Bu çalışma; İngiliz siyasetçi, casus, diplomat, asker, yazar ve gezgin Mark Sykes’ın eserlerinden hareketle onun Kürtlere dair tespitlerini ve bakış açısını irdeleme amacıyla hazırlanmıştır. Osmanlı, Kürt ve Arapların yakın tarihinde çok önemli bir yere sahip olan Sykes, I. Dünya Savaşı sonrası Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkıldığı dönemde Ortadoğu’nun sınırlarının çizilmesinde önemli rol oynayan Sykes-Picot Antlaşması’nın mimarlarından biridir. Zira Sykes-Picot Antlaşması, Osmanlı İmparatorluğu topraklarının nasıl paylaştırılacağına dair özel bir plan içeriyordu. Bu süreçte Kürtler, anlaşmanın dışında bırakılmış ve yaşadıkları topraklar komşu devletler ara-sında paylaşılmıştır. Kürtler arasında umutsuzluk ve öfke yaratan bu anlaşma, Kürtlerin bağımsızlık kazanmasını engellediği gibi Kürtlerle yaşadıkları ülkeler arasında siyasi, sosyal ve kültürel çatışmaların başlamasına yol açmıştır. Bu durum, büyük acıların yaşanmasına yol açmıştır. Bu anlamda Kürtlerin kaderini şekillendiren bir antlaşmanın mimarı olan bir kimsenin o millete dair algısı, antlaşmaya dair daha iyi bilgi edinmeyi sağlayacak-tır. Bu amaçla da Sykes’ın “Beş Türk Eyaletine Doğru, Halifelerin Son Mirası, Darü’l-İslam” adlı kitaplarından ve “The Kurdish Tribes of the Ottoman Empire ve Journeys in North Mesopotamia I-II” adlı makalelerinden hareketle onun Kürtlere dair görüşleri irdelenmiştir.
Ev lêkolîn; li ser xebatên Mark Sykes ku siyasetmedar, sîxûr, dîplomat, leşker, nivîskar û gerokê Brîtanî ye, ji bo lêkolîn û nêrîna wî ya li ser Kurdan hate amadekirin. Sykes di dîroka nêz a Osmanî, Kurd û Ereban da xwedî cihekî giring e. Ew, yek ji mîmarên peymana Sykes-Picotê ye. Ev peyman, piştî Şerê Cîhanê yê Yekem di dema hilweşandina împaratoriya Osmanî da bi armanca xêzkirina sînorê Rojhilata Navîn hatîye îmzekirin. Di peymana Sykes-Picot da planeke taybet hebû ku ew jî li ser parvekirina axa împaratoriya Osmanî bû. Kurd dervêyê vê peymanê hatibû girtin û ev jî bûbû sedema di nav dewletên derûdor da parçekirina welatê Kurdan. Ev peymana ku di nav Kurdan da bêhêvîtî û hêrs pêk anîbû, nehiştibû ku Kurd serxwebûna xwe bi dest bixin. Ev rewş, bûbû sedema êşên mezin û destpêkirina nakokiyên siyasî, civakî û çandî di navbera Kurdan da û herwiha li welatên ku lê diman. Di vî warî da têgihîştina kesê ku mîmarê peymanê ye ku çarenûsa neteweyekê derbarê wî miletî da çêdike, dê derbarê peymanê da agahîyên çêtir bide. Ji bo vê yekê, dîtinên Sykes ên li ser Kurdan li ser bingeha pirtûkên wî yên bi navê “Through Five Turkish Provinces, The Caliphs’Last Heritage: A Short History of The Turkish Empire, Daru’l-Islam” û gotarên wî yên “The Kurdish Tribes of the Ottoman Empire û Journeys in North Mesopotamia I-II” hatine lêkolînkirin.
This study, based on the works of British politician, spy, diplomat, soldier, writer and traveler Mark Sykes, was prepared to examine his findings and perspective on the Kurds. Sykes, who has a significant place in the recent history of the Ottomans, Kurds, and Arabs, is one of the architects of the Sykes-Picot Agreement, which played an important role in drawing the borders of the Middle East during the collapse of the Ottoman Empire after World War I. Because the Sykes-Picot Agreement contained a specific plan for how the lands of the Ottoman Empire would be distributed. In this process, this agreement, which was signed without taking into account the independence goals of the Kurds, caused the division of their lands. This agreement, which created despair and anger among the Kurds, prevented the Kurds from gaining independence and led to the beginning of political, social, and cultural conflicts between the Kurds and the countries they live in. This situation led to great suffer-ing. In this sense, the perception of a person who is the architect of an agreement that shapes the destiny of a nation regarding that nation will provide better information about the agreement. For this purpose, Sykes’s views on the Kurds were examined based on his books “Through Five Turkish Provinces, The Caliphs’ Last Heritage: A Short History of the Turkish Empire, Daru’l-Islam” and his articles “The Kurdish Tribes of The Ottoman Empire, Journeys in North Mesopotamia I-II”.