Araştırma Makalesi

Algı Kuramı Olarak Yönelimselcilik Aleyhine Bir Argüman

Cilt: 8 Sayı: 2 1 Ocak 2026
PDF İndir
EN TR

Algı Kuramı Olarak Yönelimselcilik Aleyhine Bir Argüman

Öz

Algı problemi, özellikle halüsinasyon ve illüzyon örneklerinde, fenomenal karakterin ne tarafından oluşturulduğu sorusu olarak belirir: Karşımızda sandığımız nesne yoksa, deneyimde bize ne sunulur? Literatürde yönelimselcilik çoğu kez duyu-verisi kuramı, naif gerçekçilik ve zarfçılığa dördüncü bir alternatif olarak sunulur. Bu makale bu ortodoksiye itiraz etmekte ve şu temel iddiayı savunmaktadır: Yönelimselcilik algı problemine özgün bir çözüm sunmaz; sunabileceği tüm çözümler, yönelimsel olmayan kuramların zaten benimseyebileceği seçeneklere indirgenir. Argüman, (i) dolaysız bir objeyi (veya fenomenal karakteri oluşturan bir varlığı) kabul eden yaklaşımlarla (ii) dolaysız objeyi reddeden yaklaşımlar arasındaki ayrımı izler. İlk durumda yönelimselcilik, sıradan olmayan bir obje ya da gerçekleşmemiş özellik-kompleksi postüle eden mevcut kuramlarla yapısal olarak çakışır; ikinci durumda ise zarfçılığın bir versiyonuna çöker. Sonuç olarak yönelimselcilik, rakiplerine gerçek bir alternatif olamaz. Böylece makale, tartışmayı “yönelimsel içerik” etrafındaki belirsizliklerden arındırarak, algı kuramlarının algı problemine verdikleri yanıtları sistematik bir taksonomi içinde karşılaştırmakta, literatürdeki “dördüncü seçenek” iddiasını zayıflatmakta ve bunun metodolojik sonuçlarını da ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Anscombe, G. E. M. (1965). “The Intentionality of Sensation: A Grammatical Feature.” R. J. Butler (Der.), Analytical Philosophy: Second Series içinde (s. 158-180). Oxford: Blackwell.
  2. Block, N. (1990). “Inverted Earth.” Philosophical Perspectives, 4: 53-79.
  3. Block, N. (1996). “Mental Paint and Mental Latex.” Philosophical Issues, 7: 19-49.
  4. Boghossian, P. A. ve Velleman, J. D. (1989). “Colour as a Secondary Quality.” Mind, 98(389): 81-103.
  5. Brewer, B. (2007). “Perception and Its Objects.” Philosophical Studies, 132(1): 87-97.
  6. Burge, T. (1986). “Cartesian Error and the Objectivity of Perception.” P. Pettit ve J. McDowell (Der.), Subject, Thought, and Context içinde (s. 117-136). Oxford: Clarendon Press.
  7. Byrne, A. (2001). “Intentionalism Defended.” The Philosophical Review, 110(2): 199-240.
  8. Campbell, J. (2002). Reference and Consciousness. Oxford: Clarendon Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Zihin Felsefesi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

1 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

7 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

23 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Başoğlu, Y. R. (2026). Algı Kuramı Olarak Yönelimselcilik Aleyhine Bir Argüman. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi, 8(2), 153-174. https://doi.org/10.51404/metazihin.1760166
AMA
1.Başoğlu YR. Algı Kuramı Olarak Yönelimselcilik Aleyhine Bir Argüman. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi. 2026;8(2):153-174. doi:10.51404/metazihin.1760166
Chicago
Başoğlu, Yavuz Recep. 2026. “Algı Kuramı Olarak Yönelimselcilik Aleyhine Bir Argüman”. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi 8 (2): 153-74. https://doi.org/10.51404/metazihin.1760166.
EndNote
Başoğlu YR (01 Ocak 2026) Algı Kuramı Olarak Yönelimselcilik Aleyhine Bir Argüman. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi 8 2 153–174.
IEEE
[1]Y. R. Başoğlu, “Algı Kuramı Olarak Yönelimselcilik Aleyhine Bir Argüman”, MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi, c. 8, sy 2, ss. 153–174, Oca. 2026, doi: 10.51404/metazihin.1760166.
ISNAD
Başoğlu, Yavuz Recep. “Algı Kuramı Olarak Yönelimselcilik Aleyhine Bir Argüman”. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi 8/2 (01 Ocak 2026): 153-174. https://doi.org/10.51404/metazihin.1760166.
JAMA
1.Başoğlu YR. Algı Kuramı Olarak Yönelimselcilik Aleyhine Bir Argüman. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi. 2026;8:153–174.
MLA
Başoğlu, Yavuz Recep. “Algı Kuramı Olarak Yönelimselcilik Aleyhine Bir Argüman”. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi, c. 8, sy 2, Ocak 2026, ss. 153-74, doi:10.51404/metazihin.1760166.
Vancouver
1.Yavuz Recep Başoğlu. Algı Kuramı Olarak Yönelimselcilik Aleyhine Bir Argüman. MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi. 01 Ocak 2026;8(2):153-74. doi:10.51404/metazihin.1760166