Bu makale, karşıt tarafların rakiplerinin bölgesini ele geçirmek için taşları—elle veya sapan kullana-rak—birbirlerine fırlattıkları geleneksel bir rekabet oyunu olan taş dövüşünü incelemektedir. Ciddi yara-lanmalara ve ölümlere yol açma potansiyeline rağmen, bu oyun 20. yüzyılın ikinci yarısına kadar varlığını sürdürmüştür. Metodolojik olarak, bu çalışma hem oyunun biçimsel özelliklerini hem de toplumsal işlevlerini analiz etmek için Roger Caillois’nin oyun sınıflandırmasını, Natalie Zemon Davis’in tarihsel işlevselciliğini ve Charles Tilly’nin “şiddet ritüelleri” kavramını kullanmaktadır. Oyunun performatif yönleri—yapılandırılmış yapısı, katılımcı rolleri ve belirli araçların kullanımı—salt eğlencenin ötesinde ritüelistik bir boyutu olduğunu göstermektedir. Makale, taş dövüşünün diğer kültürlerdeki benzer oyunlar gibi, sabit bir takvimi takip ettiğini ve belirli yerlerde gerçekleştirildiğini, bunun da olası kökenlerinin tarımsal bereket ritüelleri olduğunu gösterdiğini savunmaktadır. Kan dökmenin toprağın verimliliğini artırabileceği inancı, oyunun tarihsel olarak mevsimsel döngüler ve tarımsal geleneklerle bağlantılı olabileceğini düşündürmekte-dir. Bu özelliği, taş dövüşünü, mevsimsel geçişlerde, hasat zamanlarında ve özel günlerde Anadolu köyle-rinde sergilenen ve ritüelistik unsurlar içeren köy seyirlik oyunlarıyla benzer bağlam ve işlevlere yerleştir-mektedir. Öte yandan zamanla, taş dövüşü toplumsal gerilimleri yönetme ve saldırganlık için kontrollü bir çıkış olarak işlev gören toplumsal işlevleriyle öne çıkmıştır. Nitekim 19. yüzyıl ila 20. yüzyılın başlarına tarihlenen kaynaklar, Anadolu’da taş dövüşünün genellikle aralarında çekişme olan köyler, mahalleler veya topluluklar arasında gerçekleştiğine işaret etmektedir. Bu bağlamda makalede taş dövüşünün işlevleri yo-rumlanırken, oyunun muhtevasını oluşturan şiddet ögesi Tilly’nin “şiddet ritüelleri” kavramı çerçevesinde ele alınmıştır. Makalenin temel argümanı, oyunun kontrolsüz şiddeti ritüelleştirilmiş ve görece daha az yıkıcı etkileşim biçimlerine dönüştürmede işlevsel bir rol üstlendiğidir. Richard Schechner’in ritüel şiddet üzerine geliştirdiği teorik yaklaşımla paralel biçimde, taş dövüşünün temsil ettiği şiddeti ehlileştirdiği öne sürülmek-tedir. Bu perspektif, Caillois’nin oyun, hayatın geri kalanından özenle izole edilmiş, esasen ayrı bir uğraştır şeklindeki temel önermesinin aksine, taş dövüşü pratiğinin gündelik hayatla organik bir ilişki içinde olduğunu savunmaktadır. Son olarak, makale taş dövüşünün 20. yüzyıldaki dönüşümünü de analiz etmektedir. Devle-tin şiddet kullanımı üzerindeki kontrolü yoğunlaştıkça ve toplumsal yapılar değiştikçe, oyun kademeli olarak özgün işlevlerini kaybetmiştir. Giderek bir çocuk oyunu haline gelmiş ve artan etnik ve dini gerilimler bağlamında, daha yıkıcı çatışma biçimlerinin öncüsü olarak yeni anlamlar kazanmıştır. Cumhuriyet’in kurulmasının ardından taş dövüşü “ilkel” ve “tehlikeli” bir adet olarak yasaklanmış, 1960’lara gelindiğinde ise neredeyse tamamen ortadan kalkmıştır. Bu açıdan makale, Norbert Elias’ın şiddetin pasivize edilmesi ve fiziksel güç kullanımının tekelleştirilmesinin devlet merkezileşmesi için gerekli bir ön koşul olduğu argüma-nıyla uyumludur. Çünkü taş dövüşünün gerilemesi, devletin giderek kurumsallaşmış kontrol biçimleri lehine ritüelleştirilmiş şiddet ifadelerini düzenlemeye ve bastırmaya çalıştığı daha geniş bir yönetim değişimini yansıtmaktadır.
his article examines stone fighting, a traditional competitive game in which opposing sides throw stones—either by hand or using slings—to gain control over the opponent’s territory. Despite its potential for severe injuries and fatalities, the game persisted until the second half of the 20th century. Methodologically, this study employs Roger Caillois’s game classification, Natalie Zemon Davis’s historical functionalism, and Charles Tilly’s concept of “ritual violence” to analyze both the formal characteristics and social functions of the game. The performative aspects of the game—its structured liturgy, participant roles, and the use of specific tools—suggest a ritualistic dimension beyond mere entertainment. The article argues that stone fighting, like similar games in other cultures, followed a fixed calendar and was conducted in specific locations, indicating its possible origins as an agricultural fertility ritual. The belief that bloodshed enhanced soil productivity suggests that the game was historically linked to seasonal cycles and agrarian customs. This characteristic situates stone fighting within the broader context of village dramatic plays performed in Anatolian villages during seasonal transitions, harvest times, and special occasions, incorporating ritualistic elements. Over time, stone fighting became prominent due to its social functions, serving as a means to manage social tensions and as a controlled outlet for aggression. Indeed, sources dating from the 19th century to the early 20th century indicate that stone fighting in Anatolia typically occurred between villages, neighborhoods, or communities that had ongoing disputes. In this context, the element of violence that con-stitutes the core of the game is examined within the framework of Tilly’s concept of ritual violence. The main argument of the article is that the game played a functional role in transforming uncontrolled violence into ritualized and relatively less destructive forms of interaction. In parallel with Richard Schechner’s theoretical approach to ritual violence, it is suggested that stone fighting domesticated the violence it repre-sented. This perspective challenges Caillois’s fundamental proposition that play is an activity carefully isolated from the rest of life, asserting instead that the practice of stone fighting maintained an organic relationship with everyday life. Finally, the article analyzes the transformation of stone fighting in the 20th century. As state control over violence intensified and social structures changed, the game gradually evolved into a children’s pastime. In the context of rising ethnic and religious tensions, it took on new mean-ings as a precursor to more destructive forms of conflict. Following the establishment of the Republic, stone fighting was banned as a “primitive” and “dangerous” practice, and by the 1960s, it had nearly been eradi-cated. This study aligns with Norbert Elias’s argument that the pacification of violence and the monopoliza-tion of physical force are essential prerequisites for state centralization. The decline of stone fighting re-flects a broader shift in governance, in which the state increasingly sought to regulate and suppress ritual-ized expressions of violence in favor of institutionalized forms of control.