<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.4 20241031//EN"
        "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.4/JATS-journalpublishing1-4.dtd">
<article  article-type="other"        dtd-version="1.4">
            <front>

                <journal-meta>
                                                                <journal-id>medeniyet belleten</journal-id>
            <journal-title-group>
                                                                                    <journal-title>Medeniyet Kültürel Araştırmalar Belleteni</journal-title>
            </journal-title-group>
                                        <issn pub-type="epub">2792-0348</issn>
                                                                                            <publisher>
                    <publisher-name>İstanbul Medeniyet Üniversitesi</publisher-name>
                </publisher>
                    </journal-meta>
                <article-meta>
                                        <article-id pub-id-type="doi">10.60051/medbel.1387996</article-id>
                                                                <article-categories>
                                            <subj-group  xml:lang="en">
                                                            <subject>Classical Turkish Literature of Ottoman Field</subject>
                                                    </subj-group>
                                            <subj-group  xml:lang="tr">
                                                            <subject>Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı</subject>
                                                    </subj-group>
                                    </article-categories>
                                                                                                                                                        <title-group>
                                                                                                                        <article-title>ŞEMSETTİN SİVÂSÎ’NİN “İBRETNÜMÂ” MESNEVİSİNDE İFFET TEMSİLİ OLARAK KADIN</article-title>
                                                                                                    </title-group>
            
                                                    <contrib-group content-type="authors">
                                                                        <contrib contrib-type="author">
                                                                    <contrib-id contrib-id-type="orcid">
                                        https://orcid.org/0000-0002-5106-7550</contrib-id>
                                                                <name>
                                    <surname>Adıbeş</surname>
                                    <given-names>Ahsen</given-names>
                                </name>
                                                                    <aff>İSTANBUL SABAHATTİN ZAİM ÜNİVERSİTESİ</aff>
                                                            </contrib>
                                                                                </contrib-group>
                        
                                        <pub-date pub-type="pub" iso-8601-date="20240102">
                    <day>01</day>
                    <month>02</month>
                    <year>2024</year>
                </pub-date>
                                        <volume>3</volume>
                                        <issue>5</issue>
                                        <fpage>34</fpage>
                                        <lpage>45</lpage>
                        
                        <history>
                                    <date date-type="received" iso-8601-date="20231108">
                        <day>11</day>
                        <month>08</month>
                        <year>2023</year>
                    </date>
                                                    <date date-type="accepted" iso-8601-date="20231215">
                        <day>12</day>
                        <month>15</month>
                        <year>2023</year>
                    </date>
                            </history>
                                        <permissions>
                    <copyright-statement>Copyright © 2021, Medeniyet Kültürel Araştırmalar Belleteni</copyright-statement>
                    <copyright-year>2021</copyright-year>
                    <copyright-holder>Medeniyet Kültürel Araştırmalar Belleteni</copyright-holder>
                </permissions>
            
                                                                                                <abstract><p>Kadının mekânla ve zamanla kurduğu ilişki, zamanın ve mekânın değişimiyle farklı görünürlükler kazanmıştır. Türk yazınına da yansıyan kadın konusu, Türk toplumunun geçirdiği toplumsal ve kültürel değişimlere göre ilişkilendirilmektedir. Klasik Türk Edebiyatı eserlerinde ise kadın genelde hilekârlığı vurgulanıp “mekr-i zenân” olarak adlandırılmaktadır. Divan şairinin dilinde daha çok sevgili olarak karşımıza çıkan kadın genellikle olumsuz bakış açısıyla güvenilmez, yalancı, kötü olarak edilgen konumda aktarılmaktadır.İslam kültürü etkisinde verilmiş Klasik Türk Edebiyatı ürünlerinden olan mesnevilerin bazılarında ise kadın ahlakına ilişkin en önemli erdemler “iffet ve namus” olarak karşımıza çıkmaktadır. Kadın kahramanların en dikkat çeken özellikleri mübalağalı güzellik tasvirlerinin yanı sıra son derece iffetli olmalarıdır. Bu eserlerde kadınların yaşamları alışılagelmiş geleneklerle düzenlenmiş olup namus ve iffet gibi ahlâkî değerler kadınların sosyal yaşamdan büyük ölçüde soyutlanmasını doğurmuştur. Değer yargıları iffetini koruma görevini tamamen kadınlara yüklemiştir. Bu nedenle erkeklerin bulunduğu alanlardan uzak, kadın meclislerinde bir yaşam sürmüşlerdir. Kadınlar dış dünyaya o kadar kapalıdır ki bir erkeği ya rüyalarında ya bir resimde görürler ya da methini duyarak âşık olurlar. Çalışmamızda ele aldığımız Şemsettin Sivâsî’nin “İbretnümâ” adlı mesnevisinde ise yazma geleneğinin ve devrin toplumsal yapısının etkisi sebebiyle hedef kitle erkek okuyuculardır. Öğütler erkeklere hitap etse de kadını cinsiyetinden dolayı tahkir söz konusu değildir. Aksine kadın çeşitli hikâyelerde yüceltilir. Dikkat çeken en önemli unsurlardan biri de hayatın içinden sahnelerin mesnevide tasvir edilmiş olmasıdır. İbretnümâ’nın en uzun hikâyesi olan ilk hikâyede şehvetten uzaklaşan, her türlü musibete rağmen iffetini koruyan bir kadın yüceltilir. Eşi Hac yolculuğuna çıkmış olan bu kadının sosyal hayatın içerisinde iffetini koruma mücadelesi takdir edilir hatta o kadın “ermiş” sayılır. Geleneğin aksine bu eserde kadın etken bir rol almıştır.Bu bağlamda çalışmamızda geleneksel mesnevilerden hareketle Şemsettin Sivâsî’nin “İbretnümâ” mesnevisinde kadının “iffet” erdemini temsilini aktarmasındaki farklılıklar ele alınmış ve kadının konumu hakkındaki bakış açısı tespit edilmiştir.</p></abstract>
                                                            
            
                                                            <kwd-group>
                                                    <kwd>Mesnevi</kwd>
                                                    <kwd>  Şemseddin Sivâsî</kwd>
                                                    <kwd>  İbretnümâ</kwd>
                                                    <kwd>  Kadın</kwd>
                                                    <kwd>  İffet.</kwd>
                                            </kwd-group>
                            
                                                                                                                        </article-meta>
    </front>
    <back>
                            <ref-list>
                                    <ref id="ref1">
                        <label>1</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Adıbeş, Ahsen ve Başak G. Merve. (2022). “Nakşi Ali Kirmâni’nin Gavriyye Mesnevîsi ile Dede Korkut Kitabında Bazı Kadın ve Erkek Tipleri [Öz]”. (Yayımlanmamış bildiri). İstanbul: Sabahattin Zaim Üniversitesi III. İZÜ Sosyal Bilimler Lisansüstü Öğrenci Kongresi.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref2">
                        <label>2</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Altındal, Meral. (1994). Osmanlıda Kadın. İstanbul: Altın Kitaplar.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref3">
                        <label>3</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Aktan, Mustafa. (2019). “Türk Edebiyatında Kadın Divan Edebiyatında Kadının Yeri (Önemi, Nicelik ve Nitelikleri)” (Lisans Mezuniyet Tezi). Lefkoşa: Yakın Doğu Üniversitesi.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref4">
                        <label>4</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Baş, K. Münire. (2010). “Yûsuf İle Züleyhâ Aşkının Klasik ve Modern İfadesi: Hamdî ve Nazan Bekiroğlu Örneği.” Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. S. 51.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref5">
                        <label>5</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Cunbur, Müjgan. (1966). “Mevlâna ve Kadınlık”. Türk Kadını, 1 (7). Aralık, 6-8.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref6">
                        <label>6</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Çakır, Serpil. (2009). “Osmanlı&#039;da Kadınların Mekanı, Sınırlar İhlaller”. Cins: Cins Mekan (Der. Ayten Alkan), Varlık Yayınları, 76-101.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref7">
                        <label>7</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Çavuşoğlu, Mehmet. (1979). Yahyâ Bey Yûsuf ve Zelîhâ (Tenkidli Basım). İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref8">
                        <label>8</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Çetinkaya, Ülkü. (2008). “Aşk Mesnevilerinde Kadın - Yusuf u Züleyha ve Husrev ü Şirin Mesnevileri”. (Doktora tezi). Ankara: Ankara Üniversitesi.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref9">
                        <label>9</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Çöm, Erol. (2007). “16. Yüzyıl Ahlâkî Mesnevîleri ve Şemseddîn‐i Sivâsî’nin İbret‐nümâ Adlı Mesnevîsi (İnceleme‐Metin)”. (Doktora tezi). Konya: Selçuk Üniversitesi.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref10">
                        <label>10</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Demirarslan, Deniz. (2017). “Osmanlı Barınma Kültüründe Mekânda Cinsiyet Ayırımı ve Günümüz Konutlarına Etkisi”. Asead I. Uluslararası Sosyal Bilimler Sempozyumu, Sarajevo Bosna-Hersek.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref11">
                        <label>11</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Demirel, Mustafa. (2004). Kemâl Paşa-zâde (Şemseddin Ahmed bin Süleymân) Yusuf u Zelihâ. Harvard: Harvard Üniversitesi Yakındoğu Dilleri ve Medeniyetleri Bölümü Yayınevi.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref12">
                        <label>12</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Günay, Umay. (2000). “İslâmî Dönemde Türk Toplumunda Kadının Yeri ve Önemi”. Millî Folklor, Yıl: 12. S. 46 (Yaz), 4-9.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref13">
                        <label>13</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Işık, Zekeriya. (2018). “Osmanlı İmparatorluğu’nda Kamusal Alanda Cinsiyet ve Toplumsal Cinsiyet Kimliğiyle Kadın (1839-1900): Çorum Şer’iyye Mahkemesi Örneği”. Bilig Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi, S.85, 25-56.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref14">
                        <label>14</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İspirli, S. Alkan. (2007). Kadın Divan Şairleri ve Geleneğin Uzantısı. Ankara: Salkımsöğüt Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref15">
                        <label>15</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kazan, Şevkiye. (2008). “Klâsik Türk Şiirinde “Solduran Sop” İle “Dolduran Toplar”. Turkish Studies International Academıc Journals, C.3. S.1, 34-58.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref16">
                        <label>16</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Onur, M. Naci. (1991).  Hamdullah Hamdî Yusuf u Züleyha. Ankara: Akçağ Yayınları, 1991.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref17">
                        <label>17</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ortaylı, İlber. Son İmparatorluk Osmanlı. İstanbul: Timaş Yayınları, 26.Basım.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref18">
                        <label>18</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Tunç, Semra. (2010). “Klasik Türk Şiirinde Kadın Şahsiyetler”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Klâsik Türk Edebiyatının Kaynakları Özel Sayısı -Prof. Dr. Turgut KARABEY Armağanı-C.3. S.15, 225-259.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref19">
                        <label>19</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ünlü, Osman ve Deniz Meltem. (2017). “Klasik Türk Edebiyatında Hilekâr Kadın Tipi: Delle-i Muhtâle”. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 5. S. 41, 32-42.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref20">
                        <label>20</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yılmaz, Ozan. (2016). “Şehrin Güzelleri”. Türk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi, Cilt: CX sayı: 778, 63-71.</mixed-citation>
                    </ref>
                            </ref-list>
                    </back>
    </article>
