<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.4 20241031//EN"
        "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.4/JATS-journalpublishing1-4.dtd">
<article  article-type="research-article"        dtd-version="1.4">
            <front>

                <journal-meta>
                                    <journal-id></journal-id>
            <journal-title-group>
                                                                                    <journal-title>Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi</journal-title>
            </journal-title-group>
                                        <issn pub-type="epub">2149-3871</issn>
                                                                                            <publisher>
                    <publisher-name>Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi</publisher-name>
                </publisher>
                    </journal-meta>
                <article-meta>
                                        <article-id pub-id-type="doi">10.30783/nevsosbilen.884807</article-id>
                                                                                                                                                                                            <title-group>
                                                                                                                        <article-title>ZİYARET FENOMENİ VE BİR TEDAVİ MERKEZİ OLARAK KAYSERİ ZİYARET YERLERİ</article-title>
                                                                                                    </title-group>
            
                                                    <contrib-group content-type="authors">
                                                                        <contrib contrib-type="author">
                                                                    <contrib-id contrib-id-type="orcid">
                                        https://orcid.org/0000-0002-5169-6293</contrib-id>
                                                                <name>
                                    <surname>Tek</surname>
                                    <given-names>Recep</given-names>
                                </name>
                                                                    <aff>NEVŞEHİR HACI BEKTAŞ VELİ ÜNİVERSİTESİ</aff>
                                                            </contrib>
                                                                                </contrib-group>
                        
                                        <pub-date pub-type="pub" iso-8601-date="20210626">
                    <day>06</day>
                    <month>26</month>
                    <year>2021</year>
                </pub-date>
                                        <volume>11</volume>
                                        <issue>2</issue>
                                        <fpage>862</fpage>
                                        <lpage>877</lpage>
                        
                        <history>
                                    <date date-type="received" iso-8601-date="20210222">
                        <day>02</day>
                        <month>22</month>
                        <year>2021</year>
                    </date>
                                                    <date date-type="accepted" iso-8601-date="20210308">
                        <day>03</day>
                        <month>08</month>
                        <year>2021</year>
                    </date>
                            </history>
                                        <permissions>
                    <copyright-statement>Copyright © 2011, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi</copyright-statement>
                    <copyright-year>2011</copyright-year>
                    <copyright-holder>Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi</copyright-holder>
                </permissions>
            
                                                                                                <abstract><p>Kökeni İslamiyet öncesi Türk dünya görüşü ve inanış sistemine kadar uzanan ziyaret fenomeni, çeşitli adlarla anılan ve kendilerinde manevi bir güç olduğuna inanılan kişilerin yattıkları kabul edilen yatır, türbe, kümbet, tekke, mezar gibi yerlerle doğaüstü ilâhî bir kudrete sahip olduğu düşünülen ağaç, su, dağ, taş vb. gibi varlık ve yerlerin birtakım arzu ve isteklerle ziyaretini ve bu çerçevede oluşan inanış ve uygulamaları ifade etmektedir. Çeşitli nedenlerle gidilen bu mekânların halk tarafından ziyaret edilmesinin en önemli nedenlerinden biri de sağaltmadır. Bu mekânlar, çeşitli rahatsızlıkların tedavisi için bir şifa merkezi fonksiyonu üstlenmiştir. Çok sayıda ziyaret mekânına ev sahipliği yapan Kayseri’de bu bağlamda ziyaret edilen 66 kutsal mekân bulunmaktadır. Bu ziyaret mekânlarının 31’i tekke, türbe, mezar ve yatır, 13’ü taş ve kaya, 6’sı ağaç ve çalı, 10’u su, 6’sı da mağara, ev ve mevkidir. Çeşitli nedenlerle kutsallık kazanmış bu mekânlar, çocuk sahibi olmak, doğan çocuğun yaşamasını sağlamak, sıtma, felç/yüz felci, çeşitli vücut ağrı ve sızılarıyla baş ve bel ağrısı, psikolojik rahatsızlıklar, körlük, cılız ve çok ağlayan çocuklar, çaresiz rahatsızlıklar, yatalaklar, öksürük ve boğmaca rahatsızlıkları, yürüyemeyen ve konuşamayanlar, gelincik hastalığı, bacaklarda oluşup iyileşmeyen yaralar, cilt rahatsızlıkları, göz ağrısı, sütü olmayan ve sütü kesilen kadınlar için bir tedavi merkezidir. Ziyaret mekânlarının bu rahatsızlıklar içerisinde ise en çok çocuk sahibi olmak için ziyaret edildiği görülmektedir. Ziyaret mekânlarında rahatsızlıklardan kurtulmak amacıyla birtakım ritüel niteliği de taşıyan pratikler gerçekleştirilmektedir. Bu uygulamalarda İslamî pratiklerle beraber İslamiyet öncesine ait inanış izlerine rastlanmakta, tedavi uygulamalarında temas ve taklit büyüleriyle göçürme karşımıza çıkmaktadır. Tedavi için ziyaret edilen bu mekânlar, belli kurallar etrafında ziyaret edilmekte ve ziyaret için genelde belli bir zaman kısıtlaması olmamakla beraber olanlarda Perşembe ve Cuma günleri öne çıkmaktadır. İnsanoğlunun hastalıklar karşısındaki çaresizliği, acizliği devam ettikçe bu ziyaret mekânları da tedavi işlevlerini sürdürmeye devam edecektir.</p></abstract>
                                                            
            
                                                            <kwd-group>
                                                    <kwd>Ziyaret Fenomeni</kwd>
                                                    <kwd>  Halk hekimliği</kwd>
                                                    <kwd>  Kayseri</kwd>
                                            </kwd-group>
                            
                                                                                                                        </article-meta>
    </front>
    <back>
                            <ref-list>
                                    <ref id="ref1">
                        <label>1</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Acıpayamlı, O. (1989) Türkiye Folklorunda Halk Hekimliğinin Morfolojik ve Fonksiyonel Yönden İncelenmesi, Türk Halk Hekimliği Sempozyumu Bildirileri (23-25 Kasım 1988) Kitabı içinde (s. 1-8), Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref2">
                        <label>2</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Açıkgöz, Ö. (2004) Türk Müslümanlığının En Belirgin Vasıfları, Türk Dünyası Araştırmaları, S. 148: s. 159-178.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref3">
                        <label>3</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Artun, E. (2009) Anonim Türk Halk Edebiyatı Nesri, 4. Baskı, İstanbul: Kitabevi.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref4">
                        <label>4</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Aslan, H. A. (1987) Kayseri’de Adak ve Ziyaret Yerleri, Yayınlanmamış Lisans Tezi,  Erciyes Üniv. İlahiyat Fakültesi, Kayseri.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref5">
                        <label>5</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Atasağun, G. (2006) Ziyaret Fenomeni, Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, XXI(21), 33-60.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref6">
                        <label>6</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ayaz, B.; Günaydın, A. (2019) Zonguldak Yöresi Türbe, Yatır ve Ziyaret Yerleri Etrafında Oluşan İnanış ve Uygulamalar Üzerine Bir Değerlendirme, Kültür Araştırmaları Dergisi, 1(2), 134-148.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref7">
                        <label>7</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Aytar, S. (1976a) Hastalığı Devretme Geleneği, TFA, S. 322, 7639-7640.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref8">
                        <label>8</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Aytar, S. (1976b) Bazı Cansızlardaki Güçleri İnsanlara Devretme, TFA, 325, 7723-7724.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref9">
                        <label>9</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Çelik, C. (2004) Türk Halk Dindarlığında Değişim ve Süreklilik: Ziyaret Fenomeni Örneği, Ç. Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, 4(1), 213-239.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref10">
                        <label>10</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Çıplak Coşkun, N. (2013) Yatır ve Ziyaretlerin Halk Kültüründeki Rolü Bağlamında Mersin’deki Muğdat Dede Türbesinin İncelenmesi, Turkish Studies, 8(1), 1205-1219.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref11">
                        <label>11</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Doğrusöz, M. (2005) Kayseri ve Çevresinde Su ile İlgili İnanç ve Uygulamalar, Yayınlanmamış Doktora Tezi Erciyes Üniv. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref12">
                        <label>12</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Elmacı, L. (2017) Ziyaret Fenomeni ve Din (Kastamonu Şeyh Şaban-ı Veli Türbesi Örneği), Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hitit Üniv. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çorum.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref13">
                        <label>13</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ergun, P. (2004) Türk Kültüründe Ağaç Kültü, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref14">
                        <label>14</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Frazer, J. G. (2004) Altın Dal Dinin ve Folklorun Kökleri I, (Çev.) Mehmet H. Doğan, 2. Baskı, İstanbul: Payel Yayınevi.      
 
Gezer, S. (2011) Sarıoğlan ve Çevresinde Halk İnanışları, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi,  Fırat Üniv. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Elazığ.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref15">
                        <label>15</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Gökbel, A. (1998) Anadolu Varsaklarında İnanç ve Âdetler, Ankara: Atatürk Yüksek Kurumu Atatürk Kültür Merkezi Yayını.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref16">
                        <label>16</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Günay, Ü. (2003) Türk Halk Dindarlığının Önemli Çekim Merkezleri Olarak Dini Ziyaret Yerleri, Erciyes Üniv. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(15), 5-36.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref17">
                        <label>17</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Günay, Ü.; Güngör, H.; Kuzgun, Ş. vd. (1996) Kayseri ve Çevresinde Ziyaret Yerleri, Kayseri Büyükşehir Belediyesi Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref18">
                        <label>18</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Güney, G. Z. (2018) İzmir&#039;deki Kutsal Ziyaret Yerleri: Tire Örneği, Uluslararası Küçük Menderes Araştırmaları ve Tire Tarihi Sempozyumu Bildirileri Kitabı içinde (C. 2, s. 293-298).</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref19">
                        <label>19</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Güngör, H. (1990) Türklerde Kutsal Mekân Anlayışı (Kayseri Örneği), Türk Dünyası Tarih Dergisi, 43, 38-44.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref20">
                        <label>20</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Güngör, H. (1993) Kayseri ve Yöresinde Delikli Taş ve Kayalar, Milli Folklor, 17, 13-17.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref21">
                        <label>21</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Güngör, H. ve Köylü, B. (2015) Türk Halk İnanışları Ders Notları, Tezmer, Kayseri.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref22">
                        <label>22</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İnan, A. (1986) Tarihte ve Bugün Şamanizm, 3. Baskı, Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref23">
                        <label>23</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kafesoğlu, İ. (1980) Eski Türk Dini, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref24">
                        <label>24</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kalafat, Y. (2003) Develi ve Yöresi Yatırları (Hak Âşıkları) Diyanet İşleri Başkanlığı Arşiv Kayıtlarına Göre, Bütün Yönleriyle 1. Develi Bilgi Şöleni (26-28 Ekim 2002) Bildiri Kitabı içinde (s. 471-477).</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref25">
                        <label>25</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kaldırımcı, A. (1987) Yahyalı’da Dinî Örf ve Âdetler, Yayınlanmamış Lisans Tezi, Erciyes Üniv. İlahiyat Fakültesi, Kayseri</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref26">
                        <label>26</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Karagöz, A. (1998) Özvatan (Çukur) ve Çevresinde Halk İnanışlarının Dinler Tarihi Açısından Değerlendirilmesi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi,   Erciyes Üniv. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref27">
                        <label>27</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kandemir, M. Y. (2013) Ziyaret, TDV İslam Ansiklopedisi (C. 44, 496-498), Türkiye Diyanet Vakfı Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref28">
                        <label>28</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kekeç, S., (2018) Kayseri-Sarız İlçe ve Köylerinde Yaşayan Avşar/Afşarların Dini İnanç, Gelenek ve Göreneklerinin Dinler Tarihi Açısından Değerlendirilmesi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Erciyes Üniv. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref29">
                        <label>29</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Köşker, S. (1994) Türk Kültürü Açısından Yahyalı, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Erciyes Üniv. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref30">
                        <label>30</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kuşat, A. (1988) Sarıoğlan ve Çevresinde Ziyaret ve Adak Yerleri, Yayınlanmamış Lisans Tezi, Erciyes Üniv. İlahiyat Fakültesi, Kayseri.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref31">
                        <label>31</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Naneci, Ö. (2006) Kayseri Ziyaret Yerleri, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Celal Bayar Üniv. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Manisa.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref32">
                        <label>32</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ocak, A. Y. (1983) Bektaşî Menâkıbnâmelerinde İslam Öncesi İnanç Motifleri, İstanbul: Enderun Kitabevi.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref33">
                        <label>33</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ocak, A. Y. (1992) Kültür Tarihi Kaynağı Olarak Menakıbnâmeler (Metodolojik Bir Yaklaşım), Ankara: Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Türk Tarih Kurumu Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref34">
                        <label>34</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ocak, A. Y. (2012) Alevi ve Bektaşi İnançlarının İslam Öncesi Temelleri, 9. Baskı, İstanbul: İletişim Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref35">
                        <label>35</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Oymak, İ. (1996) Malatya ve Çevresinde Ziyaret ve Ziyaret Yerleri Üzerine Bir Araştırma, Fırat Üniv. İlahiyat Fak. Dergisi,  1, 287-300. 
Öger, A. (2020) Uygurların Dinî Siyasî ve Kültür Tarihinde Derin İz Bırakan Seyyid Âfâk Hoca ve Tezkiresi, Ankara: Gazi Kitabevi.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref36">
                        <label>36</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Örnek, S. V. (1971) Etnoloji Sözlüğü, Ankara: Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref37">
                        <label>37</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Örnek, S. V. (1973) Budunbilim Terimleri Sözlüğü, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref38">
                        <label>38</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Örnek, S. V. (1995) 100 Soruda İlkellerde Din, Büyü, Sanat, Efsane, İstanbul: Gerçek Yayınevi.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref39">
                        <label>39</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Özbolat, A. (2014) Kutsallaşma Sürecine Tipolojik Bir Yaklaşım: Ziyaret Fenomeni Örneği, Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 70, 121-138.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref40">
                        <label>40</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Püsküllüoğlu, A. (1977) Osmanlıca-Türkçe Sözlük, İstanbul: Bilgi Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref41">
                        <label>41</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Şafak, M. (1993) Develi’nin Dini Folkloru, Yayınlanmamış Lisans Tezi, Erciyes Üniv. İlahiyat Fakültesi, Kayseri.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref42">
                        <label>42</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Tanrıöger, M. A. (2016) Felahiye ve Mahallelerinde Ziyaret Dindarlığı, Yayınlanmamış Lisans Tezi, Erciyes Üniv. İlahiyat Fakültesi, Kayseri.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref43">
                        <label>43</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Tanyu, H. (1968) Türklerde Taşla İlgili İnançlar, Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref44">
                        <label>44</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Tanyu, H. (1976) Türklerde Ağaçla İlgili İnançlar, Türk Folkloru Araştırmaları Yıllığı 1975 içinde (s. 129-142), Ankara: Kültür Bakanlığı Milli Folklor Araştırma Dairesi Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref45">
                        <label>45</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Tanyu, Hikmet, (2007) Türkiye’de Adak ve Adak Yerleri, Ankara: Elips Kitap.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref46">
                        <label>46</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Tdk Türkçe Sözlük (2005) 10. Baskı, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref47">
                        <label>47</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Tek, R. (2013) Anadolu Dervişlerinin Manevî Nüfuzlarının Günümüze Etkileri Bağlamında Şeyh Turesan Veli Hazretleri, Tarih, Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi, 2(4), 157-172.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref48">
                        <label>48</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Tek, R. (2018) Anadolu Türk Halk Hekimliğinde Toprak, Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 39, 89-204.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref49">
                        <label>49</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Turan, Ş. (2014) Türk Kültür Tarihi (Türk Kültüründen Türkiye Kültürüne ve Evrenselliğe), 7. Baskı, Ankara: Bilgi Yayınevi.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref50">
                        <label>50</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yaman, A. (2005) Türk Dünyasında Ziyaret Kültürünün Ortak Bazı Unsurları Hakkında, Manas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(14), 29-37.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref51">
                        <label>51</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yapıcı, R. (1985) Yahyalı’da Dini İnanışlar, Yayınlanmamış Lisans Tezi, Erciyes Üniv. İlahiyat Fakültesi, Kayseri.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref52">
                        <label>52</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yeğin, H. İ. (2014) Türbe Ziyaretlerinin Psiko-Sosyal Nedenleri Bağlamında Şeyh Şaban-ı Veli Türbesi, II. Uluslararası Şeyh Şa&#039;ban-ı Veli Sempozyumu-Kastamonu&#039;nun Manevi Mimarları-, (4-6 Mayıs 2014), Kastamonu.</mixed-citation>
                    </ref>
                            </ref-list>
                    </back>
    </article>
