Farklı Gama Işını Dozlarının İpek 607 Pamuk (Gossypium hirsutum L.) çeşidinin M4 Popülasyonundaki Etkilerinin Belirlenmesi
Öz
Bu araştırma, İpek 607 pamuk çeşidinin tohumlarına uygulanan 5 farklı mutajen Cobalt 60 gama ışını dozunun (200, 250, 300, 350 ve 400 Gy) M4 bitkilerinde bazı tarımsal özellikler üzerine etkilerinin belirlenmesi, mutasyon ıslahı çalışmalarında kullanılabilecek en uygun gama ışını etkili mutasyon doz değerini saptanması ve lif kalitesi bakımından Türk Tekstil Sanayisinin beklentilerini karşılayabilecek çeşit geliştirilmesi amacıyla yapılmıştır. Bu çalışma Nazilli Pamuk Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü deneme tarlalarında 2016 yılında yürütülmüştür. Çalışmada tek bitkilerin randıman(%), verim (g / bitki), lif verimi (g/bitki), iplik olabilirlik indeksi (SCI), lif inceliği (mic), lif uzunluğu (mm), üniformite indeksi (UI %), kısa lif oranı (%), lif mukavemeti (g/teks), lif esnekliği özellikleri İpek 607 çeşidi ile birlikte incelenerek tek bitki seçimleri yapılmıştır. M4 popülasyonunda tarla şartlarında verim potansiyelleri bakımından daha iyi olduğu tespit edilen 246 adet tek bitki seleksiyonu yapılmıştır. Verim ve lif kalitesi özellikleri birlikte değerlendirildiğinde 200 Gy mutasyon dozundan 14 adet, 250 Gy dozdan 14 adet, 300 Gy dozdan 9 adet, 350 Gy dozdan 4 ve 400 Gy dozdan 12 adet tek bitkinin kontrole göre daha iyi özelliklere sahip olduğundan M5 döl sıralarını oluşturmak üzere seçilmiştir. Seçimi yapılan tek bitkilerin randıman değerleri % 30.11 – 39.66, lif verimi 17 – 71 (g/bitki), iplik olabilirlik indeksi 137 – 200 (SCI), lif inceliği 3.62 – 4.95 (mic), lif uzunluğu 31.13 – 38.16 (mm), kısa lif oranı 4.7 – 7.6 (%), lif mukavemeti 31.7 – 42.1 (g/teks) ve lif esnekliği 4.7 – 7.5 (%) arasında değişim göstermiştir. Elde ettiğimiz sonuçlara göre İpek 607 çeşidine uygulanan mutasyon dozları neticesinde verim ve lif kalite değerleri bakımından daha üstün nitelikli ve ümitvar hatların olduğu kanaatine varılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akbay, G. 1988. A.Ü. Ziraat Fakültesi Yayınları 1070. Bilimsel Araştırma ve İncelemeler: 573. 33 s, Ankara.
- Anonim, 2010. Pamuk Raporu. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Teşkilatlandırma Genel Müdürlüğü, Ankara.
- Anonim, 2017. Cotton World Markets and Trade, United States Department of Agriculture, Foreign Agricultural Services, September 2017.
- Atila, A.S., Peşkircioğlu, H. 1990. Gamma Radyasyonunun Çukurova 1518 Pamuk Çeşidi Üzerine Etkisi. Bilimsel Araştırmalar ve İncelemeler No: 22. T.A.E.K. Nükleer Tarım Araştırma Merkezi. Ankara.
- Genç, İ., Yağbasanlar, T., 1994. Bitki Islahı. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi. Genel Yayın No:59. Adana.
- Gençer, O., Gülyaşar, F., Şekeroğlu, E., Boyacı, S., Oğlakçı, M., Güveloğlu, M., 1992. Pamuk Bitkisinde (Gossypium hirsutum L.) Ethyl Methane Sulphonate ve Kobalt 60’ın Mutasyon etkileri Üzerinde Araştırmalar. Turkish Jorunal of Agriculture and Forestry. V.16. N.3.
- Mamedov, K., Ap.Bazhasova, B.Dzraimaniyazav, 1987. Ionizing Addition and Economically Useful Traits in Cotton of the Species G.barbadense L. Plant Breeding Abstracts. Vol.57. No.H.
- Mert, M., 2007. Pamuk Tarımının Temelleri Ders Kitabı, Hatay.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Mehmet Çoban
Bu kişi benim
Türkiye
Süleyman Çiçek
Bu kişi benim
Levent Yazıcı
Bu kişi benim
Yayımlanma Tarihi
26 Aralık 2017
Gönderilme Tarihi
3 Kasım 2017
Kabul Tarihi
15 Aralık 2017
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2017 Cilt: 20