Health and social security system of Turkey underwent a significant restructuring process in 2000’s. While Health Transformation Program - put in practice in 2003fundamentally changed the organizational structure of health services; the social security reform – initiated in 2004- was embodied in two basic laws: Law on Social Security Institution no. 5502 combined existing social security institutions (Social Insurances Institution, Social Insurances Institution for Tradesmen and Craftsmen and Other Self Employed and The Retirement Fund) under a single institution. Afterwards, a social security law (The Law on Social Insurances and Universal Health Insurance) that is covering everyone with whom social insurance relation can be established and which is claimed to provide coherence of norm and standards regarding social security rights was enacted
2000’li yıllarda Türkiye’de sağlık ve sosyal güvenlik alanında önemli bir yenidenyapılandırma süreci yaşandı. 2003 yılında uygulamaya konulan Sağlıkta DönüşümProgramı sağlık hizmetlerinin örgütlenme biçimini temelden değiştirirken, 2004yılında başlatılan sosyal güvenlik reformu çalışmaları 2006 yılında çıkartılan iki temelkanunda somutlaştırıldı: 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu mevcut sosyalgüvenlik kurumlarını (Sosyal Sigortalar Kurumu-SSK, Esnaf ve Sanatkarlar ve DiğerBağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu- Bağ-Kur ve TC Emekli Sandığı) tek çatıaltında birleştirdi. Ardından sosyal sigorta ilişkisi kurulabilen herkesi kapsayan ve sosyalgüvenlik haklarına ilişkin norm ve standart birliği getireceği ileri sürülen bir sosyalsigorta kanunu (5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu) çıkartıldı.Genel Sağlık Sigortası (GSS), sağlık ve sosyal güvenlik alanındaki bu yenidenyapılandırmanın ortak bileşenidir ve sosyal güvenlik sisteminde paradigmatik birdönüşüme yol açan 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nuniçerisinde düzenlenmiştir. Sağlık hizmetlerinin finansmanının genelleştirilmesi mantığıçerçevesinde düzenlenen GSS, finansman açısından sosyal sigorta modeli üzerineinşaa edilmiştir ve Türkiye’de yaşayan herkesi zorunlu olarak sisteme dâhil etmektedir.Sistemdeki herkes, sağlık finansman yönteminin bir sonucu olarak ya doğrudanprim ödeme suretiyle ya da adına devlet tarafından prim ödenmesi koşuluyla, sağlıkhizmetlerine erişebilmektedir. Buna göre; hangi statüde olurlarsa olsunlar (işçi,bağımsız çalışan veya kamu görevlisi) çalışanlar prime esas kazançları üzerinden primödemektedir. Çalışmayan, geliri olmayan ve ödeme gücü bulunmayanların primlerinindevletçe karşılanması öngörülmüştür. Gelir testi, bu kişilerin tespit edilerek çalışmayanancak geliri/ödeme gücü olanlardan ayrılmasını sağlamaya yönelik teknik işlemi ifadeetmektedir.Bu çalışma, genel sağlık sigortasının genelleştirilmesinin aracı olarak gündeme gelengelir testi uygulamasını konu edinmektedir. Çalışmada, önce genel sağlık sigortasındaprimleri devlet tarafından karşılanacak kişileri belirlemekte başvurulan gelir testinin,gelir göstergelerine dayalı hedefleme tekniği olduğunun altı çizilecektir. Daha sonra,genel sağlık sigortasının finansman yöntemi ve temel özellikleri ele alınacaktır. Buçalışmada, genel sağlık sigortasının finansman yöntemi ve kurumsal örgütlenmesinin,sağlık hizmetine erişimde gelir temelli bir tabakalaşmaya yol açtığını ileri sürecek vegelir testinin bu eşitsizliğin inşasındaki rolünü tartışacaktır.