mjh Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi 2146-4812 2148-144X Akdeniz Üniversitesi 10.13114/mjh.1574676 British and Irish Language, Literature and Culture Sociology of Gender İngiliz ve İrlanda Dili, Edebiyatı ve Kültürü Cinsiyet Sosyolojisi Elizabeth Gaskell'ın North and South Romanında Toplumsal Cinsiyet Bağlamında İkilikler https://orcid.org/0000-0002-5701-1494 Tanal Tatar Damla AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, KADIN ÇALIŞMALARI VE TOPLUMSAL CİNSİYET ANABİLİM DALI (DİSİPLİNLERARASI), KADIN ÇALIŞMALARI VE TOPLUMSAL CİNSİYET (DR) 12 28 2024 14 2 187 198 10 27 2024 12 24 2024 Copyright © 2011, Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi 2011 Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi

Bu çalışmada 19.yüzyıla ışık tutan dönemin önemli kadın yazarlarından olan Elizabeth Gaskell’ın North and South (Kuzey ve Güney) romanı, toplumsal cinsiyete dayalı ikilikler bağlamında içerik analizi yöntemi ile incelenmektedir. Yazarın sözkonusu eserinin bu çalışma kapsamında seçilmesinin başlıca sebebi, sanayileşen İngiltere’nin yarattığı ikilikli toplum yapısına ilişkin yapıları içerisinde barındırmasıdır. Buradan hareketle, Kuzey/Güney, özel/kamusal, işçi sınıfı kadınlıklar/erkeklikler, orta sınıf kadınlıklar/erkeklikler ve tüm bunlara bağlı deneyimler, romanda yaratılan karakterlerin ifadeleri üzerinden tartışmaya açılmaktadır. Toplumsal cinsiyete dayalı ikiliklerin anlaşılması, arkasında yatan süreçlerin ortaya konulması ve tartışılması için kendisi de üst yapıda konumlanan bir üretim olan, hem yazarının ortaya koyduğu şekliyle yazarından izler taşıyan hem de ondan bağımsız bir varoluşu olan romana odaklanmak anlamlı görünmektedir. Bu bağlamda ikiliklerin ortadan kalktığı ve toplumsal cinsiyet anlamında eşitlikçi bir toplumun inşası için ideolojik inşanın sürece dahil olduğu üretimlere, bu çalışma özelinde North and South adlı romana feminist bir bakış açısıyla eleştirel bir yaklaşımla yaklaşmak anlamlı görünmektedir. 19. yüzyılda yazılmış bir esere bugün odaklanmak, 19. Yüzyıl kadınlarının sesini 21. yüzyılda duyabilmeyi mümkün kılmaktadır.

 Elizabeth Gaskell Toplumsal Cinsiyet Çalışmaları Edebiyat Eleştirileri Feminizm İkilikler Acar Savran G. 2002, “Özel/Kamusal, Yerel/Evrensel: İlikleri Aşan Bir Feminizme Doğru”. Praksis. (8). http://www.praksis.org/wp-content/uploads/2011/07/008-09.pdf. Bannerji H. 2016, Marx’tan Yeniden Doğmak: “Irk”, Toplumsal Cinsiyet ve Sınıf Üzerine Düşüceler. Ed. C. Eroğlu Çev. S. Özdemir. İstanbul. Berger A. A. 1995, Cultural Criticism: A Primer of Key Concepts Sage Publications, California. Brodetsky T. 1986, Elizabeth Gaskell. Berg Publishers Ltd., UK. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/197575. Chodorow, N. 2021, Anneligin Yeniden Üretimi: Toplumsal Cinsiyetin Sosyolojisi. (1. Baskı), Çev. D. Tanal Tatar, Phoenix. Çetin O. B. 2005, “Ekofeminizm: Kadın ve Doğa İlişkisi ve Ataerkillik”. Sosyo Ekonomi. 61-76. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/197575. David D. 2001, “Introduction”. The Cambridge Companion to The Victorian Novel. Ed. D. Deirdre, Cambridge University Press, UK 1-16. Donovan J. 2015, Feminist Teori, Çev. M. Ağduk Gevrek, A. Bora ve F. Sayılan, İletişim Yayınları, İstanbul.21-73. Flint K., 2001, “The Victorian Novel and Its Readers” . The Cambridge Companion to The Victorian Novel. Ed. D. David Cambridge University Press, UK. 17-60. Gaskell E. 2011, North and South. Collins Books, Great Britain. Gleadle K. 2001, British Women in The Nineteenth Century. Palgrave, London. Markels J. 2003, The Marxian Imagination: Representing Class in Literature. Monthly Review Press, Canada. Marx Karl. 1976, Capital I, Çev. B. Fowkes). Penguin Books, London. Moran Berna. 1991, Edebiyat Kuramları ve Eleştiri. Cem Yayınevi, İstanbul. Schor H. M. 1992. Scheherazade in Market Place: Elizabeth Gaskell and the Victorian Novel. Oxford University Press, New York. Showalter E. 1995, “Edebiyatta Kadın Geleneği”. Kadın Araştırmalarında Yöntem. Hzl. S. Çakır ve N. Akgöçe, Çev. A.B. Karadağ vd. İstanbul: SelYayıncılık. 165-185. Slattery M. 2018, Sosyolojide Temel Fikirler. (10. Baskı). Hzl. Ü. Tatlıcan ve G. Demiriz. Çev. Ö. Balkız vd., 137-152. Uglow J. 1993, Elizabeth Gaskell: A Habit of Stories. Faber and Faber., London. Wollstonecraft, M. 2014, A Vindication of the Rights of Women. Harper Torch Classics, Harper Collins Publishers Ltds., Toronto. Woolf V. 1987, Kendine Ait Bir Oda, Çev. S. Öncü, Afa Yayınları, İstanbul. Yıldırım A. & Şimşek H. 2000, Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (2. Baskı), Ankara: Seçkin Yayıncılık.