Bu derleme, sağlık hizmeti ilişkili enfeksiyonların (SHİE) küresel yükünü, başlıca türlerini ve kanıta dayalı önleme stratejilerini ele alarak, enfeksiyon kontrolünde sürveyans odaklı yaklaşımdan proaktif bir önleme paradigmasına geçişi incelemektedir. Çalışma, SHİE’nin hastalar, sağlık sistemleri ve ekonomiler üzerinde yarattığı ciddi morbidite, mortalite ve finansal yükü ortaya koymakta; bu yükün özellikle yoğun bakım üniteleri ve hemodiyaliz merkezleri gibi yüksek riskli alanlarda, cerrahi alan enfeksiyonları, kateter ilişkili enfeksiyonlar, ventilatör ilişkili pnömoni ve Clostridioides difficile enfeksiyonları gibi temel enfeksiyon türleri üzerinden yoğunlaştığını vurgulamaktadır. Ayrıca etkili sürveyansın vazgeçilmez olmasının yanı sıra, enfeksiyon oranlarını azaltmada tek başına yeterli olmadığı görülmektedir. Anlamlı ve kalıcı ilerlemenin; sürveyans verilerinin el hijyeni, invaziv cihaz bakım protokolleri, çevresel temizlik uygulamaları ve cerrahi bakım paketleri gibi kanıta dayalı uygulamalara dönüştürüldüğü çok bileşenli stratejilerin hayata geçirilmesiyle mümkün olabilmektedir. Antimikrobiyal direnç, bu mücadelede merkezi bir tehdit olarak ele alınmakta ve antimikrobiyal yönetim programlarının enfeksiyon önleme girişimleriyle bütünleştirilmesinin stratejik önemi özellikle vurgulanmaktadır. Bunun yanı, bu stratejilerin koordinasyonunda, sağlık çalışanlarının eğitiminde ve uygulamaların sürdürülebilirliğinin sağlanmasında enfeksiyon kontrol hemşireleri ve ekiplerinin kilit rolünü ortaya koymaktadır. Makale; klinik uygulama, kurumsal yönetim ve sağlık politikaları olmak üzere üç düzeyde somut öneriler sunarak, standartlaştırılmış protokoller, güçlü liderlik ve sürekli iyileştirme kültürüne dayalı bir önleme sistemine geçiş için kapsamlı bir yol haritası önermektedir. Sonuç olarak, SHİE kontrolünün ancak teknik müdahaleleri, davranış değişimini ve örgütsel bağlılığı bir arada ele alan bütüncül bir yaklaşımla etkili biçimde sağlanabileceğini göstermektedir.
This review examines the global burden, major types, and evidence-based prevention strategies for healthcare-associated infections (HAIs), analyzing the shift in infection control from a surveillance-focused approach to a proactive prevention paradigm. The study highlights the significant morbidity, mortality, and financial strain HAIs impose on patients, healthcare systems, and economies, emphasizing that this burden is concentrated in high-risk areas such as intensive care units and hemodialysis centers through major infection types including surgical site infections, catheter-associated infections, ventilator-associated pneumonia, and Clostridioides difficile infections. The core argument posits that while effective surveillance is necessary, it is insufficient alone to reduce infection rates. Meaningful progress is achievable through implementing multifaceted strategies where surveillance data is translated into evidence-based practices such as hand hygiene, invasive device care protocols, environmental cleaning, and surgical care bundles. Antimicrobial resistance is addressed as a central threat in this struggle, underscoring the strategic importance of integrating antimicrobial stewardship programs with infection prevention efforts. Furthermore, the analysis explores the pivotal role of infection control nurses and teams in coordinating these strategies, providing education, and ensuring sustainability. The article offers concrete recommendations across three levels—from clinical practice to institutional management and health policy—proposing a roadmap for transitioning to a prevention system built on standardized protocols, strong leadership, and a culture of continuous improvement. In conclusion, it demonstrates that HAI control can only be achieved through a holistic approach that combines technical interventions, behavioral change, and organizational commitment.