Araştırma Makalesi

Alberto Romele’nin "Dijital Habitus" Kavramı ve Val Dusek’in Yapay Zekâ Felsefesi Bağlamında İnsanın Mevcudiyet Krizi

Cilt: 8 Sayı: 1 30 Haziran 2025
PDF İndir
TR EN

Alberto Romele’nin "Dijital Habitus" Kavramı ve Val Dusek’in Yapay Zekâ Felsefesi Bağlamında İnsanın Mevcudiyet Krizi

Öz

Bu çalışma, çağdaş ana akım iki teknoloji felsefesinden biri olan Avrupa-merkezci fenomenoloji ve hermeneutik eğiliminin deneyimsel yönelim (empirical turn) eğiliminden etkilenerek yaşadığı değişimi incelemektedir. Bu değişim Batı Avrupa’daki ve ABD’de sürdürülen Kıta Avrupası felsefelerindeki teknoloji felsefesi yorumları bakımından önemlidir. Bu çerçevede Alberto Romele’nın dijital habitus kavramı ve Val Dusek’in yapay zekâ analizleri tanıtılıp tartışılmakta ve değerlendirilmektir. Bu değerlendirmenin temel çerçevesi olarak da iki teknoloji felsefesi eğiliminin karşılıklı tartışma ölçütü olan insanın mevcudiyet tartışması belirlenmiştir. Romele, fenomenoloji ve hermeneutik felsefe gelenekleri içerisinde yetişen bir filozof olarak deneyimsel yönelim eğiliminin lehine bir güncelleme ve değişim talebinde bulunmaktadır. Dusek, fenomenoloji ve hermeneutik nitelikli teknoloji felsefelerinin değişmedikleri takdirde teknolojinin ve yapay zekânın merkezi değişken olduğu günümüz toplumlarının felsefi çerçevede doğru kavranamayacağını belirtmektedir. Bu arada yapay zekâ temelli küresel teknoloji toplumunda insana ilişkin yeni değerlendirme ölçütlerinin de değerlendirilmesi ve insan ile teknoloji arasında Kıta Avrupası’nın klasik teknoloji filozoflarınca oluşturulmuş özcü karşıtlıkların eleştirilmesi gerekmektedir. Makalede, Philip Larrey’nin yapay zekâya ilişkin varoluşsal endişeleri de dikkate alınarak, insanın makinelerle kurduğu ilişkinin etik, ontolojik ve epistemolojik yönlerine biraz yer verilmektedir. Ayrıca David Cycleback’in yapay zekâya dair kültürel algılar üzerine değerlendirmeleriyle dijital toplumda insanın konumuna dair yeni sorunlaştırmalarda bulunulmaktadır. Bu bağlamda makale, dijitalleşmenin insanı hem birey hem de toplum düzeyinde dönüştürmesini tartışmakta, Romele’nin önerdiği insan bilimleri-odaklı deneyimsel yönelim felsefesi ve Dusek’in önerdiği deneyimci teknoloji felsefesi ve yapay zekâ görüşünü değerlendirmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Achterhuis, H. (2001). “Introduction: American Philosophers of Technology.” American Philosophy of Technology: The Empirical Turn. (İngilizceye Çev.: Robert P. Crease). Bloomington, Indianapolis: Indiana University Press.
  2. Adams, J. T. (2017). The Epic of America: with a New Introduction by Howard Schneiderman. London, New York: Routledge.
  3. Baç, M. (2022). “Teknoloji Felsefesinin Antropolojik ve Görüngübilimsel Kipleri Üzerine Bir Sorgulama.” Kilikya Felsefe Dergisi, (2): 1-22. Alındığı URL: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2730654
  4. Bailey, R. (2013). “For Enhancing People.” M. More & N. Vita-More (Der.), The Transhumanist Reader içinde (s. 327–344). Oxford, UK: Wiley-Blackwell.
  5. Blok, V. (2017). Ernst Jünger’s Philosophy of Technology: Heidegger and the Poetics of the Anthropocene. London, New York: Routledge.
  6. Braidotti, R. (2013). The Posthuman. Cambridge, Malden: Polity Press.
  7. Cycleback, D. (2018). Philosophy of Artificial Intelligence. The eBook company. Alındığı URL: http://117.221.68.208:8080/jspui/bitstream/123456789/250/1/philosophy-of-artificial-intelligence.pdf
  8. Dusek, V. (2006). Philosophy of Technology: An Introduction (Vol. 90). Oxford: Blackwell Publishing.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yapay Zekâ Felsefesi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

12 Nisan 2025

Kabul Tarihi

29 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Aşık Birlik, B. (2025). Alberto Romele’nin "Dijital Habitus" Kavramı ve Val Dusek’in Yapay Zekâ Felsefesi Bağlamında İnsanın Mevcudiyet Krizi. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi, 8(1), 83-103. https://doi.org/10.51404/metazihin.1674795
AMA
1.Aşık Birlik B. Alberto Romele’nin "Dijital Habitus" Kavramı ve Val Dusek’in Yapay Zekâ Felsefesi Bağlamında İnsanın Mevcudiyet Krizi. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi. 2025;8(1):83-103. doi:10.51404/metazihin.1674795
Chicago
Aşık Birlik, Buşra. 2025. “Alberto Romele’nin ‘Dijital Habitus’ Kavramı ve Val Dusek’in Yapay Zekâ Felsefesi Bağlamında İnsanın Mevcudiyet Krizi”. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi 8 (1): 83-103. https://doi.org/10.51404/metazihin.1674795.
EndNote
Aşık Birlik B (30 Haziran 2025) Alberto Romele’nin "Dijital Habitus" Kavramı ve Val Dusek’in Yapay Zekâ Felsefesi Bağlamında İnsanın Mevcudiyet Krizi. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi 8 1 83–103.
IEEE
[1]B. Aşık Birlik, “Alberto Romele’nin ‘Dijital Habitus’ Kavramı ve Val Dusek’in Yapay Zekâ Felsefesi Bağlamında İnsanın Mevcudiyet Krizi”, MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi, c. 8, sy 1, ss. 83–103, Haz. 2025, doi: 10.51404/metazihin.1674795.
ISNAD
Aşık Birlik, Buşra. “Alberto Romele’nin ‘Dijital Habitus’ Kavramı ve Val Dusek’in Yapay Zekâ Felsefesi Bağlamında İnsanın Mevcudiyet Krizi”. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi 8/1 (30 Haziran 2025): 83-103. https://doi.org/10.51404/metazihin.1674795.
JAMA
1.Aşık Birlik B. Alberto Romele’nin "Dijital Habitus" Kavramı ve Val Dusek’in Yapay Zekâ Felsefesi Bağlamında İnsanın Mevcudiyet Krizi. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi. 2025;8:83–103.
MLA
Aşık Birlik, Buşra. “Alberto Romele’nin ‘Dijital Habitus’ Kavramı ve Val Dusek’in Yapay Zekâ Felsefesi Bağlamında İnsanın Mevcudiyet Krizi”. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi, c. 8, sy 1, Haziran 2025, ss. 83-103, doi:10.51404/metazihin.1674795.
Vancouver
1.Buşra Aşık Birlik. Alberto Romele’nin "Dijital Habitus" Kavramı ve Val Dusek’in Yapay Zekâ Felsefesi Bağlamında İnsanın Mevcudiyet Krizi. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi. 30 Haziran 2025;8(1):83-103. doi:10.51404/metazihin.1674795

Cited By