Yıl 2019, Cilt 9 , Sayı 1, Sayfalar 114 - 134 2019-06-30

Bu çalışmanın amacı, eleştirel düşünme becerisinin öğretiminde kullanılabilecek bazı yöntemlerin uygulama örneklerini paylaşmak, bu yöntemleri değerlendirmek ve önerilerde bulunmaktır. Bu amaçla, ilk olarak “Eleştirel düşünme becerisinin nasıl kazandırılabilir?” sorusuna cevap aranmıştır. İlgili literatür incelenerek bazı yöntemler geliştirilmiştir. Bunlar; bilgileri sorgulamak ve Ivie’in eleştirel düşünme öğretim modeline göre etkinlikler düzenlemektir. Bu yöntemlere göre etkinlikler düzenlenmiş ve uygulanmıştır. Bu çalışmada, her bir yönteme ilişkin etkinliklerin nasıl hazırlanabileceği ve yapılmış olan uygulamalardan örnekler sunulacaktır. Bilgileri sorgulamak etkinliklerinde; bir araştırma çabasına girildiği, ancak çoğunlukla duyguların, ön yargıların, eğilimlerin, otoritenin gücünün, geleneklerin, alışkanlıkların etkisinde kalındığı gözlenmiştir. Ivie’in eleştirel düşünme öğretim modeline göre düzenlenen etkinliklerde; bilinçli araştırma, aktif düşünme, kanıtlar arama süreçlerinin işe koşulduğu aynı zamanda otoritenin etkisinden de uzaklaşıldığı gözlenmiştir. Ancak Ivie’nin modelinde yer alan bazı basamaklarda katılımcıların zorlandığı söylenebilir. Katılımcılar kolaylıkla kanıtlar sunabilirken önerme ve varsayımlar yazmada, metafor oluşturmada zorlanmışlardır. Çocuklarla felsefe yapma etkinliklerinde ise hikayelerle ilgili sorulara çocukların ilgisi ve yüksek düzeyde katılımları dikkat çekmiştir. Ivie’in eleştirel düşünme öğretim modelinde yer alan önerme ve varsayım yazma, metafor oluşturma basamaklarında katılımcıların zorlanmasının nedeni önerme, varsayım ve matafor kavramlarının ne olduğunun tam olarak bilinmemesi olabilir. Her uygulamadan önce bu kavramlar açıklanmış ve örnekler verilmiştir. Ancak yeterli olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle model uygulanmadan önce bu kavramlarla ilgili çok sayıda pratik yapılması önerilir. Sadece kavramların açıklanması ile yetinilmemelidir, farklı durumlar için yeter sayıda önerme ve varsayım örnekleri istenmelidir. Bu üç yöntemin işlemeyen süreçlerinin daha çok pratik yaptıkça işleyeceği düşünülmektedir. Genel olarak değerlendirildiğinde bu üç yöntemin eleştirel düşünmenin öğretiminde kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. 

Eleştirel Düşünme, Eleştirel Düşünmenin Öğretimi
  • Alkın-Şahin, S. ve Tunca, N. (2015). Felsefe ve eleştirel düşünme. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 192-206.
  • Billington, R. (2011). Fesefeyi yaşamak – ahlâk düşüncesine giriş (çev. Abdullah Yılmaz) (genişletilmiş 2. basım). İstanbul: Ayrıntı.
  • Black, S. (2005). Teaching students to think critically. The Education Digest. 70(6), 42-47.
  • Cevizci, A. (2015). Felsefeye giriş (4. Baskı). İstanbul: Say Yayıncılık.
  • Doğanay, A. (2014). Üst düzey düşünme becerilerinin öğretimi. İçinde, A. Doğanay (Ed.), Öğretim ilke ve yöntemleri, (9. Baskı) (ss. 303-356). Ankara: Pegem Akademi.
  • Hesapçıoğlu, M. ve Akdağ, B. (2007). Eğitimin felsefi temelleri. İçinde, M. Gürsel ve M. Hesapçıoğlu (Ed.), Eğitim bilimine giriş, (3. baskı) (ss. 183-217). Konya: Eğitim Kitabevi.
  • Gutek, G. L. (2014). Eğitime felsefi ve ideolojik yaklaşımlar (çev. Nesrin Kale). Ankara: Ütopya.
  • Gündoğdu, H. (2009). Eleştirel düşünme ve eleştirel düşünme öğretimine dair bazı yanılgılar. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 57-74.
  • Ivie, S. D. (2001). Metaphor: A model for teaching critical thinking. Contemporary Education, 72(1), 18-22.
  • Lone, J. M. (2017). Filozof çocuk. (çev. Gülsün Arıkan). İstanbul: Sola Yayınları.
  • Saban, A. (2002). Sınıf öğretmeni adaylarının ilkokula ilişkin en çok hatırladıkları ve en çok tercih ettikleri metaforlar. Eğitim Bilimleri ve Uygulama, 1(2), 211-223.
  • Saban, A., Koçbeker, B. N. ve Saban, A. (2006). Öğretmen adaylarının öğretmen kavramına ilişkin algılarının metafor analizi yoluyla incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 6(2), 461-522.
  • Schafersman, S. D. (1991). An introduction to critical thinking. http://facultycenter.ischool.syr.edu/wp-content/uploads/2012/02/Critical-Thinking.pdf. 03.01.2018
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Bölüm DERGİNİN TAMAMI
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-2341-0710
Yazar: Muhittin ÇALIŞKAN (Sorumlu Yazar)
Kurum: NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 30 Haziran 2019

Bibtex @derleme { nevsosbilen544108, journal = {Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi}, issn = {}, eissn = {2149-3871}, address = {}, publisher = {Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {9}, pages = {114 - 134}, doi = {}, title = {ELEŞTİREL DÜŞÜNMENİN ÖĞRETİMİ}, key = {cite}, author = {ÇALIŞKAN, Muhittin} }
APA ÇALIŞKAN, M . (2019). ELEŞTİREL DÜŞÜNMENİN ÖĞRETİMİ. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi , 9 (1) , 114-134 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/nevsosbilen/issue/46568/544108
MLA ÇALIŞKAN, M . "ELEŞTİREL DÜŞÜNMENİN ÖĞRETİMİ". Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 9 (2019 ): 114-134 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/nevsosbilen/issue/46568/544108>
Chicago ÇALIŞKAN, M . "ELEŞTİREL DÜŞÜNMENİN ÖĞRETİMİ". Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 9 (2019 ): 114-134
RIS TY - JOUR T1 - ELEŞTİREL DÜŞÜNMENİN ÖĞRETİMİ AU - Muhittin ÇALIŞKAN Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 114 EP - 134 VL - 9 IS - 1 SN - -2149-3871 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi ELEŞTİREL DÜŞÜNMENİN ÖĞRETİMİ %A Muhittin ÇALIŞKAN %T ELEŞTİREL DÜŞÜNMENİN ÖĞRETİMİ %D 2019 %J Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi %P -2149-3871 %V 9 %N 1 %R %U
ISNAD ÇALIŞKAN, Muhittin . "ELEŞTİREL DÜŞÜNMENİN ÖĞRETİMİ". Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 9 / 1 (Haziran 2019): 114-134 .
AMA ÇALIŞKAN M . ELEŞTİREL DÜŞÜNMENİN ÖĞRETİMİ. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 2019; 9(1): 114-134.
Vancouver ÇALIŞKAN M . ELEŞTİREL DÜŞÜNMENİN ÖĞRETİMİ. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 2019; 9(1): 134-114.