Ekolojik Krizi Kim Anlatıyor? Antroposen ve Yeşil Düşünce Söylemlerinin Eleştirisi

Yıl 2026, Cilt: 12 Sayı: 2, 289 - 308, 19.01.2026

Semih Hakkı Öz

https://izlik.org/JA48AU77YG

Öz

Bu çalışma, yeşil düşüncenin çevre iletişimindeki sabitlenmiş anlamlarını Antroposen bağlamında ele alarak yapısöküm perspektifinden analiz etmeyi amaçlayarak, Antroposen söyleminin ekolojik krizlerin tarihsel ve sınıfsal boyutlarını nasıl homojenleştirdiğini ve yeşil düşüncenin, bireysel sorumluluk çerçevesinde nasıl sınırlandırıldığını inceler. Birleşmiş Milletler tarafından yürütülen “ActNow” kampanyası, bireysel tüketici tercihleri ve farkındalık odaklı çevre söylemlerinin ekonomi-politik yapıları nasıl görünmez kıldığını anlamak için bir vaka çalışması olarak ele alınmıştır. Yapısöküm analizi, sürdürülebilirlik ve çevre dostu söylemlerin ideolojik işlevlerini sorgulayarak, ekolojik krizin bireysel eylemler yerine sistemsel dönüşümler gerektirdiğini ortaya koyar. Çalışma, ekolojik söylemlerin medya ve politika alanında nasıl üretildiğini, hangi aktörleri görünür kıldığını ve hangi yapısal dinamikleri göz ardı ettiğini eleştirel bir çerçevede inceler. Sonuç olarak, çevre iletişiminin bireysel farkındalık ve tüketici davranışları çerçevesinde şekillendirilmesinin ekolojik krizlerin yapısal nedenlerinin göz ardı edilmesine yol açtığı ortaya çıkarılmıştır. Çalışma, yeşil düşüncenin ve Antroposen anlatısının yapısöküm aracılığıyla ele alınmasının ekolojik krizin mevcut hegemonik söylemlerin ötesinde yeniden çerçevelenmesine katkı sağlayabileceğini öne sürmektedir.

Anahtar Kelimeler

Antroposen , Yeşil Düşünce , Çevre İletişimi , Yapısöküm , Politik Ekoloji

Who Explains The Ecological Crisis? Criticism of Anthropocene and Green Thought Discourse

https://izlik.org/JA48AU77YG

Öz

This study aims to analyze the fixed meanings of green thought in environmental communication within the Anthropocene framework and from a deconstructionist perspective. It examines how Anthropocene discourse homogenizes historical and class-based dimensions of ecological crises and how green thought is confined to a discourse of individual responsibility. The “ActNow” campaign, conducted by the United Nations, is used as a case study to explore how consumer-oriented and awareness-based environmental narratives obscure economic and political structures. The deconstructionist analysis questions the ideological functions of sustainability and eco-friendly discourses, arguing that ecological crises require systemic transformations rather than individual actions. This study critically examines how environmental discourses are produced in media and politics, which actors gain visibility, and which structural dynamics are overlooked. The findings suggest that framing environmental communication around individual awareness and consumer behavior neglects the root structural causes of ecological crises. Ultimately, the study proposes that deconstructing green thought and the Anthropocene narrative could help reframe ecological crises beyond dominant hegemonic discourses.

Anahtar Kelimeler

Anthropocene , green thought , environmental communication , deconstruction , political ecology

Kaynakça

• Aksu, Cemil. Erensü, Sinan ve Evren, Erdem. (2016). Sudan sebepler: Türkiye’de neoliberal su-enerji politikaları ve direnişler. İletişim Yayınları.
• Arsel, Murat. (2012). Environmental studies in Turkey: Critical perspectives in a time of neoliberal developmentalism. The Arab World Geographer, 15(1), 72-81.
• Benton, Ted. ve Craib, Ian. (2016). Sosyal bilim felsefesi: Toplumsal düşüncenin felsefi temelleri (Ü. Tatlıcan & B. Binay, Çev.). Sentez Yayıncılık.
• Chakrabarty, D. (2009). The climate of history: Four theses. Critical Inquiry, 35(2), 197-222.
• Chakrabarty, D. (2021). The climate of history in a planetary age. University of Chicago Press.
• Crutzen, P. J. (2002). Geology of mankind. Nature, 415(6867), 23-23.
• Dauvergne, P. (2016). Environmentalism of the rich. MIT Press.
• Derrida, J. (1976). Of grammatology. Johns Hopkins University Press.
• Erdem, Ümit. (2022). Çevre ve ekolojiden medyaya notlar. Ekoloji, çevre ve medya (Prof. Dr.F. Örs & Dr. P. Durgeç, Ed.), ss. 31-42. Doruk Yayıncılık.
• Galtung, J. (1969). Violence, peace, and peace research. Journal of Peace Research, 6(3), 167- 191.
• Guattari, F. (1989). The Three Ecologies. Bloomsbury Academic.
• Latour, B. (2017). Facing Gaia: Eight Lectures on the New Climatic Regime. Polity Press.
• Latour, B. (2018). Down to Earth: Politics in the new climatic regime. Polity Press.
• Luke, T. W. (1999). Environmentality as green governmentality. E. Darier (Ed.) içinde, Discourses of the environment (ss. 121-151). Blackwell.
• Luke, T. W. (2005). Neither sustainable nor development: Reconsidering sustainability in development. Sustainable Development, 13(4), 228-238.
• Malm, A. (2016). Fossil capital: The rise of steam power and the roots of global warming. Verso Books Publishing.
• Malm, A., & Hornborg, A. (2014). The geology of mankind? A critique of the Anthropocene narrative. The Anthropocene Review, 1(1), 62-69.
• Moore, J. W. (2016). Anthropocene or Capitalocene? Nature, history, and the crisis of captialism. PM Press.
• Morton, T. (2013). Hyperobjects: Philosophy and ecology after the end of the world. University of Minnesota Press.
• Sarup, M. (1993). An introductory guide to post-structuralism and postmodernism (2. baskı). University of Georgia Press.
• Şengel, B. (2024). Edebiyatta Transhümanizm ve Posthümanizm. Gece Kitaplığı.
• Şengel, B. & Öz, S.H. (2022). Ekoeleştiri Kuramı Çerçevesinde Amin Maalouf’un Empedokles’in Dostları Romanı. Edebiyat ve Ekoeleştiri. (ed.) T. Kartal Güngör. Ankara, Bilgin Kültür Sanat Yayınları: 155-171.
• Küresel sera gazı salınımının %71'ini sadece 100 şirket gerçekleştiriyor. Erişim: 19.02.2025, https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-40558561
• Küresel karbonun yarısından fazlasını üç ülke salıyor. Erişim: 19.02.2025, https://www.aa.com.tr/tr/cevre/kuresel-karbonun-yarisindan-fazlasini-uc-ulke-saliyor/2588391