ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNİN MEKÂNSAL DÜŞÜNME BECERİLERİ
Öz
İlkokul ve ortaokulda, öğrencilere temel beceriler,
değerler ve toplumsal aidiyet kazandırabilme konusunda sosyal bilgiler dersi ve
sosyal bilgilerin alt disiplini olan coğrafya eğitimi önemli bir yer
tutmaktadır. Coğrafya eğitiminin temelinde ise mekân ve mekânsal düşünme becerileri
vardır. Bu araştırmada öncelikle bir Delfi çalışması aracılığı ile mekânsal
düşünme becerileri ve bu becerilerin göstergeleri beşinci ve sekizinci sınıf
düzeyleri için belirlenmiştir. Bu sayede ortaokula başlayan ve bitiren öğrencilerin
sahip olması beklenen mekânsal düşünme becerileri ve göstergeleri tespit
edilmiştir. Ardından belirlenen mekânsal düşünme becerileri ve göstergelerine
göre Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı değerlendirilmiş ve mekânsal
düşünme becerileri seviye belirleme testleri hazırlanarak uygulanmıştır. Alan
uzmanı beş akademisyenin yer aldığı Delfi uygulaması sonrasında ortaokul
düzeyinde geliştirilmesi gereken 11 alt beceri ve 5.sınıflar için 33,
8.sınıflar için 32 göstergeden oluşan mekânsal düşünme becerileri
oluşturulmuştur. Bu becerilerden hareketle geliştirilen test Kayseri ilindeki
bir ortaokulda öğrenimlerini sürdüren 5. ve 8. Sınıf düzeyindeki ikişer şubede toplam
80 öğrenciye uygulanmıştır. Elde edilen bulgulara göre Sosyal Bilgiler Dersi
Öğretim Programı’nın 5. ve 8. sınıflarda öğrencilerin geliştirmesi beklenen
mekânsal düşünme becerilerini tam olarak karşılamadığı, bu becerilerin
kazanımlara sistematik ve öğrencilerin ilerlemesini sağlayacak bir anlayışla
yansıtılmadığı belirlenmiştir. Araştırmaya katılan beşinci sınıf öğrencilerinin
genel başarı ortalaması yüzde 37,26 iken, sekizinci sınıf öğrencilerinin genel
başarı ortalaması yüzde 32,43’tür. Beşinci sınıf öğrencileri sadece hiyerarşi
becerisinde yüzde 50 ve üzeri başarı ortalaması gösterirken, sekizinci
sınıflarda yüzde 50 üzeri başarı gösterilen tek beceri karşılaştırmadır. Beşinci
sınıftan sekizinci sınıfa gelindiğinde başta konum, koşullar, bağlantılar ve
bölge olmak üzere birçok alt beceride bir gerilemenin olduğu tespit edilmiştir.
Bu sonuçlar çalışmaya katılan öğrencilerin mekânsal düşünme becerilerinin
yeteri düzeyde gelişmediğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akengin, H. & Ersoy, F. (2015). Sosyal bilgiler eğitiminde mekânsal öğrenme ortamlarının tarihçesi, Sosyal bilgiler eğitiminde mekânsal öğrenme ortamları ( Ed. R. Sever & E. Koçoğlu), Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
- Arı, Y. (2005). Amerikan kültürel coğrafyasında peyzaj kavramı, Doğu Coğrafya Dergisi, 13, 311-340.
- Ata, B. (2014). Sosyal bilgiler öğretim programı, Sosyal bilgiler öğretimi ( Ed. M. Safran), Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
- Atılgan, G. (2010). Küreselleşme süreci ve ulusal kültür, Mülkiye Dergisi, 34 (266), 5-23.
- Bacanlı, H. (2000). Gelişim ve öğrenme, Ankara: Nobel Yayın.
- Bahar, H. H., Sayar, K., Başıbüyük, A. (2010). İlköğretim öğrencilerinin kroki okuma becerilerinin incelenmesi (Erzincan örneği), Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20 (1), 229-246.
- Balderstone, D. & Lambert, D. (2000). Learning to teach geography in the secondary school, A Companion to school experience, London: Routeledge Falmer.Brewer, E. W. (2007). Delphi technique., Encyclopaedia of measurement and statistics-1, (Eds. Salkind, N. J. & Rasmussen, K.), USA: SAGE.
- Ertuğrul, Z. (2008). İlköğretim 6. sınıf öğrencilerinin harita ve küre kullanım becerilerinin tespiti, Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Ankara.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
1 Ağustos 2020
Gönderilme Tarihi
7 Ekim 2019
Kabul Tarihi
8 Ağustos 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Cilt: 49 Sayı: 227