Araştırma Makalesi

Çerçevenin Politikası: Ne İçin, Kimin Gözünden?

Cilt: 12 Sayı: 1 4 Temmuz 2025
PDF İndir
EN TR

Çerçevenin Politikası: Ne İçin, Kimin Gözünden?

Öz

İnsan faaliyetlerinin gezegeni şekillendirmedeki baskın rolünü vurgulayan kavramsal bir çerçeve olarak Antroposen, çeşitli disiplinlerin dahil olduğu zengin bir tartışma alanı yaratır. Bu tartışmaların önemli bir boyutunu, insan merkezli dünya görüşünün neden olduğu dışlayıcı ve ötekileştirici pratiklerin eleştirisi oluşturur. Belirli bir insan tanımını yücelten bu bakış açısı modernite ile birlikte pekişmiştir. Modern dünya inşa edilirken yalnızca doğayı değil, insan topluluklarını da hiyerarşik bir düzene tabi tutan ve diğer varlıkları aşağı konumlandıran etkili söylemler üretilmiştir. Bu metinde, insanın merkezi konumdan yönelttiği bakışın ürünü olan, sosyo-kültürel hiyerarşileri pekiştiren ve dünya genelinde doğanın ve kültürlerin tahribatını meşrulaştıran, görsel temsil alanı mercek altına alınıyor. Antroposen çağının ayırt edici icatlarından biri olan ve günümüze kadar toplumsal yaşamdaki yönlendirici etkisi artarak süren görüntüler, sömürgeci pratiklerin meşrulaştırılmasına katkı sunmuştur. Fotoğraf, sinema, haritalar ve dijital medya gibi görsel temsil biçimleri, dünyayı yansıtmanın ötesinde; onu belli bir perspektiften inşa eder. Görsel çerçevelerin etkili ideolojik aygıtlara dönüşmesinde sömürge coğrafyalarının ilk dönem temsillerinin ve onların sergilenme biçimlerinin rolü büyüktür. Sömürgeci pratiklerin meşrulaştırılmasında, egemen temsil biçimleri, "öteki"ni tanımlayan ve ona belirli roller biçen araçlara dönüşmüştür. Bu metinde, evrensellik iddiası olan ve açıldığı dönemlerde geniş yankı uyandıran The Family of Man sergisinden örnekler veriliyor. Böylece yalnızca geçmişte değil; günümüz medya ve iletişim sistemlerinde de etkisini sürdüren ve ötekine dair kalıp yargıları yeniden üreten görsel temsil biçimleri sorgulanıyor.

Anahtar Kelimeler

Antroposen, Görsel Temsil, Fotoğraf, Sömürgeci Bakış, The Family of Man.

Kaynakça

  1. Adams, C. J. (2013). Etin cinsel politikası: Feminist-vejeteryan eleştirel kuram. (G. Tezcan ve M. Boyacıoğlu, Çev.). İstanbul: Ayrıntı.
  2. Azoulay, A. (2019). Potential history: Unlearning imperialism. New York: Verso Books.
  3. Azoulay, A. (2018). Her şeyi görme hakkı: Fotoğrafın icadı ve emperyalist bakış. (D. Yılmaz, Çev.). E-scop. Erişim: 24 Mart 2025. https://www.e-skop.com/skopbulten/her-seyi-gorme-hakki-fotografin-icadi-ve-emperyalist-bakis/4041.
  4. Azoulay, A. (2013). The family of man: A visual universal declaration of human rights. Thomas Keenan ve Tirdad Zolghadr (Der.), içinde, The human snapshot (s. 19-48). Berlin: Sternberg Press.
  5. Barthes, R. (1972). The great family of man. (A. Lavers, Çev.). içinde, Mythologies (s. 100-102). New York: Farrar, Straus & Giroux.
  6. Braidotti, R. (2014). İnsan sonrası. (Ö. Karakaş, Çev.). İstanbul: Kolektif Kitap.
  7. Edwards, E. (2001). Raw histories: photographs, anthropology and museums. London: Routledge.
  8. Gaard, G. (1993). Living interconnections with animals and nature. Greta Gaard (Der.), içinde, Ecofeminism: Women, animals, nature (s.1-12). Philadelphia: Temple University Press.
  9. Kozol, W. (1998). Visions of the world. American Quarterly, 50 (3), 662-669.
  10. Levi-Strauss, C. (1994). Irk, tarih ve kültür. (H. Bayrı ve R. Erdem, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.

Kaynak Göster

APA
Toksoy, N. G. (2025). Çerçevenin Politikası: Ne İçin, Kimin Gözünden? Moment Dergi, 12(1), 38-55. https://doi.org/10.17572/mj2025.1.38-55
AMA
1.Toksoy NG. Çerçevenin Politikası: Ne İçin, Kimin Gözünden? MOMENT. 2025;12(1):38-55. doi:10.17572/mj2025.1.38-55
Chicago
Toksoy, N. Gamze. 2025. “Çerçevenin Politikası: Ne İçin, Kimin Gözünden?”. Moment Dergi 12 (1): 38-55. https://doi.org/10.17572/mj2025.1.38-55.
EndNote
Toksoy NG (01 Temmuz 2025) Çerçevenin Politikası: Ne İçin, Kimin Gözünden? Moment Dergi 12 1 38–55.
IEEE
[1]N. G. Toksoy, “Çerçevenin Politikası: Ne İçin, Kimin Gözünden?”, MOMENT, c. 12, sy 1, ss. 38–55, Tem. 2025, doi: 10.17572/mj2025.1.38-55.
ISNAD
Toksoy, N. Gamze. “Çerçevenin Politikası: Ne İçin, Kimin Gözünden?”. Moment Dergi 12/1 (01 Temmuz 2025): 38-55. https://doi.org/10.17572/mj2025.1.38-55.
JAMA
1.Toksoy NG. Çerçevenin Politikası: Ne İçin, Kimin Gözünden? MOMENT. 2025;12:38–55.
MLA
Toksoy, N. Gamze. “Çerçevenin Politikası: Ne İçin, Kimin Gözünden?”. Moment Dergi, c. 12, sy 1, Temmuz 2025, ss. 38-55, doi:10.17572/mj2025.1.38-55.
Vancouver
1.N. Gamze Toksoy. Çerçevenin Politikası: Ne İçin, Kimin Gözünden? MOMENT. 01 Temmuz 2025;12(1):38-55. doi:10.17572/mj2025.1.38-55