meüefd Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 1306-7850 Mersin Üniversitesi 10.17860/mersinefd.1866242 Curriculum Evaluation in Education Eğitimde Program Değerlendirme Sosyal Bilgiler Öğretim Programının Felsefe ile İlişkisi: Maarif Modeli Temelli Bir Doküman İncelemesi The Relationship Between the Social Studies Curriculum and Philosophy: A Document Analysis Based on the Maarif Model https://orcid.org/0000-0001-5623-8710 Yüceer Deniz İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi 04 28 2026 22 1 179 195 01 18 2026 03 12 2026 Copyright © 2005, Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 2005 Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi

Araştırmada Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile yenilenen Sosyal Bilgiler Öğretim Programının hangi felsefi çerçeve kapsamında sunulduğu ortaya koymaya çalışılmış; program içeriği etik (ahlak felsefesi), bilim felsefesi, siyaset felsefesi, bilgi felsefesi (epistemoloji), toplum felsefesi, hukuk felsefesi, çevre felsefesi ve kültür felsefesi açısından derinlemesine analiz edilmiştir. Bu araştırma nitel araştırma yaklaşımıyla yürütülmüş olup, doküman incelemesi deseninde tasarlanmıştır. Veriler doküman incelemesi yoluyla toplanmıştır. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında yayımlanan 4, 5, 6 ve 7. sınıf Sosyal Bilgiler Öğretim Programı veri kaynağı olarak betimsel analiz yoluyla incelenmiştir. Araştırma sonucuna göre Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı, demokratik vatandaşlık, bilgi ve çevre duyarlılığı eksenlerini merkeze almakta; etik ve siyaset felsefesini temel bir çerçeve olarak konumlandırmaktadır. Öğrenme alanları ve çıktılarının etik, siyaset, bilgi, kültür, çevre, hukuk ve toplum felsefesiyle bütüncül biçimde ilişkilendirildiği; bu ilişkinin sınıf düzeylerine göre farklılaşarak 4. sınıfta etik ve siyaset, 5. sınıfta etik, siyaset ve kültür, 6. sınıfta etik, hukuk ve kültür, 7. sınıfta ise siyaset ve toplum felsefesi ağırlıklı olarak yapılandığı görülmektedir.

This study aims to reveal the philosophical framework within which the renewed Social Studies Curriculum, updated in line with the Türkiye Century Education Model, is presented. Accordingly, the curriculum content was analyzed in depth from the perspectives of ethics (moral philosophy), philosophy of science, political philosophy, philosophy of knowledge (epistemology), social philosophy, philosophy of law, environmental philosophy, and philosophy of culture. This study was conducted using a qualitative research approach and was designed as a document analysis study. Data were collected through document analysis. Within the scope of the Türkiye Century Education Model, the Social Studies Curricula for grades 4, 5, 6, and 7 were examined as data sources using descriptive analysis. The findings indicate that the Social Studies Curriculum developed under the Türkiye Century Education Model centers on the axes of democratic citizenship, knowledge, and environmental awareness, positioning ethics and political philosophy as its fundamental framework. It was observed that the learning domains and learning outcomes are holistically integrated with ethics, political philosophy, epistemology, philosophy of culture, environmental philosophy, philosophy of law, and social philosophy. This integration varies by grade level, with an emphasis on ethics and political philosophy in grade 4; ethics, political philosophy, and philosophy of culture in grade 5; ethics, philosophy of law, and philosophy of culture in grade 6; and political philosophy and social philosophy predominantly in grade 7.

 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli felsefe sosyal bilgiler öğretim programı doküman incelemesi Türkiye Century Education Model ; philosophy social studies curriculum document analysis Akpınar, B., Özer, B., Oral, B., & Köksalan, B. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modelinin Program Geliştirme ve Felsefi Düzlemden Analizi. EKEV Akademi Dergisi (99), 59-73. https://doi.org/10.17753/sosekev.1489135 Aristoteles (1996). Metafizik. (A. Arslan, Çev. Ed.). Sosyal Yayınlar. Akyol, C. (2025). Sosyal bilgiler dersi öğretim programında felsefenin ve ekonomi biliminin yeri. T. Çelikkaya & D. Öztürk (Ed.), Sosyal bilgilerin temelleri (1. baskı) içinde (ss. 267–304) içinde. Nobel Akademik Yayıncılık. Arslankara, V. B., & Arslankara, E. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin Felsefi Temelleri: Ontolojik, Epistemolojik ve Aksiyolojik Bakış Açılarından Bir Değerlendirme. İstanbul Eğitim Dergisi, 1(1), 121-145. https://doi.org/10.71270/istanbulegitim.istj.1557889 Banks, J. A. (2008). Diversity, group identity, and citizenship education in a global age. Educational Researcher, 37(3), 129–139. https://doi. org/10.3102/0013189X08317501 Bowen, G. (2009). Document Analysis as a Qualitative Research Method. Qualitative Reseach Journal, 9(2),27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027 Canatan, K. (2020a). Toplum felsefesi. (1. baskı). Beyan Yayınları. Canatan, K. (2020b). Hukuk felsefesi. (1. baskı). Beyan Yayınları. Canatan, K. (2021c). İktisat felsefesi. (1. baskı). Beyan Yayınları. Canatan, K. (2021d). Kültür felsefesi. (1. baskı). Beyan Yayınları. Cevizci, A. (2017). Felsefeye giriş. (6. baskı). Say Yayınları. Creswell, J. W. (2020). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (M. Bütün & S. B. Demir, Çev. Ed.). Siyasal Kitabevi. Dede, C. (2010). Comparing frameworks for 21st century skills. In J. Bellance, & R. Brandt (Eds.), 21st century skills: Rethinking how students learn (pp. 51-76). Solution Tree Press. Demirel, Ö. (2012). Eğitimde program geliştirme. (18. baskı). Pegem Akademi Yayınları. Doğanay, A. (2005). Sosyal bilgiler öğretimi. C. Öztürk & D. Dilek (Ed.), Hayat bilgisi ve sosyal bilgiler öğretimi (5. baskı) içinde (ss. 17–52) içinde. Pegem Akademi. Nurettin F. & Erden, M.& (1998). Eğitime giriş. (1. baskı). Alkım Eskici, E. (2025). Sosyal Bilgiler Dersi Öğrenme Çıktılarında Öğrenci Profilinin Temsili: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli İncelemesi. Milli Eğitim Dergisi, 54(1), 1297-1330. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1704998 Güçlü, M. (2024). Eğitim felsefesi (8. Baskı). Pegem Akademi Yayınları. Gülersoy, A.E., Demirdaş Arslan, M., Aslan, N., Tuğrul Kahraman, D., Yüksel, Ç., ve Bayrak, Z. E. (2025). Sosyal bilgiler eğitimi ve felsefi düşünce akımları (idealizm, realizm, natüralizm, pragmatizm, hümanizm) arasındaki ilişkiler. Uluslararası Sosyal Bilimler Eğitimi Dergisi, 11(2), 121-179. http://doi.org/10.47615/issej.1798507 Hançerlioğlu, O. (1993). Felsefe sözlüğü. (8. baskı). Remzi Kitabevi. İnan, S. (2014). Sosyal bilgiler eğitimine giriş, kavramlar, yaklaşımlar, etkinlikler. (1. baskı). Anı Yayıncılık. Karasar, N. (1998). Bilimsel araştırma yöntemi. (8. baskı). Nobel Yayın Dağıtım. Karataş, İ. H. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Hakkında. Alanyazın, 5(1), 6-11. https://dergipark.org.tr/tr/pub/alanyazin/article/1486956 Keskin, Y. (2013). Sosyal bilgilerin felsefi temelleri. R. Turan & K. Ulusoy (Ed.), Sosyal bilgilerin temelleri (1. Baskı) içinde. (ss. 39–70). Pegem Akademi. Kunting, A. F. (2025). “The Philosophical Foundations of the Philippine Social Studies”. Asian Journal of Education and Social Studies, 51 (8),566–572. https://doi.org/10.9734/ajess/2025/v51i82260. Milli Eğitim Bakanlığı [MEB] (2024). Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı (4.-7. Sınıf). https://tymm.meb.gov.tr/ogretim-programlari/ders/sosyal-bilgiler-dersi Milli Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programları ortak metni. MEB. Rosethal, M.& Yudin, P. (1997). Felsefe sözlüğü. (5. baskı). Sosyal Yayınlar. Timuçin, A. (2003). Felsefeye giriş. (1. baskı). Kocaeli Üniversitesi Yayınları. Ülçay, O. (2024). Türkiye yüzyılı maarif modeli değerlendirmesi. Ulusal Eğitim Toplum ve Dünya Dergisi, 1(2), 70-75. https://doi.org/10.5281/zenodo.11097248 Yıldırım, A.; Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (5. baskı). Seçkin Yayıncılık Yurdakal, i. H. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: 2024 İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı’nın (1, 2, 3 ve 4. sınıflar) İncelenmesi. Temel Eğitim Dergisi (Journal of Primary Education), 24, 76-88. https://dergipark.org.tr/tr/pub/temelegitim/article/1513334 Zabun, E. & Çil, Y. (2024). Sosyal bilgilerde felsefenin yeri ve önemi. Türkiye Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 9 (2), 296-311. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3916184 Weber, A. (1993). Felsefe tarihi. (H. V. Eralp Çev. Ed.). Sosyal Yayınlar.