It is known that death hasa rather evident place in human life being the last phase of life. It has beenone of the matters humankind has struggled the most to understand and interpretfor its inevitability and the acceptance that comes with it; its obscurity andthe fear that comes with it. The feeling of desperation in the face of death,avoiding death, the obscurity the afterlife, and the search for immortality tocling on to life have unavoidably accompanied beliefs about death and thepractices that formed around these beliefs. As in all societies, the Turks alsoattempted to understand and interpret the meaning of death. Theway the Turks perceived the soul and the death, and their beliefs and traditionalpractices formed around death can be seen in the written sources since theearlier times up to the present. As in the Turkic world, death has a rathersignificant place also for Kazan-Tatar Turks, who managed to preserve theirculture although they were subjected to religious and cultural oppression byRussians for a long period. As a widespread theme in the folk narratives, folkbeliefs and practices related to death were reflected in the narratives to alarge extent. These beliefs and practices at stake can often be seenparticularly in epics, legends, and tales that are of folk narratives. Thisstudy aims to examine in what way the beliefs of Kazan-Tatar Turks about thedeath and the soul, and their traditionally shaped practices were reflected onthe examples of epics, legends, and tales that are of folk narratives.
Bilindiği üzere yaşamın enson evresi olan ölümün insan hayatındaki yeri oldukça belirgindir. Kaçınılmazlığıve bunun getirdiği kabul; bilinmezliği ve bunun getirdiği korkudan dolayıinsanlığın en çok anlamaya ve yorumlamaya çalıştığı konulardan biri olmuştur.Ölüm karşısında hissedilen yoksunluk, ölümden kaçma, ölüm sonrasındaki yaşamınbelirsizliği, yaşamdan kopmamak için ölüme karşı ölümsüzlük arayışı; isteristemez ölümle ilgili inanışları ve bu inanışların etrafında gelişenuygulamaları da beraberinde getirmiştir. Tüm toplumlarda olduğu gibi Türkler deölümü anlayıp yorumlamaya çalışmışlardır. Türklerin ruha ve ölüme bakışı ile ölümetrafında gelişen inanç ve geleneksel uygulamalarını en eski yazılıkaynaklardan bu yana görmek mümkündür. Uzunca bir dönem Rusların dinî vekültürel baskılarına maruz kalmasına rağmen, kültürlerini korumayı başaran Kazan-TatarTürklerinde de ölüm, -Türk Dünyası’nda olduğu gibi- oldukça önemli bir yeresahiptir. Halk anlatılarında da yaygın bir tema olup, halkın ölümle ilgiliinanışları ve uygulamaları, anlatılara büyük oranda yansımıştır. Söz konusu buinanış ve uygulamalara özellikle halk anlatılarından destan, efsane vemasallarda çokça rastlamak mümkündür. Bu çalışmanın amacı; Kazan-TatarTürklerinin ruh ve ölüm ile ilgili inanışlarının ve gelenekte şekillenenuygulamalarının halk anlatılarından destan, efsane ve masal örneklerine nasılyansıdığını incelemektir.