Bu çalışma, Aşfak Ahmed’in Zaviya kitabının ikinci cildinde yer alan Terakki İblisi ka Naç adlı hikâye üzerinden ilerleme kavramının ideolojik, ahlâkî ve kültürel boyutlarını incelemektedir. Yazar, modernleşmenin ve teknolojik dönüşümün maddi kazanımlar üzerine inşa edildiğinde toplumsal refah, maneviyat ve ahlâkî dengeyi zayıflattığını ileri sürmektedir. Hikâyede yenilik ve terakki gibi kavramların kaliteyi garantilemediği vurgulanmakta; bu durum değişim ile iyileşme ayrımının önemini ortaya koymaktadır. Ahmed’in eleştirel bakışı, modernleşme ile geleneksel değerler arasındaki gerilimi, maddi kültürün insan ruhunu ve kültürel hafızayı zayıflattığını ortaya koymaktadır. Öyküde, tüketim odaklı gelişmenin, insanları içsel bir boşluğa sürüklediğini belirten yazar, ilerlemenin yalnızca teknolojik ve ekonomik kazanımlarla değil; aynı zamanda vicdanî farkındalık, maneviyat ve toplumsal sorumlulukla desteklendiğinde anlamlı olacağını vurgulamaktadır. Bu bağlamda, Ahmed’in anlatısı, modernleşme ideolojisine yönelik bir itiraz, geleneksel değerlere yeniden dönüş çağrısı niteliğindedir. Metin analizine dayalı nitel bir çalışma ile ele aldığımız bu çalışmada, Terakki İblisi ka Naç hikâyesi yalnızca modernlik ve ilerleme eleştirisi değil; aynı zamanda bireyin özüne, toplumuna ve tarihe dönmesi gerektiğini vurgulayan önemli bir eserdir.