Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 2146-0590 2529-0142 Marmara Üniversitesi 10.33433/maruhad.503459 Uluslararası Ticaret ve Yatırım Hukuku Bakımından Tütün Ürünlerinin Düz Paketlenmesi Meselesi Kaya Talat Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Milletlerarası Özel Hukuk Anabilim Dalı 12 27 2018 24 2 1045 1085 10 21 2018 11 16 2018 Copyright © 1986, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 1986 Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi

Dünya Sağlık Örgütü bünyesinde kabul edilen Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi sonrasında başta Avustralya olmak üzere, birçok ülke tarafından tütün ürünlerinin düz paketlenmesine yönelik düzenlemeler kabul edilmiştir. Düz paket düzenlemeleri ile tüm tütün mamullerinin ilgili otorite tarafından belirlenecek standart bir renkte paketlenmesi zorunlu kılınmaktadır. Ayrıca, paket üzerinde marka ve ürün adının ilgili otorite tarafından belirlenecek belli bir yazı tipi stili ve boyutunda yer alması dışında logolarının, marka tasvirlerinin, renklerin ve tanıtım metinlerinin tütün ürünleri ve perakende paketleri üzerine konulması yasaklanmaktadır. Tütün firmalarınca uygulamanın başta fikri mülkiyet hakları olmak üzere ulusal ve uluslararası düzeyde ticaret ve yatırım kurallarını ihlal ettiği ileri sürülmüş ve düz paket uygulamasına geçen ülkelere karşı dava süreçleri başlatılmıştır. Söz konusu davaların önemli bir kısmı tamamlanmış olmakla birlikte, halen süren davalar da bulunmaktadır. Bu davalar ile ileride açılması muhtemel davaların sonuçları, düz paket uygulamasının dünya çapında geleceğini belirleyecektir.

 Düz Paketleme Dünya Sağlık Örgütü Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi Marka Hakkı Uluslararası Ticaret ve Yatırım Hukuku 4067 Sayılı Dünya Ticaret örgütü Kuruluş Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun, RG, T.: 29 Ocak 1995 Sy.: 22186. Action on Smoking and Health. The Big Fight Begins. 1989 June. British American Tobacco Records. https://www.industrydocumentslibrary.ucsf.edu/tobacco/docs/rhwv0205, son erişim tarihi 10 Ocak 2017. Action on Smoking and Health. Ending an Epidemic: A Manifesto for Tobacco Control. 1991 October. British American Tobacco Records. https://www.industrydocumentslibrary.ucsf.edu/tobacco/docs/thhy0210; son erişim tarihi 10 Ocak 2017. Alemanno A./Bonadio E., Do You Mind My Smoking? Plain Packaging of Cigarettes Under the TRIPS Agreement, John Marshall Review of Intellectual Property Law, Vol. 10, No. 3, 2011, ss.450-475. Australian Government National Preventative Health Taskforce, Australia: The Healthiest Country by 2020, (Australian Government Health Taskforce), https://extranet.who.int/nutrition/gina/sites/default/files/ AUS%202009%20National%20Preventative%20Health%20Strategy.pdf , son erişim tarihi 20 Temmuz 2018. Austarlia, Tobacco Plain Packaging Act 2011, No 148, 2011; https://www.legislation.gov.au/Details/ C2016C00892; son erişim tarihi 20 Aralık 2017. Baschuk B., WTO Tobacco Ruling Opens Door to New Plain-Packaging Laws, https://www.bloomberg. com/news/articles/2018-06-28/wto-tobacco-ruling-opens-door-to-new-plain-packaging-laws son erişim tarihi 2 Temmuz 2018. Bonadio E., On the Nature of Trademark Rights: Does Trademark Registration Confer Positive or Negative Rights?, The New Intellectual Property of Health – Beyond of Plain Packaging Alemanno A./Bonadio E. (eds.), Cheltenham: Edward Elgar, 2016, ss.43-68. British American Tobacco UK Ltd and others v. Secretary of State for Health, [2016] EWHC 1169 (Admin), http://www.bailii.org/ew/cases/EWHC/Admin/2016/1169.html son erişim tarihi 10 Temmuz 2018. Carvalho N. P., “The TRIPS Regime of Trademarks and Design”, Second Edition, Kluwer Law International, 2011. Collins D., An Introduction to International Investment Law, Cambridge University Press, 2017 Conseil d’État, 9ème – 10ème chambres réunies, 23/12/2016, 399117, https://www.legifrance.gouv.fr/affichJuriAdmin.do;jsessionid=909FE3026DF103CAEE31B9B74DA 97760.tpdila09v_3?oldAction=rechJuriAdmin&idTexte=CETATEXT000033685128&fastReqId=737113321&fastPos=71; son eri- şim tarihi 27 Temmuz 2017. Correa C. M., Is the Right to Use Trademarks Mandated by the TRIPS Agreement?, South Centre Research Paper 72, 2016. Davison M./Emerton P., Rights, Privileges, Legitimate Interests, and Justifiability: Article 20 of TRIPs and Plain Packaging of Tobacco, American University International Law Review 29 No. 3, 2014, ss. 505- 580. ECJ, Republic of Poland v European Parliament and Council of the European Union, Case C-358/14, ECLI:EU:C:2016:323. ECJ, Pillbox (UK) Ltd v Secretary of State for Health; Case C-477/14, ECLI:EU:C:2016:324. ECJ, Philip Morris Brands SARL and Others v. Secretary of State for Health, C-547/14, EU:C:2016:325. FCTC, Implementation Database, Updates, http://untobaccocontrol.org/impldb/updates/, son erişim tarihi 1 Eylül 2018 Erdem E., Güncel Philip Morris v Uruguay Kararı, http://www.erdem-erdem.av.tr/yayinlar/hukuk-postasi/guncel-philip-morris-v-uruguay-karari/ son erişim tarihi 10 Temmuz 2018. Frankel S./ Gervais D., “Plain Packaging and the Interpretation of the TRIPS Agreement,” Vanderbilt Journal of Transnational Law, Vol. 46, No. 5, 2013 ss. 1149-1214. Gervais D., Analysis of the Compatibility of Certain Tobacco Product Packaging Rules with the TRIPS Agreement and the Paris Convention, Report of 30 November 2010, https://www.jti.com/sites/defa- ult/files/key-regulatory-submissions-documents/expert-reports/intellectual-property/1-gervais. pdf son erişim tarihi 1 Ekim 2018. İzgi G.; Düz Paketleme (Plain Packaging) Uygulamasının Fikri Mülkiyet Hukuku Açısından Değerlendirilmesi, Ankara Barosu Fikri Mülkiyet ve Rekabet Hukuku Dergisi, Yıl: 16 Cilt: 17 Sayı: 2015/2, Ankara, 2015, ss. 25-57. High Court of Australia, British American Tobacco Australasia Limited and Ors v. the Commonwealth of Australia, Case No: S389/2011. JTI Ireland Ltd – v – Minster for Health & ors, [2015] IEHC 481 http://www.courts.ie/Judgments.nsf/0/68C14CFFE270 C72D80257E93005048D8. JT International SA v. Commonwealth of Australia Case No: S409/2011, Date of Order: 15 August 2012, Date of Publication of Reasons: 5 October 2012. Kaya T., DTÖ Anlaşmalarının İç Hukukta Uygulanması, Legal Yayıncılık, 2015. Kur A., The Right to Use One’s Own Trade Mark: A Self-Evident Issue or a New Concept in German, European and International Trade Mark Law?, European Intellectual Property Review, 1996, ss. 198-203. Lalive, Memorandum from Lalive to Philip Morris International Management SA, Why Plain Packaging is in Violation of WTO members’ International Obligations under TRIPS and the Paris Convention, 23 Temmuz 2009, http://www.tobaccolabels.ca/wp/wp-content/uploads/2013/12/Philip-Morris-Intl-Why-Plain-Packaging-is-in-Violation-of-WTO-Members%E2%80%99-International-Ob- ligations-2009.pdf, son erişim tarihi 3 Eylül 2018. Lee-Zogbessou J., Food and drink industry could lose billions if plain packaging rule hits, https://www.packaging-gateway.com/news/food-drink-industry-plain-packaging-rule/ son erişim tarihi 5 Eylül 2018. Liberman J.; Plainly Constitutional: The Upholding of Plain Tobacco Packaging by the High Court of Australia, American Journal of Law & Medicine, Vol. 39 No 2& 3, 2013, ss. 361-381. Mitchell A. D.; Australia’s Move to the Plain Packaging of Cigarettes and its WTO Compatibility, Asian Journal of WTO & International Health Law & Policy, 2010, ss. 405-426. Nalçacıoğlu Erden H.Z., Milletlerarası Yatırım Hukukunda Dolaylı Kamulaştırma, On İki levha Yayınları, 2015. Notice of Arbitration, Philip Morris Asia Limited v. the Commonwealth of Australia, 21 November 2011, https://www.italaw.com/sites/default/files/case-documents/ita0665.pdf son erişim tarihi 20 Temmuz 2017 Özdemir Kocasakal H., Doğrudan Uygulanan Kurallar ve Sözleşmeler Üzerindeki Etkileri, Galatasaray Üniversitesi Yayınları, 2001 Panel Reports Australia – Certain Measures Concerning Trademarks, Geographical Indications and Other Plain Packaging Requirements Applicable to Tobacco Products and Packaging, WT/DS435,441,458,467/R, (Panel Raporu). Philip Morris Brands Sàrl, Philip Morris Products S.A. and Abal Hermanos S.A. v. Oriental Republic of Uru- guay, ICSID Case No. ARB/10/7 (formerly FTR Holding SA, Philip Morris Products S.A. and Abal Hermanos S.A. v. Oriental Republic of Uruguay), https://www.italaw.com/cases/460, son erişim tarihi 27 Temmuz 2017. Philip Morris Brands Sàrl, Philip Morris Products S.A. and Abal Hermanos S.A. v. Oriental Republic of Uruguay, ICSID Case No. ARB/10/7 (formerly FTR Holding SA, Philip Morris Products S.A. and Abal Hermanos S.A. v. Oriental Republic of Uruguay), award, https://www.italaw.com/sites/default/files/case-documents/italaw7417.pdf Philip Morris Asia Limited v. The Commonwealth of Australia, PCA Case no. 2012-12, Award on Jurisdiction and Admissibility, 17 December 2015, https://www.italaw.com/sites/default/files/case-documents/italaw7303_0.pdf, son erişim tarihi 21 Temmuz 2017. Physicians for a Smoke-Free Canada, The Plot Against Plain Packaging, 2008, http://www.smoke-free.ca/pdf_1/plotagainstplainpackaging-apr1’.pdf. son erişim tarihi 1 Temmuz 2018. 2014/40 Sayılı AB Direktifi için Bkz. http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri= CE-LEX:32014L0040&from=EN, son erişim tarihi 9 Nisan 2017. R British American Tobacco and others) v Secretary of State for Health [2016] EWCA Civ 1182. Response to the Notice of Arbitration, Philip Morris Asia Limited v. the Commonwealth of Australia, https://www.italaw.com/sites/default/files/case-documents/ita0666.pdf, son erişim tarihi 21 Temmuz 2017. Sarıbeyoğlu M., Uluslararası Ekonomi Hukuku Açısından Dünya Ticaret Örgütü Gümrük Birliği ve Türkiye, Türkmen Kitabevi, 2010. Schreiber A., Indonesia considering new labeling rules for alcoholic beverages, 07-Jul-2014 https://www.packaging-gateway.com/news/food-drink-industry-plain-packaging-rule/ son erişim tarihi 1 Ocak 2018. Statement by WHO Director-General, Dr Margaret Chan, WHO welcomes landmark decision from Australia’s High Court on tobacco plain packaging act, 15 August 2012., http://www.who.int/mediacentre/news/statements/2012/tobaccopackaging/en/ son erişim tarihi 26 Aralık 2017. The Standardised Packaging of Tobacco Products Regulations 2015, No. 829, https://www.legislation.gov.uk/uksi/2015/829/pdfs/uksi_20150829_en.pdf son erişim tarihi 1 Eylül 2018. The Supreme Court, Permission to Appeal Decision, https://www.supremecourt.uk/news/permission-to-appeal-decision-12-april-2017.html, son erişim tarihi 12 Nisan 2017. UNCTAD, http://investmentpolicyhub.unctad.org/IIA, son erişim tarihi 3 Ağustos 2018. Ulusal Tütün Kontrol Programı Eylem Planı, http://www.saglik.gov.tr/Eklenti/420,ulusal-tutun-kontrol-programi-eylem-planipdf.pdf?0 son erişim tarihi 6 Aralık 2016. Van den Bossche P.; The Law and the Policy of the World Trade Organization, Cambridge University Press, 2005. Voon T./ Mitchell, A.D., Implications of WTO Law for Plain Packaging of Tobacco Products, Melbourne Legal Studies Research Paper No. 55, 2011. WHO, Framework Convention on Tobacco Control, Guidelines for Implementation, 2013 Edition, http:// apps.who.int/iris/bitstream/10665/80510/1/9789241505185_eng.pdf?ua=1 son erişim tarihi 8 Aralık 2016. WHO, Tobacco, The Problem, http://www.who.int/nmh/publications/fact_sheet_tobacco_en.pdf; son erişim tarihi 15 Eylül 2018. WHO, Plain Packaging of Tobacco Products: Evidence, Design and Implementation, 2016, FCTC, Implementation Database, Updates, http://untobaccocontrol.org/impldb/updates/ son erişim tarihi 1 Eylül 2018. WTO, WT/DS435/23 WTO, WT/DS441/23 WT/DS434/17, Australia – Certain Measures Concerning Trademarks and other Plain Packaging Requirements Applicable to Tobacco Products and Packaging Lapse of Authority for the Establishment of the Panel, Note By The Secretariat, https://docs.wto.org/dol2fe/Pages/FESearch/FE_S_S009-DP.aspx?language=E&CatalogueIdList=229717,132459,128156,127737,124459,124313,99405,82941,88093,96905&- Current CatalogueIdIndex=0&FullTextHash=&HasEnglishRecord=True&HasFrenchRecord=True&HasSpanishRecord=True, son erişim tarihi 1 Eylül 2018. WTO, Procedural agreement between Australia and Ukraine, Honduras, The Dominican Republic, Cuba and Indonesia, WT/DS434/12, WT/DS435/17, WT/DS441/16, WT/DS458/15, WT/DS467/16, 28 April 2014, https://docs.wto.org/dol2fe/Pages/FE_Search/FE_S_S009-DP.aspx?language=E&Cata- logue IdList=124313&CurrentCatalogueIdIndex=0&FullTextHash=371857150&HasEnglishRecor- d=True&HasFrenchRecord=True&HasSpanishRecord=True, son erişim tarihi 10 Nisan 2018. https://www.ab.gov.tr www.legislation.gov.au/ www.who.int/fctc/about/en/ https://www.wipo.int