Zoos As A Simulation Space: A Critical Approach With The Theories Of Baudrillard And Uexkull

Yıl 2026, Cilt: 12 Sayı: 2, 339 - 360, 19.01.2026

Rodi Haznedaroğlu

https://izlik.org/JA44PN72XX

Öz

This study examines zoos as one of modernity's ways of representing nature. Zoos are discussed within the framework of Baudrillard's simulation theory and Uexküll's concept of the umwelt. The primary argument of the article is that zoos, while bringing nature and animals into urban spaces, transform them into simulations, detaching animals from their subjectivity and representing them as objects of gaze and instruments of spectacle. Zoos function as remodeled versions of nature and animals. The concept of the umwelt is used in this study to emphasize that each animal exists in its own world of perception and influence, but in zoos, animal subjects are abducted from their own environmental world. Methodically, the study employs a literature review and interprets existing knowledge in the field. The results demonstrate that zoos reproduce animals at the level hyperreality. It also emphasizes that in zoos animal subjectivity is replaced by objectification as part of an anthropocentric perception. While maintaining a critical approach toward anthropocentrism the study offers interpretations of the human-animal relationship through zoos within the context of posthumanist ethics.

Anahtar Kelimeler

Simulation , Umwelt , Animal Subject , Zoo , Posthumanist Ethics

Bir Simülasyon Mekânı Olarak Hayvanat Bahçeleri: Baudrillard Ve Uexküll’ün Kuramlarıyla Eleştirel Bir Yaklaşım

https://izlik.org/JA44PN72XX

Öz

Bu çalışmada hayvanat bahçeleri, modernitenin doğayı temsil etme biçimlerinden biri olarak ele alınır. Baudrillard’ın simülasyon kuramı ile Uexküll’ün umwelt kavramı çerçevesinde hayvanat bahçeleri tartışılır. Makalenin temel iddiası, hayvanat bahçelerinin doğayı ve hayvanları kent mekânlarına taşırken onları birer simülasyona dönüştürdüğü ve hayvanları öznelliklerinden kopartarak bir seyir nesnesi ve gösteri aracı olarak temsil ettiğidir. Hayvanat bahçeleri, doğanın ve hayvanların yeniden modellenmiş bir hâli gibidir. Umwelt kavramı ise bu çalışmada, her hayvanın kendi algı ve etki dünyasında var olduğunu ancak hayvanat bahçesinde hayvan öznelerin kendi umwelt’lerinden kaçırılmış olduklarını vurgulamak üzere kullanılır. Yöntem olarak çalışmada literatür değerlendirmesi yapılmış ve alandaki bilgi yorumlanmıştır. Sonuçlar, hayvanat bahçelerinin doğayı hipergerçeklik düzeyde yeniden ürettiğini gösterir. Ayrıca hayvanat bahçelerinde hayvan özneliklerinin yerini antroposentrik bir algının parçası olarak nesneleşmeye bıraktığı vurgulanır. Çalışmada insan merkezciliğe eleştirel bir yaklaşım sergilenirken posthümanist etik bağlamda insan-hayvan ilişkisine hayvanat bahçeleri üzerinden yorumlamalar getirilir.

Anahtar Kelimeler

Simülasyon , Umwelt , Hayvan Özne , Hayvanat bahçesi , Posthümanist etik

Kaynakça

• Agamben, G. (2012). Açıklık insan ve hayvan. (M. M. Çilingiroğlu, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
• Alnıaçık Özyer, E. T. (2022). Farklı ve sürekli: Uexküll’ün Umwelt’ine gezintiler. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, 21 (1), 145-182.
• Atauz, A. (2002). Kent ve hayvan. G. Kandemir (Ed.), içinde, Cogito Hayvan: İmge, Simge, Gerçeklik (s. 140-164). Cogito Dergi.
• Augustyn, P. (2009). Translating Jakob von Uexküll reframing Umweltlehre as biosemiotics. Sign Systems Studies. 37 (1-2), 281-298.
• Baker, S. (1993). Picturing the beast animals, identity and representation. Manchester University Press.
• Baudrillard, J. (2020). Kötülüğün şeffaflığı, (I. Ergüden, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
• Baudrillard, J. (2014). Nesneler sistemi, (O. Adanır, A. Karamollaoğlu, Çev.). Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
• Baudrillard, J. (2013). Tüketim toplumu, (H. Deliceçaylı, F. Keskin, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
• Baudrillard, J. (2011). Simülakrlar ve simülasyon, (O. Adanır, Çev.). Doğu Batı Yayınları.
• Berger, J. (2017). Hayvanlara niçin bakarız?. (C. Çapan, Çev.). Delidolu Yayınları.
• Bianet. (2025). Hayvan parkı’ndan kaçarak kurtulan aslan Zeus öldürüldü. Erişim adresi: https://bianet.org/haber/hayvan-parkindan-kacarak-kurtulan-aslan-zeus-olduruldu-309203
• Braidotti, R. (2022). Posthuman neo-materialisms and affirmation. Daigle, C., McDonald, T. H. (Ed.), içinde From Deleuze and Guattari to Posthumanism (23-41). Bloomsbury Academic.
• Braidotti, R. (2014). İnsan sonrası. (Ö. Karakaş Çev.). Kolektif Kitap.
• Brentari, C. (2015). Jakob von Uexküll the discovery of the Umwelt between biosemiotics and theoretical biology. Springer.
• Cerrone, M. (2021). Interspecies relationships: a zoosemiotic analysis of human-ape communication. University of Tartu Press.
• Davies, G. (2005). Virtual animals in electronic zoos: the changing geographies of animal capture and display. Philo, C. ve Wilbert, C. (Ed.), içinde, Animal Spaces, Beastly Places (s. 243-267). Routledge.
• Debord, G. (1996). Gösteri toplumu. (A. Ekmekçi, O. Taşkent, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
• Francione, G. L. (2008). Hayvan haklarına giriş. (R. Akman, E. Gen, Çev.). İletişim Yayınları.
• Fudge, E. (2022). The history of animals in the present moment. Humanimalia, 13 (1), 253-264.
• Gane, M. (1993). Baudrillard live selected interviews. Routledge.
• Gendron, G., Chen, Y., Rogers, M., Liu, Y., Azhar, M., Heidari, S., ... & Delmas, P. (2023). Behaviour modelling of social animals via causal structure discovery and graph neural networks. arXiv.
• Goodall, J. ve Bekoff, M. (2003). The ten trusts what we must do to care for the animals we love. Harper San Francisco.
• Goodall, J. (1999). Reason for hope a spiritual journey. Thorsons.
• Goodall, J. (1971). In the shadow of man. Delta Book.
• Gruffudd, P. (2005). Biological cultivation: Lubetkin’s modernism at London Zoo in the 1930s. Philo, C. and Wilbert, C. (Ed.), içinde Animal Spaces, Beastly Places (s. 223-242). Routledge.
• Gürhan, N. (2018). Simüle edilen toplumsal mekân/kentsel mekân: çocuk şehri temalı eğlence merkezleri. İdealkent, 24(9), 701-732.
• Haraway, D. (2008). When species meet. University Of Minnesota Press.
• Herbrechter, S. (2023). Unlearning to be human? The pedagogical implications of twenty-first-century post-anthropocentrism. Daigle, C., Hayler, M. (Ed.), içinde Posthuman in Practice (212-227). Bloomsbury Academic.
• Hooper, J. (2023). Thinking with civets: the role of zoos in the decolonisation of Animal tourism. Animals 13, 1739, 1-18.
• Karagöz, C. ve Edman, T. B. (2023). The Modern tragic animal in the zoo: a zoocritical reading of the hairy ape. English Studies in Africa, 66 (2), 81-92.
• Kreger, M. D. ve Hutchins, M. (2010). Ethics of keeping mammals in zoos and aquariums. D. Kleiman, K. V. Thompson, C. K. Baer (Ed.), içinde Wild Mammals in Captivity: Principles & Techniques for Zoo Management (s. 3-10). University of Chicago Press.
• Kull, K. (2018). On the logic of animal Umwelten: the animal subjective present and zoosemiotics of choice and learning. Marrone, G., Mangano, D. (Ed.), içinde Semiotics of Animals in Culture (135-148). Springer.
• Kull, K. (2001). Jakob von Uexküll: an introduction. Semiotica. 134 (1-4), 1-59.
• Lewis, A. (2021). A semiotic modern synthesis: conducting quantitative studies in zoosemiotics and interpreting existing ethological studies through a semiotic framework. Biosemiotics. 14 (2), 1-33.
• Lim, B. (2023). Posthumanism and the limits of multispecies relationality. Daigle, C., Hayler, M. (Ed.), içinde Posthuman in Practice (43-57). Bloomsbury Academic.
• Maekivi, N. (2016). Communication in the study of zoological gardens. Maran, T., Tonnessen, M., Rattasepp, S. (Ed.), içinde Animal Umwelten in a changing world: zoosemiotic perspectives (204-222). University Of Tartu Press.
• Malamud, R. (1998). Reading zoos representations of animals and captivity. Macmillan Press.
• Maran, T., Tonnessen, M., Magnus R., Maekivi, N., Rattasepp, S., Tuur, K. (2016). Introducing zoosemiotics: philosophy and historical background. Maran, T., Tonnessen, M., Rattasepp, S. (Ed.), içinde Animal Umwelten in a changing world: zoosemiotic perspectives (10-29). University of Tartu Press.
• Maran, T., Martinelli, D. Turovski, A. (2011). Readings in zoosemiotics. Maran, T., Martinelli, D. Turovski, A. (Ed.), içinde Readings in Zoosemiotics (1-23). Degruyter Mouton.
• Martinelli, D. (2010). A critical companion to zoosemiotics: people, paths, ideas. Springer.
• Meschiari, M. (2018). Anti-speciesist rhetoric. Marrone, G., Mangano, D. (Ed.), içinde Semiotics of Animals in Culture (33-43). Springer.
• Naik, H., Bastien, R., Navab, N., Couzin, I.D. (2020). Animals in virtual environments. IEEE Trans Vis Comput Graph, 26 (5), 2073-2083.
• Neuman, W. L. (2013). Toplumsal araştırma yöntemleri nitel ve nicel yaklaşımlar birinci cilt. (S. Özge, Çev.). Yayın Odası.
• Pentaris, P. (2022). Dying in a transhumanist and posthuman society. Routledge.
• Rothfels, N. (2022). Imagining zoos. Captures. 7(2), 1-15.
• Sagan, D. (2010). A foray into worlds of animals and humans. University of Minnesota Press.
• Sebeok, T. A. (2011). “Talking” with animals: zoosemiotics explained. Maran, T., Martinelli, D. Turovski, A. (Ed.), içinde Readings in Zoosemiotics (87-94). Degruyter Mouton.
• Sebeok, T. A. (1972). Perspectives in zoosemiotics. Mouton.
• Sebeok, T. A. (1968). Zoosemiotics. American Speech. 43 (2), 142-144.
• Song, Z. (2022). Between the past and future. Antwerp Zoo and the 19th century Belgium. Technium Social Sciences Journal 37, 461-469.
• Spooner, S. L., Walker, S. L., Dowel, S., Moss, A. (2023). The value of zoos for species and society: the need for a new model, Biological Conservation, 279 (4), 1-9.
• Tonnessen, M. (2016). The semiotics of predation and the Umwelten of large predators. Maran, T., Tonnessen, M., Rattasepp, S. (Ed.), içinde Animal Umwelten in a changing world: zoosemiotic perspectives (150-182). University of Tartu Press.
• Tümer, S. ve Yoğurtçu, G. (2023). Çevre etiği ve medyanın hayvan haklarına yönelik sorumluluğu: Türkiye gazeteleri örneği. Uluslararası Medeniyet Çalışmaları Dergisi, 8 (2), 317-332.
• Uexküll, J. von. (2023). İnsanların ve hayvanların dünyasında gezintiler. (M. Göçmen, Çev.). Akademim Yayınları.
• Uexküll, J. von. (1982). The theory of meaning. Semiotica, 42 (1), 25-82.
• Uexküll, J. von. (1926). Theoretical biology. Harcourt.
• Uexküll, T. von. (1982). Semiotics and medicine. Semiotica. 38 (3-4), 205-215.
• Varol, S. F. (2016). Temsil, ideoloji, kimlik. Varlık Yayınları.
• Wolfe, C. (2010). What is posthumanism?. University of Minnesota Press.
• Wood, D. (2015). Hayvanlar hakkındaki hakikat. Ş. Öztürk (Ed.), içinde, Cogito Felsefede Hayvan Sorusu (s. 118-135). Cogito Dergi.
• Yılmaz, S. ve Özbilen, A., (2011). Hayvanat bahçeleri tasarım ilkeleri ve tipolojileri. SDÜ Orman Fakültesi Dergisi, (12), 47-56.