İran–ABD–İsrail Çatışmasında İran’ın Körfez Ülkelerine Yönelik Askerî Müdahalelerinin Al Jazeera Haberlerinde İnşası: Eleştirel Söylem Analizi

Öz

Bu çalışma İran–ABD–İsrail tarafları arasında devam eden çatışma bağlamında İran’ın Körfez bölgesindeki ülkelere yönelik askerî müdahalelerinin Al Jazeera haber söyleminde nasıl temsil edildiğini incelemektedir. İran tarafından yapılan söz konusu müdahalelere dair haber metinlerini analiz etmeyi ve haber metinlerinde müdahalelerin hangi söylemsel çerçeveler aracılığıyla anlamlandırıldığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış ve araştırma kapsamında 28 Şubat 2026–7 Mayıs 2026 tarihleri arasında Al Jazeera English tarafından yayımlanan 11 haber metni incelenmiştir. Veriler, Norman Fairclough’un Eleştirel Söylem Analizi modeli çerçevesinde incelenmiştir. Analiz sonucunda haber metinlerinde misilleme, güvenlik, enerji güvenliği, kriz ve meşruiyet temelli söylemsel çerçevelerin öne çıktığı gözlemlenmiştir. Çalışma, medya haber söylemlerinin çatışma süreçlerinde yalnızca bilgi aktaran araçlar olmadığını; aynı zamanda anlam, meşruiyet ve güvenlik algıları üreten söylemsel araçlar olarak işlev gördüğünü ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Eleştirel Söylem Analizi
• Al Jazeera
• İran
• Medya Söylemi
• Çerçeveleme

The Construction of Iran’s Military Interventions Against Gulf Countries in the Iran–U.S.–Israel Conflict in Al Jazeera News Reports: A Critical Discourse Analysis

Öz

This study examines how Iran’s military interventions targeting the Gulf states, within the context of the ongoing Iran–United States–Israel conflict, are represented in Al Jazeera English’s news discourse. It aims to analyze news reports concerning these interventions and to reveal the discursive frames through which the interventions are constructed and interpreted in the news texts. The study adopts a qualitative research design and analyzes eleven news articles published by Al Jazeera between 28 February 2026 and 7 May 2026. The data were analyzed using Norman Fairclough’s Critical Discourse Analysis (CDA) framework. The findings indicate that the news coverage is predominantly structured around discursive frames of retaliation, security, energy security, crisis, and legitimacy. The study demonstrates that news discourse functions not merely as a medium for conveying information during periods of conflict, but also as a discursive instrument through which meanings, legitimacy, and perceptions of security are constructed.

Anahtar Kelimeler

• Critical Discourse Analysis
• Al Jazeera
• Iran
• Media Discourse
• Framing

Kaynakça

1. Akmeşe, Z. (2020). Televizyon ana haber bültenlerinde çerçeveleme: Türk Telekom reklam filmi örneği. Middle Black Sea Journal of Communication Studies, 5(1), 37–49. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mbsjcs/article/702249
2. Al Jazeera. (2026a, February 28). Multiple Arab states that host US assets targeted in Iran retaliation. https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/multiple-gulf-arab-states-that-host-us-assets-targeted-in-iran-retaliation
3. Al Jazeera. (2026b, March 2). After Iran’s salvo hit their skylines, will Gulf states enter the war? https://www.aljazeera.com/features/2026/3/2/after-irans-salvo-hit-their-skylines-will-the-gulf-states-enter-the-war
4. Al Jazeera. (2026c, March 2). Explosions across Qatar, UAE, Kuwait as Iran’s retaliatory strikes continue. https://www.aljazeera.com/news/2026/3/2/blasts-shake-qatar-uae-kuwait-as-irans-retaliatory-strikes-continue
5. Al Jazeera. (2026d, March 3). Is Iran expanding attacks to target energy and civilian sites in the Gulf? https://www.aljazeera.com/news/2026/3/3/is-iran-expanding-attacks-to-target-energy-and-civilian-sites-in-the-gulf
6. Al Jazeera. (2026e, March 9). New wave of Iranian missiles, drones target Gulf nations. https://www.aljazeera.com/news/2026/3/9/reprehensible-new-wave-of-iranian-missiles-drones-target-gulf-nations
7. Al Jazeera. (2026f, March 12). Iran targets Gulf nations with missiles, drones as oil prices soar. https://www.aljazeera.com/news/2026/3/12/iran-targets-gulf-nations-with-missiles-drones-as-oil-prices-soar
8. Al Jazeera. (2026g, March 14). Iran continues intensified attacks across Gulf in US-Israeli war fallout. https://www.aljazeera.com/news/2026/3/14/iran-continues-intensified-attacks-across-gulf-in-us-israel-war-fallout

9. Al Jazeera. (2026h, March 18). Iran threatens to strike Gulf energy facilities after South Pars attack. https://www.aljazeera.com/news/2026/3/18/iran-threatens-to-strike-gulf-energy-facilities-after-south-pars-attack
10. Al Jazeera. (2026i, March 19). War enters new phase as Israel attack on Iran gasfield escalates conflict. https://www.aljazeera.com/news/2026/3/19/wrap-iran-ratchets-up-pressure-on-gulf-states
11. Al Jazeera. (2026j, April 28). Iran war updates: Iranian army “still in war situation”; Gulf leaders meet. https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/4/28/iran-war-live-news-gulf-leaders-meet-as-conflict-persists
12. Al Jazeera. (2026k, May 7). Iran says it attacked US Navy ships after they targeted Iranian tanker. https://www.aljazeera.com/news/2026/5/7/explosions-heard-in-iran-as-state-media-reports-clashes-with-us-navy
13. Alim, S., Effendi, Y., ve Wahyudi, A. (2025). Framing the Iran-Israel conflict: A comparative analysis of Al-Jazeera and BBC News coverage in April 2024. Journal of Islamic Civilization, 6(2), 166–180. https://doi.org/10.33086/jic.v6i2.6537
14. Batu, M. (2026). Batı basınında Gazze söylemi: Algı yönetimi, ideolojik çerçeveler ve fail-mağdur konumlandırması. TRT Akademi, 11(26), 12–41. https://dergipark.org.tr/tr/pub/trta/article/1837720
15. Buzan, B., Wæver, O., ve de Wilde, J. (1998). Security: A new framework for analysis. Lynne Rienner Publishers.
16. Çelik, T., ve Aldemir, S. (2020). Savaşı çerçevelemek: Dış basında Barış Pınarı Harekâtı’nın sunumu. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(3), 1042–1070. https://doi.org/10.21547/jss.732103
17. Dağ, A. E. (2026). Ortadoğu’da şiddetin medya üzerinden söylemsel inşası. Kronotop İletişim Dergisi, 3(1), 180–208. https://doi.org/10.65743/kronotop.1793806
18. Demir, Z., ve Karal Temüroğlu, Ş. (2023). Savaş haberciliğinde kullanıcı türevli içeriğin kullanımı ve karşılaşılan etik sorunlar. The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication, 13(4), 1192–1211. https://doi.org/10.7456/tojdac.1321532
19. Doyuran, L. (2018). Medyatik bir çalışma alanı olarak eleştirel söylem çözümlemesi (Televizyon dizileri örneğinde). Erciyes İletişim Dergisi, 5(4), 301–323. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.362184
20. Ergen, E. (2024). Çerçeveleme kuramı bağlamında kamu yayın kuruluşlarının İsrail-Filistin çatışmasına yaklaşımlarının incelenmesi: G7 ülkeleri, Rusya ve Türkiye örneği. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, (67), 75–95. https://doi.org/10.47998/ikad.1436435
21. Fairclough, N. (1995). Critical discourse analysis: The critical study of language. Longman. https://www.scribd.com/document/248416437/Fairclough-1995-Critical-Discourse-Analysis
22. Gök Demir, Z. (2010). Çerçevelemenin karar verme sürecine etkisi. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (13), 161–180. https://dergipark.org.tr/tr/pub/akil/article/607945
23. Günay, İ. E. (2022). Van Dijk’in eleştirel söylem analizi bağlamında Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki savaşa ilişkin Le Monde ve Le Figaro’da kullanılan haber başlık ve girişlerinin analizi. Aksaray İletişim Dergisi, 4(1), 46–65. https://doi.org/10.47771/aid.1032556
24. Güneş, A. (2018). Yazılı basında haber söylemi: 24 Haziran 2018 Cumhurbaşkanlığı ve Milletvekili seçim haberlerinin çözümlenmesi. İstanbul Arel Üniversitesi İletişim Çalışmaları Dergisi, 6(12), 13–42. https://dergipark.org.tr/tr/pub/isauicder/article/519419
25. Güran, M. S., ve Özarslan, H. (2022). Framing theory in the age of social media. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (48), 446–457. https://doi.org/10.52642/susbed.1142562
26. Güran, M. S., ve Özarslan, H. (2023). Yeni Medya’da çerçeveleme dinamikleri. Erciyes İletişim Dergisi, 10(1), 485–503. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.1189877
27. İlik, E. B. (2025). Uluslararası habercilikte çerçeveleme farklılıkları: BBC ve Al Jazeera’nin Ukrayna Savaşı haberlerinin içerik analizi. SDÜ İFADE, 7(1), 44-60. https://doi.org/10.70627/sduifade.1691697
28. Karaduman, S. (2017). Eleştirel söylem çözümlemesinin eleştirel haber araştırmalarına katkısı ve sunduğu perspektif. Maltepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 4(2), 31–46. https://dergipark.org.tr/tr/pub/iled/article/368739
29. Kılınç, E. P. (2024). İstanbul müzakereleri haberlerinin eleştirel söylem çözümlemesi: Rusya-Ukrayna Savaşı. Erciyes İletişim Dergisi, 11(2), 761–786. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.1465790
30. Özarslan, H., ve Güran, M. S. (2015). İletişim araştırmalarında çerçeveleme paradigması: Son döneme ait bir inceleme. Selçuk İletişim, 8(4), 32–48. https://dergipark.org.tr/tr/pub/josc/article/201095
31. Özer, Ö. (2022). Eleştirel söylem çözümlemesi: Haber örnekleri üzerinden bir inceleme. Etkileşim, 9, 36–54. https://doi.org/10.32739/etkilesim.2022.5.9.154
32. Sarıkaya, T. (2020). Çerçeveleme kuramı bağlamında Türkiye’nin Suriyeli göçmenlere Avrupa sınırlarını açmasının gazetelere yansıması: Sabah ve Cumhuriyet gazetesi örnekleri. İstanbul Aydın Üniversitesi Dergisi, 12(4), 402–414. https://doi.org/10.17932/IAU.IAUD.2009.002/iaud_v12i4007
33. Şah, U. (2020). Eleştirel söylem analizi: Temel yaklaşımlar. Kültür Araştırmaları Dergisi, (7), 210–231. https://doi.org/10.46250/kulturder.819362
34. Şen, A. F. (2013). Medyanın savaş söylemleri: Barış gazeteciliği perspektifinden anaakım ve alternatif haber medyasında Suriye sorunu. Selçuk İletişim, 8(1), 164–175. https://dergipark.org.tr/tr/pub/josc/article/200537
35. Wæver, O. (1995). Securitization and desecuritization. R. D. Lipschutz (Ed.), On Security içinde (ss. 46–87). Columbia University Press. https://www.libraryofsocialscience.com/assets/pdf/Waever-Securitization.pdf
36. Yaghoobi, M. (2009). A critical discourse analysis of the selected Iranian and American printed media on the representations of Hizbullah-Israel war. Journal of Intercultural Communication, 9(3), 1–15. https://doi.org/10.36923/jicc.v9i3.491
37. Yurdakul, H. (2020). Michel Foucault, post-modernizm ve bilgi. NOSYON: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi, 6, 14–32. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1261529
38. Zaklama, S. (2025). Exploring the foundations of media framing theory. European Modern Studies Journal, 9(1), 75–89. https://doi.org/10.59573/emsj.9(1).2025.7