TR
EN
Alberto Romele’nin "Dijital Habitus" Kavramı ve Val Dusek’in Yapay Zekâ Felsefesi Bağlamında İnsanın Mevcudiyet Krizi
Öz
Bu çalışma, çağdaş ana akım iki teknoloji felsefesinden biri olan Avrupa-merkezci fenomenoloji ve hermeneutik eğiliminin deneyimsel yönelim (empirical turn) eğiliminden etkilenerek yaşadığı değişimi incelemektedir. Bu değişim Batı Avrupa’daki ve ABD’de sürdürülen Kıta Avrupası felsefelerindeki teknoloji felsefesi yorumları bakımından önemlidir. Bu çerçevede Alberto Romele’nın dijital habitus kavramı ve Val Dusek’in yapay zekâ analizleri tanıtılıp tartışılmakta ve değerlendirilmektir. Bu değerlendirmenin temel çerçevesi olarak da iki teknoloji felsefesi eğiliminin karşılıklı tartışma ölçütü olan insanın mevcudiyet tartışması belirlenmiştir. Romele, fenomenoloji ve hermeneutik felsefe gelenekleri içerisinde yetişen bir filozof olarak deneyimsel yönelim eğiliminin lehine bir güncelleme ve değişim talebinde bulunmaktadır. Dusek, fenomenoloji ve hermeneutik nitelikli teknoloji felsefelerinin değişmedikleri takdirde teknolojinin ve yapay zekânın merkezi değişken olduğu günümüz toplumlarının felsefi çerçevede doğru kavranamayacağını belirtmektedir. Bu arada yapay zekâ temelli küresel teknoloji toplumunda insana ilişkin yeni değerlendirme ölçütlerinin de değerlendirilmesi ve insan ile teknoloji arasında Kıta Avrupası’nın klasik teknoloji filozoflarınca oluşturulmuş özcü karşıtlıkların eleştirilmesi gerekmektedir. Makalede, Philip Larrey’nin yapay zekâya ilişkin varoluşsal endişeleri de dikkate alınarak, insanın makinelerle kurduğu ilişkinin etik, ontolojik ve epistemolojik yönlerine biraz yer verilmektedir. Ayrıca David Cycleback’in yapay zekâya dair kültürel algılar üzerine değerlendirmeleriyle dijital toplumda insanın konumuna dair yeni sorunlaştırmalarda bulunulmaktadır. Bu bağlamda makale, dijitalleşmenin insanı hem birey hem de toplum düzeyinde dönüştürmesini tartışmakta, Romele’nin önerdiği insan bilimleri-odaklı deneyimsel yönelim felsefesi ve Dusek’in önerdiği deneyimci teknoloji felsefesi ve yapay zekâ görüşünü değerlendirmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Achterhuis, H. (2001). “Introduction: American Philosophers of Technology.” American Philosophy of Technology: The Empirical Turn. (İngilizceye Çev.: Robert P. Crease). Bloomington, Indianapolis: Indiana University Press.
- Adams, J. T. (2017). The Epic of America: with a New Introduction by Howard Schneiderman. London, New York: Routledge.
- Baç, M. (2022). “Teknoloji Felsefesinin Antropolojik ve Görüngübilimsel Kipleri Üzerine Bir Sorgulama.” Kilikya Felsefe Dergisi, (2): 1-22. Alındığı URL: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2730654
- Bailey, R. (2013). “For Enhancing People.” M. More & N. Vita-More (Der.), The Transhumanist Reader içinde (s. 327–344). Oxford, UK: Wiley-Blackwell.
- Blok, V. (2017). Ernst Jünger’s Philosophy of Technology: Heidegger and the Poetics of the Anthropocene. London, New York: Routledge.
- Braidotti, R. (2013). The Posthuman. Cambridge, Malden: Polity Press.
- Cycleback, D. (2018). Philosophy of Artificial Intelligence. The eBook company. Alındığı URL: http://117.221.68.208:8080/jspui/bitstream/123456789/250/1/philosophy-of-artificial-intelligence.pdf
- Dusek, V. (2006). Philosophy of Technology: An Introduction (Vol. 90). Oxford: Blackwell Publishing.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Yapay Zekâ Felsefesi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2025
Gönderilme Tarihi
12 Nisan 2025
Kabul Tarihi
29 Haziran 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 1
APA
Aşık Birlik, B. (2025). Alberto Romele’nin "Dijital Habitus" Kavramı ve Val Dusek’in Yapay Zekâ Felsefesi Bağlamında İnsanın Mevcudiyet Krizi. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi, 8(1), 83-103. https://doi.org/10.51404/metazihin.1674795
AMA
1.Aşık Birlik B. Alberto Romele’nin "Dijital Habitus" Kavramı ve Val Dusek’in Yapay Zekâ Felsefesi Bağlamında İnsanın Mevcudiyet Krizi. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi. 2025;8(1):83-103. doi:10.51404/metazihin.1674795
Chicago
Aşık Birlik, Buşra. 2025. “Alberto Romele’nin ‘Dijital Habitus’ Kavramı ve Val Dusek’in Yapay Zekâ Felsefesi Bağlamında İnsanın Mevcudiyet Krizi”. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi 8 (1): 83-103. https://doi.org/10.51404/metazihin.1674795.
EndNote
Aşık Birlik B (30 Haziran 2025) Alberto Romele’nin "Dijital Habitus" Kavramı ve Val Dusek’in Yapay Zekâ Felsefesi Bağlamında İnsanın Mevcudiyet Krizi. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi 8 1 83–103.
IEEE
[1]B. Aşık Birlik, “Alberto Romele’nin ‘Dijital Habitus’ Kavramı ve Val Dusek’in Yapay Zekâ Felsefesi Bağlamında İnsanın Mevcudiyet Krizi”, MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi, c. 8, sy 1, ss. 83–103, Haz. 2025, doi: 10.51404/metazihin.1674795.
ISNAD
Aşık Birlik, Buşra. “Alberto Romele’nin ‘Dijital Habitus’ Kavramı ve Val Dusek’in Yapay Zekâ Felsefesi Bağlamında İnsanın Mevcudiyet Krizi”. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi 8/1 (30 Haziran 2025): 83-103. https://doi.org/10.51404/metazihin.1674795.
JAMA
1.Aşık Birlik B. Alberto Romele’nin "Dijital Habitus" Kavramı ve Val Dusek’in Yapay Zekâ Felsefesi Bağlamında İnsanın Mevcudiyet Krizi. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi. 2025;8:83–103.
MLA
Aşık Birlik, Buşra. “Alberto Romele’nin ‘Dijital Habitus’ Kavramı ve Val Dusek’in Yapay Zekâ Felsefesi Bağlamında İnsanın Mevcudiyet Krizi”. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi, c. 8, sy 1, Haziran 2025, ss. 83-103, doi:10.51404/metazihin.1674795.
Vancouver
1.Buşra Aşık Birlik. Alberto Romele’nin "Dijital Habitus" Kavramı ve Val Dusek’in Yapay Zekâ Felsefesi Bağlamında İnsanın Mevcudiyet Krizi. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi. 30 Haziran 2025;8(1):83-103. doi:10.51404/metazihin.1674795
Cited By
Academic AI Ethics: The Normative Limits of Generative Artificial Intelligence in Higher Education
Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi
https://doi.org/10.55256/temasa.1911850The Engineering-Oriented Empirical Turn in the Philosophy of Technology and AI: Perspectives from American and Chinese Pragmatism
Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi
https://doi.org/10.29130/dubited.1989745