Mehmed Saîd Paşa; 1832’de Diyarbakır’da doğmuş, 1891’de Mardin’de vefat etmiştir. Birçok âlim, şair ve yazar yetiştiren bir aileye mensup olan Saîd Paşa; dîvânının yanı sıra belagat, tarih, tıp, mantık ve matematik gibi farklı sahalarda mensur eserler vermiştir. Saîd Paşa’nın dîvânı dışında bilinen 8 farklı şiir defteri bulunmaktadır. Dîvânı ve Dîvânı’nda bulunmayan bazı şiirleri farklı tarihlerde neşredilmiştir. Neşredilen şiirlerine göre Saîd Paşa, hakîmâne tarzda yazdığı dinî ve ahlaki şiirleriyle dikkat çekmektedir. Çalışmamızda, Saîd Paşa’nın Dîvânı ile Dîvânı’nda yer almayan şiirleri hakkında yapılan çalışmalarla ilgili bilgi verilmiş ve İstanbul Arkeoloji Müzesi Kütüphanesi Diyarbekirli Saîd Paşa Koleksiyonu 00102_1 numarada kayıtlı şiir defteri incelenmiştir. Bu şiir defterinde şairin yayımlanmış şiirleri arasında yer almayan 24 gazel, 1 terkîb-i bent, 1 müsemmen, 1 kıt‘a, 12 mısralı 5 bentten oluşan 1 manzume ve daha önce neşredilmiş fakat mısra ve beyit bakımından farklılık arz eden 12 gazel tespit edilmiştir. Tespit edilen 40 şiir, transkribe edilmiş ve şairin daha önce neşredilmiş şiirleriyle karşılaştırılmıştır. Söz konusu şiirlerde dinî, ahlaki ve toplumsal konularla beraber aşk, âşık, sevgili, sevgilinin güzellik unsurları ve ayrılık gibi bireysel konuların işlendiği görülmüştür.
Mehmed Saîd Pasha was born in Diyarbakır in 1832 and died in Mardin in 1891. He was a member of a family that produced numerous scholars, poets, and writers. In addition to compiling a divan, Saîd Pasha authored prose works in various fields, including rhetoric, history, medicine, logic, and mathematics. Besides his divan, eight poetry notebooks attributed to Saîd Pasha are known to exist. His divan and some poems not included in it were published at different times. Based on his published poems, Saîd Pasha is particularly notable for his religious and moral poetry, written in a didactic and wise style. This study provides information on previous research conducted on Saîd Pasha’s divan and his poems excluded from it, and examines a poetry notebook registered under the number 00102_1 in the Saîd Pasha from Diyarbakır Collection of the Istanbul Archaeological Museum Library. This poetry notebook contains twenty-four ghazals, one terkîb-i bent, one müsemmen, one qit'a, and one poem consisting of five stanzas of twelve lines each, all of which are not among the poet's published works; additionally, twelve ghazals that were previously published but exhibit differences in terms of lines and couplets have also been identified. The forty poems identified in the notebook were transcribed and compared with Saîd Pasha’s published poems. It was observed that these poems address religious, moral, and social themes, as well as personal themes such as love, the lover, the beloved, the elements of beauty in the beloved, and separation.