Bu makale, daha önce bir dizi bilimsel yayınla ortaya atılmış olan “defineci folkloru” kavramsallaştırmasının izini, Sivas halk kültürü özelinde tartışmayı hedeflemektedir. Makalenin verileri, Sivas’ta yaşayan defineci gruplarla gerçekleştirilen mülakatlar ve define aranan mekânlarda yürütülen gözlemlere dayanmaktadır. Makale, definecilik uğraşının Türk halk kültüründeki birden zengin olma arzusu ile olan ilişkisini tartışarak başlamaktadır ve literatür tartışmasıyla define kavramının tanımlanmasının ardından “defineci folkloru” kavramsallaştırmasına dair değerlendirmelerle devam etmektedir. Araştırmanın asıl bulguları olan sahadan derlenen veriler, yedi alt başlık şeklinde verilmiştir. Elde edilen bulgular, Sivas’taki definecilerin; kendilerine özgü inançları, davranış örüntüleri, sözlü kültürde geçmişten devralınan bilgiyi küçük gruplar içinde geleceğe aktarmaları açılarından çağdaş halk tanımlarıyla örtüştüğünü göstermektedir. Definecilerin işaret okumaları, uğur, büyü ve tılsıma olan inançları, tabuları, ritüelleri, kurban sunumları, efsaneleri; bu folklorun önemli ögeleridir. Sivas’taki definecilerin, defineleri özellikle eski Ermeni yerleşim yerlerinde aradıkları da ayrıca tespit edilmiştir. Her bireyin ayrı bir konumu ve statüsü bulunan defineci gruplarındaki hiyerarşik doku, geleneksel Türk kültüründeki usta-çırak ilişkisinin bir yansıması niteliğindedir.
This article aims to trace the conceptualisation of “treasure hunting folklore,” previously introduced in a series of scientific publications, with a specific focus on the folk culture of Sivas. The article's data is based on interviews conducted with treasure hunter groups living in Sivas and observations made in locations where treasure is sought. The article begins by discussing the relationship between treasure hunting and the desire for sudden wealth in Turkish folk culture. Following a discussion of the literature and a definition of the concept of treasure, it continues with an evaluation of the conceptualisation of “treasure hunter folklore”. The main findings of the research, collected from the field, are presented under seven subheadings. The findings reveal that treasure hunters in Sivas correspond to contemporary definitions of folklore in terms of their unique beliefs, behavioural patterns, and the transmission of knowledge inherited from the past within small groups through oral culture. Treasure hunters' belief in reading signs, luck, magic and charms, their taboos, rituals, sacrificial offerings and legends are important elements of this folklore. It has also been determined that treasure hunters in Sivas specifically search for treasures in old Armenian settlements. The hierarchical structure within treasure hunter groups, where each individual has a distinct position and status, reflects the master-apprentice relationship in traditional Turkish culture.