştur:
Dergi Makalesi Formatı
Yazar, Y., Yazar, Y., Yazar, Y. ve Yazar Y.Y. (Yıl). Makalenin adı. Süreli Yayının Adı, Cilt(Süreli yayının sayısı), sayfa aralığı.
Örnek: Kömürcü, B. ve Gör, N. (2016). Erken dönem uyumsuz şemalar ve kaygı üzerine bir derleme. Nesne Psikoloji Dergisi, 8, 183-204.
Kitap Formatı
Yazar, Y.Y. (Yıl). Kitabın adı. Basım Yeri: Yayınevi.
Örnek: Savaşır, I. ve Şahin, N. (1995). Wechsler Çocuklar İçin Zekâ Ölçeği (WÇZÖ-R) El Kitabı. Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları.
Kitap Bölümü Formatı
Yazar, Y., Yazar, Y. ve Yazar, Y. (Yıl). Kitap bölümünün adı. Kitabın adı (Baskı sayısı) içinde (Cilt, Sayfa aralığı). Basım Yeri: Yayınevi.
Örnek: Kağıtçıbaşı, Ç. (1997). Individualism and Collectivism. Handbook of Cross-cultural Psychology: Social behavior and applications (2. baskı) içinde (3, 1-49). Needham Heights, MA: Allyn & Bacon.
Tablolar, Şekil Başlıkları ve Şekiller
- Tablolar, Şekil Başlıkları ve Şekiller yazarların isteği doğrultusunda ya metin içerisinde ya da metnin sonunda verilebilir. Metnin sonunda verilmesi durumunda, Kaynaklar bölümünden sonra sırasıyla Tablolar, Şekil Başlıkları, Şekiller ve Ekler bölümleri şeklinde yer almalıdır. Bu bölümlerin her birine yeni bir sayfadan başlanmalıdır.
- Tablolar Microsoft Word programının tablo oluşturma ve düzenleme özellikleri kullanılarak hazırlanmalıdır. Tablo numarası ve Tablo başlığı için ayrı bir sayfa kullanılmamalı, bu bilgiler her bir tablonun üstünde kelimelerin baş harfleri büyük ve kalın olacak şekilde yazılmalıdır. Tablolarda kullanılan istatistiksel bulgular kısaltmalarla ifade edilmelidir.
- Şekil numarası ve şekil başlıkları tek bir sayfa içerisinde kelimelerin baş harfleri büyük ve kalın olarak yazılmalıdır. Şekillerin adı, tanımı, başlığı şekillerin üzerinde değil, altında yer almalıdır.
- Gönderilecek şekiller, çözünürlük açısından en az 300 DPI düzeyinde (tercihen .tiff veya .png uzantısında) olmalıdır ve makalede yer alan tüm şekiller, ana makale dosyasına ek olarak dergi sistemine ayrı ayrı (Şekil 1. ... veya Figure 1. ... şeklinde) yüklenmelidir. Şekiller hazırlanırken, Power Point veya online araçlar (örn., lucidchart) kullanılması önerilmektedir.
- Gönderilecek olan tablo ve şekillerin toplam sayısı 6’yı geçmemelidir.
Ekler
- Ekler bölümü metnin en sonunda yer almalıdır.
- Ekler bölümünde, ölçek geliştirme veya uyarlama çalışması gönderen yazarlar, bu ölçüm araçlarına ilişkin formlara bu kısımda yer verebilirler.
- Metin içinde yer verilecek ekler kısmına, araştırmada kullanılan tüm ölçüm araçları, onam formları veya etik kurul formları eklenmemelidir (ayrıntılı bilgi ve işlemler için Bkz. Etik İlkelere Uygunluk Politikası).
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
Değerlendirme/Yayın Politikası
- Klinik Psikoloji Dergisine (KPD) yüklenen tüm yazılar ilk olarak Editör tarafından gözden geçirilir. Gözden geçirilen yazılardan yaklaşık %40’ı, derginin kapsamı ile ilgili olmadığı veya yayımlanabilecek öncelikte veya nitelikte olmadığı düşünüldüğünden, ileri bir hakem değerlendirmesine gönderilmeden reddedilir. Diğer tüm yazılara ise, konusuna göre Editörler Kurulundan bir Editör atanır. İlgili yazı, değerlendirme için en az iki farklı hakeme gönderilir.
- KPD, değerlendirme sürecinde ÇİFT-KÖR (double-blind) bir yöntem kullanır. Bir başka ifadeyle, ilgili yazının yazar(lar)ı, yazının hangi hakemlere gönderildiğini bilmediği gibi, yazıya atanan hakemler de yazının hangi yazar(lar)a ait olduğunu bilmez. Bu doğrultuda yazarlardan, herhangi bir kimlik bilgisine işaret eden bilgiyi makale dosyalarında paylaşmamaları (Word dosyasının özelliklerinden yazar bilgilerini kaldırmaları ve başlık sayfasını ayrı bir dosya olarak yüklemeleri beklenmektedir).
- Yazıya atanan Editör, hakemlerden gelen öneriler veya yorumlar doğrultusunda, yazının kabul edilmesi, reddedilmesi veya revize edilmesi yönünde karar verir. Yazıya ilişkin revizyon (düzeltme) talebi, revize edilen yazının kabul edileceğine ilişkin bir garanti vermez. Revize edilen yazılar, ilgili Editör tarafından incelenir (gerekli görülmesi halinde tekrardan Hakemlerin görüşleri alınarak) ve kabul, ret veya revizyon kararlarından biri verilir.
- Bir yazının Çevrimiçi Makale Kabul Sistemine (https://dergipark.org.tr/tr/journal/3937/submission/step/manuscript/new) yüklenmesinden ilk kararın (red veya hakem değerlendirmesine gönderilmesi) verilmesine kadar geçen süre ortalama 10 gündür. Makalenin hakemler tarafından değerlendirilme ve Editör tarafından karar verilme süreci ise ortalama 50 gündür.
Yayın Etiği Politikası
KPD’ye gönderilen yazılara katkı sağlayan tüm araştırmacılar, Amerikan Psikologlar Birliği ve Türk Psikologlar Derneği tarafından yayımlanmış olan etik yönetmelikler doğrultusunda her türlü araştırma ve yayın etiği pratiğine uymakla yükümlüdürler. Türk Psikologlar Derneği Etik Yönetmeliği’ne bu linkten ve Amerikan Psikologlar Birliği’nin Etik Kodlarına ise bu linkten ulaşabilirsiniz. Ayrıca, KPD International Committee of Medical Journal Editors’ın önerileri doğrultusunda Committee on Publication Ethics’in Editörler ve Yazarlar için Uluslararası Standartlarını kabul ettiğini ve yayınlarında dikkate aldığını beyan etmektedir. Ayrıntılı bilgi için tıklayınız. Araştırma ve yayın etiğine uymayan yazılar, Yayın Kurulu tarafından incelenir ve değerlendirmeye alınmaz.
KPD’ye gönderilen araştırma yazıları ve olgu sunumlarında, ilgili yazının etik kurul onayına ilişkin bilgiler (onay veren kurum, karar sayısı ve tarihi), Yöntem bölümünde İşlem veya Örneklem bölümlerinden birinde ifade edilmeli ve makale yükleme sistemine “etikkurul” adıyla dosya olarak yüklenmelidir. Bunun yanı sıra, aynı bilgiler, Kaynaklar kısmının hemen öncesinde, “Etik İlkelere Uygunluk” başlığı altında tekrar aktarılmalıdır.
Yazarlara ilişkin etik kurallar ve ilkeler aşağıda sıralanmıştır:
KPD’ye yüklenecek tüm yazıların özgün olması, daha önce başka bir yerde yayınlanmamış olması ya da aynı anda birden fazla dergiye değerlendirme için gönderilmemiş yazılar olması gerekmektedir. Poster, sözlü sunum ya da tez makalesi ise bunun yazar notları şeklinde başlık sayfasında belirtilmesi gerekmektedir (Bkz. Başlık Sayfası).
Yazılarda ifade edilen düşüncelerden yazarları sorumludur.
Yayın sayısının arttırılması amacıyla bir çalışma birden fazla parçaya bölünerek yayınlanamaz.
Makalenin hipotezlerinin doğrulanması veya sonucunun desteklenmesi amacıyla veri üretilemez ve/veya veriler üzerinde oynanamaz.
Daha önce yayınlanmış bir makale, kitap veya metinde yer alan hiçbir ifade yazarların kendisi yazmış gibi sunulamaz. Yazarlar, faydalandıkları tüm kaynaklara atıf vermekle yükümlüdür.
Bir makale gönderilmeden önce, sorumlu yazar makalenin tüm yazarlarından izin almalıdır.
Bir makalenin tüm yazarları çalışmanın bulgularının doğruluğundan sorumludur.
Yazar sıralaması makale gönderilmeden önce belirlenmiş olmalıdır. Makalenin kabulünden sonra yazar sıralamasında yapılması istenen herhangi bir değişiklik kabul edilmez. Yazar ekleme talebi ise yalnızca makalenin revizyon aşamasında değerlendirmeye alınır.
KPD’de yayımlanan her araştırma için, araştırmacılar çalışmanın verilerini 5 (beş) yıl süre ile saklamakla yükümlüdürler. Gerekli görüldüğü durumlarda, yazıların verileri ve analiz dosyaları yazarlardan istenebilir.
Yazarlar olası bir çıkar çatışmasını (örn. çalışmaya fon sağlayan kurumlar) bildirmekle yükümlüdür.
Yazarlar araştırma süresince, veri topladıkları katılımcıları araştırma hakkında bilgilendirmekle ve katılımcılarından Bilgilendirilmiş Onam Formu almakla sorumludur.
Hakemler veya Editörler makale değerlendirme sürecinde bu etik kurallara uyulmadığından şüphelenirlerse makaleyi reddetmekle, eğer makale yayınlanmışsa makaleyi geri çekmekle yükümlüdür. Makalenin geri çekilmesi, makalenin online platformda görülmeye devam etmesi ancak etik sebeplerle geri çekildiğine dair işaretlenmesi anlamına gelmektedir.
KPD’de yayınlanan tüm makalelerden yalnızca kaynak gösterilerek alıntı yapılabilir. Alıntı yapılan yazıların içeriğindeki hatalı bilgilerden alıntıyı yapan ve yayımlayan kişi ya da kuruluşlar yasalar karşısında sorumludur.
Kabul Sonrası İşlemler
Makaleniz KPD’de yayına kabul aldıktan sonra, sırasıyla Telif Hakkı Devri, DOI ataması, Türkçe/İngilizce dil düzeltisi, dizgi, düzeltme okuması (proof-reading), online ilk baskı ve baskı aşamaları gerçekleşir.
Telif Hakkı Politikası
Klinik Psikoloji Dergisinde yayımlanan makalelerin telif hakkı yazarlara aittir. Yazarlar, çalışmalarının Creative Commons Lisansı [CC BY-NC-ND 4.0] kapsamında yayımlanmasına izin vermektedir. Bu lisans, makalenin herkes tarafından ücretsiz olarak okunmasını, indirilmesini, kopyalanmasını, dağıtılmasını, yazdırılmasını, aranmasını ve tam metnine bağlantı verilmesini mümkün kılar. Ancak, orijinal yazara uygun atıf yapılması gerekmektedir. Yazarlar, makalelerini göndermekle, çalışmanın tüm haklarına sahip olduklarını ve üçüncü taraf telif haklarını ihlal etmediğini beyan etmiş olurlar.Türkçe/İngilizce Dil Düzeltisi ve Dizgi
Editörler ve hakemlerin makalenizi uygun bir biçimde değerlendirebilmesi için metnin iyi ve anlaşılır bir dille yazılmış olması gerekmektedir. Eğer makalenizi İngilizce olarak yazmışsanız, anadili İngilizce olan bir başka meslektaşınızdan yardım isteyebilir veya profesyonel İngilizce Dil Düzelti servislerinden yararlanabilirsiniz.
Makaleniz yayına kabul aldıktan sonra, KPD’nin Dil Editörleri tarafından dilbilgisi ve yazım kuralları açısından incelenecek ve gerekli düzeltmeler gerçekleştirilecektir. Dil düzeltisi tamamlanan bir makale, yazarlar tarafından gerçekleştirilecek düzeltme okuması sonrasında dizgiye alınır.
Düzeltme Okuması (Proof Reading)
Düzeltme okumasının amacı, dizgiden kaynaklanan yazım ve imla hatalarının belirlenmesi ve makalenin anlamsal bütünlüğünün kontrol edilmesidir. Makalenin içeriğinde (örn., yeni bulgular, düzeltilmiş değerler, başlık, yazarlık sıralaması vb.) Editörün izni olmadan herhangi bir değişiklik yapılamaz. Düzeltme okuması için yazar(lar)a sağlanan süre 7 gün olarak belirlenmiştir.
Online İlk Baskı ve Baskı
KPD’de yayına kabul edilen her makaleye DOI (Digital Object Identifier) numarası atanır ve sonrasında online olarak yayımlanır. Online olarak basılan bir makale yayın sırasına alınır. Sırası gelen makale, bir cilt ve sayıya atanarak baskı tamamlanır.
Ücret Politikası
KPD, sisteme yüklenen veya kabul edilen yazılar için yazarlardan herhangi bir “başvuru ya da işlem ücreti” talep etmez. Benzer şekilde, KPD yayınlanan makale ve yazılar için yazarlara ücret ödemez. Ayrıca, yayına kabul edilen yazılara KPD tarafından DOI ataması gerçekleştirilmekte ve bu işlem için yazar(lar)dan ücret telep edilmemektedir.
Dizinler
Dergi Kurulları
Baş Editör
Yardımcı Editörler
Danışma Kurulu
Gelişim psikolojisi alanında araştırma yapmaktayım. İlgilendiğim konular arasında çocukların bilişsel gelişimi, dil ve iletişim gelişimi ve sosyal becerileri bulunmaktadır. Manchester Üniversitesi'nde Dr öğretim üyesi olarak görev yapmaktayım.
Dr. Sauer-Zavala is an Associate Professor in the Department of Psychology at the University of Kentucky (UK) and is the founding Director of Clinical Services at the UK Clinic for Emotional Health. Dr. Sauer-Zavala received her doctorate in Clinical Psychology from UK in 2011; she completed her predoctoral internship at Duke University Medical Center and her postdoctoral fellowship at Boston University. She then spent seven years on the faculty in BU’s Department of Psychological and Brain Science before returning home to UK in 2019. Her research is focused on exploring emotion-focused mechanisms that maintain psychological symptoms and using this information to develop more targeted, easily-disseminated intervention strategies. Her research has been supported by NIMH, NIAAA, Templeton Foundation, the Center for Implementation and Improvement Sciences, and the Canadian Institute of Health Research. Dr. Sauer-Zavala has co-authored over 140 peer-reviewed articles, book chapters, and books. In particular, she is a co-developer of the Unified Protocol and the founding director of the Unified Protocol Institute; she remains involved in consultation and training for this intervention
Araştırma alanlari: cocuk ergen psikolojisi, öğrenme güclüğü, oyun terapisi, psikoeğitsel mudahaleler
Müge Cavdan is a postdoctoral researcher at Justus Liebig University Giessen since 2021. She earned her P.hD. from the same university in Experimental Psychology with a focus on visual and haptic material perception. She was awarded the World Haptics Best Student Paper Award in 2019 and the Best Paper in EuroHaptics 2020 & 2024. In 2022, she received Innovation in Haptics supported by the IEEE Technical Committee on Haptics of the IEEE Robotics and Automation Society. Her research interests include material perception, active and affective touch, timing, and multisensory integration.
İstatistik Editörü
Elif Yüvrük, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü'nde görev yapmaktadır. Verdiği dersler arasında Psikolojide Tarihsel ve Çağdaş Yaklaşımlar ile Deneysel Psikoloji II: Biliş dersleri bulunmaktadır.