ISTANBUL, FROM PAST THE FUTURE (Thoughts on the Past, Present and Future of Istanbul)

Öz

Throughout history, different civilizations have been born and developed in settlements we call cities. The beginning of agriculture led to the transition to settled order, and the transition to settled order led to civilizations. People, who initially lived together as small units consisting of a few people, evolved into communities living together in groups with large populations in the historical process and started to live in the cities they built. In parallel with the changes in the concept of the city, civilizations have also undergone great change and transformation, and the transformation of cities and civilizations have been processes that feed each other. Today's cities have become centers of science, industry, technology, transportation, communication, trade, culture and art. As the majority of people in the world starting to live in cities, the population of cities and the number of large cities have started to increase gradually. Istanbul has become one of the cities with a special place and importance in the world due to its geographical location and its characteristics. It will preserve its characteristic of being a trade and port city in the world throughout history and will continue to develop in the future.

Anahtar Kelimeler

• Turkey and Istanbul
• Istanbul
• Byzantion. Constantinople
• İstanbul: World City

Nüfusu ve Kentleşmesi Bağlamında Geçmişten Geleceğe İstanbul (İstanbul'un Dünü, Bugünü ve Yarını Üzerinde Düşünceler)

Öz

Tarih boyunca görülen değişik medeniyetler kent adını verdiğimiz yerleşim yerlerinde doğarak gelişmiştir. Tarımla uğraşmaya başlama yerleşik düzene geçişi, yerleşik düzene geçiş de medeniyetleri başlatmıştır. Başlangıçta birkaç kişiden oluşan küçük üniteler şeklinde birlikte yaşayan insanlar, tarihsel süreçte büyük nüfusa sahip gruplar halinde birlikte yaşayan topluluklara evrimleşerek inşa ettikleri kentlerde yaşamaya başlamışlardır. Kent kavramında meydana gelen değişimlere paralel olarak medeniyetler de büyük değişim ve dönüşüm göstermiş, kentler ile medeniyetlerin dönüşümü birbirini besleyen süreçler olmuştur. Günümüzün kentleri; bilim, sanayi, teknoloji, ulaşım, iletişim, ticaret, kültür ve sanat merkezleri durumuna gelmiştir. Dünya üzerindeki insanların çoğunluğun kentlerde yaşamaya başlamasıyla birlikte kentlerin nüfusları ve büyük kentlerin sayısı giderek artmaya başlamıştır. İstanbul; coğrafi konumu ve sahip olduğu özellikleri nedeniyle dünya üzerinde özel bir yeri ve önemi olan kentlerden biri durumuna gelmiştir. Tarih boyunca dünya üzerinde sahip olduğu ticaret ve liman kenti olma özelliğini geleceğe uzanan yolda da koruyacak ve gelişmesine devam edecektir.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye ve İstanbul
• İstanbul
• Bizantion (Byzantion)
• Konstantinapolis
• Dünya Kenti İstanbul

Kaynakça

1. Alada, A. B. (2008). Osmanlı Şehrinde Mahalle, İstanbul: Sümer Kitabevi. Ana Britannica, (T.Y). Genel Kültür Ansiklopedisi, İstanbul: Ana Yayıncılık A.Ş.
2. Arslan, M. (2010). İstanbul’un Antik Çağ Tarihi: Klasik ve Hellenistik Dönemler, İstanbul: Odin Yayıncılık.
3. Aslanoğlu, R. (2000). Kent, Kimlik ve Küreselleşme, 2. Baskı, Bursa: Asa Kitabevi.
4. Axis 2000, (T.Y). Büyük Ansiklopedi, İstanbul: Doğan Kitapçılık, Cilt 6.
5. Aydıngün, H. (2008). “İstanbul’un Kayıp Şehri”, National Geografik Türkiye.
6. Bağış, E. (2007). “İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Olmanın Öyküsü”, İstanbul; Kültür Turizm 2006 Değerlendirmesi, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, İstanbul Kültür ve Turizm Müdürlüğü, İstanbul.
7. Batur, A. (1996). “Geç Osmanlı İstanbul’u”, Dünya Kenti İstanbul, İstanbul-World City, İstanbul Habitat II, İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı Yayınları.
8. Batur, A. (1996). “İstanbul İçin Bir Sergi Tasarlamak”, Dünya Kenti İstanbul, İstanbul-World City, İstanbul Habitat II, İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı Yayınları.

9. Belge, M. (2007). İstanbul Gezi Rehberi, 12. Baskı, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
10. Belge M. (2010). “İstanbul: Geçmiş ve Gelecek”, Şehir ve Kültür: İstanbul, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı İstanbul Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü, İstanbul: Ebru Matbaacılık A.Ş.
11. Boratav, K. (2004). Türkiye İktisat Tarihi: 1908-2002, 8. Basım, Ankara: İmge Kitabevi.
12. Bozlağan, R. (2012). İstanbul; Derinlik, Değişim ve Güç, İstanbul: Hayat Yayınları.
13. Büyük Larousse, (T.Y). Sözlük ve Ansiklopedi, İstanbul: Milliyet Gazetecilik A.Ş., Cilt 11.
14. Doğan, A. E. (2002). “Yeni Bir Uluslararası Göç Dalgasının Eşiğinde: “Dünya Kentlerine Göç”, Kentleşme Göç ve Yoksulluk (7. Ulusal Sosyal Bilimler Kongresi), Türk Sosyal Bilimler Derneği, Ankara: İmaj Yayıncılık.
15. DPT, (2009). İstanbul Uluslararası Finans Merkezi Stratejisi ve Eylem Planı, T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı, Ankara.
16. Eldem, E. (1996). “Osmanlı Dönemi İstanbul’u, Dünya Kenti İstanbul, İstanbul-World City, İstanbul Habitat II, İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı Yayınları.
17. Ertürk H., Sam, N. (2009). Kent Ekonomisi, Güncellenmiş 3. Baskı, Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım.
18. Genim, M. S. (2010). “İstanbul ve Mimari”, Şehir ve Kültür: İstanbul, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı İstanbul Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü, İstanbul: Ebru Matbaacılık A.Ş.
19. Gölbaşı, S. 2008). Kentleşme ve Suç, İstanbul: Oniki Levha Yayıncılık A.Ş.
20. Hasol, D. (1997). Yağma Var!, İstanbul: Yem (Yapı Endüstri Merkezi) Yayın.
21. Harris, Chauncy. D., Ullman, Edward. L. (2002). “Kentin Doğası”, 20. Yüzyıl Kenti, Çeviren: Bülent Duru ve Ayten Alkan, Ankara: İmge Kitabevi.
22. Hatt, Paul K., Reiss, Jr. Albert. J. (2002). “Kentsel Yerleşimlerin Tarihi”, 20. Yüzyıl Kenti, Çeviren: Bülent Duru ve Ayten Alkan, Ankara: İmge Kitabevi.
23. İnalcık, H. (1996). “Fatih, Fetih ve İstanbul’un Yeniden İnşaası”, Dünya Kenti İstanbul, İstanbul-World City, İstanbul Habitat II, İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı Yayınları.
24. İstanbul Valiliği (2000). İstanbul 2000, İl Çevre Koruma Vakfı Yayını-1.
25. İstanbul Dergisi, (2005). Üç Aylık Dergi, İstanbul: Tarih Vakfı.
26. İTO, (2008). Kıtaların, Denizlerin, Yolların, Tacirlerin Buluştuğu Kent İstanbul, 3. Basım, İstanbul Ticaret Odası, İstanbul: Euromat Entegre Matbaacılık A.Ş.
27. Kahraman, S. A., Dağlı Y. (2004). Günümüz Türkçesiyle Evliya Çelebi Seyahatnamesi, 2. Basım, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. 1. Cilt, 1. Kitap.
28. Kana, D. (2006). “İstanbul’da Kentleşme ve Değişim: İstanbul”, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, T.C Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Sinema-TV Anasanat Dalı.).
29. Keleş, R. (1998). Kent Bilim Terimleri Sözlüğü, Ankara: İmge Kitabevi.
30. Kıray, M. (2007). “Az Gelişmiş Memleketlerde Şehirleşme Eğilimleri: Tarihsel Perspektif İçinde İzmir”, Kentleşme Yazıları, Üçüncü Basım, İstanbul: Bağlam Yayınları.
31. Kıray, M. B. (2007-2). “Gecekondu: Azgelişmiş Ülkelerde Hızla Topraktan Kopma ve Kentle Bütünleşememe”, Kentleşme Yazıları, Üçüncü Basım, İstanbul: Bağlam Yayıncılık.
32. Kırmızı, Z., Çalışkan, F. T. (2009). İstanbul ve Ulaşım Zamandizini, İstanbul Büyükşehir Belediyesi.
33. Kuban, D. (1996). İstanbul: Bir Kent Tarihi, Bizantion, Konstantinapolis, İstanbul, İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Tarihsel Toplum Vakfı Yayınları.
34. Kuban, D. (2010). Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara: Çağdaşlaşma Sancıları, 2. Baskı, Cumhuriyet Kitapları, İstanbul.
35. Mantran, R. (1996). “17. ve 18. Yüzyıllarda İstanbul”, Dünya Kenti İstanbul, İstanbul-World City, İstanbul Habitat II, Çeviren: Deniz Mazlum, İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı Yayınları.
36. Meydan-Larousse (1971). Büyük Lügat ve Ansiklopedi, “İstanbul”, İstanbul: Meydan Yayınevi. Cilt: 6.
37. Mumford, L. (2007). Tarih Boyunca Kent: Kökenleri, Geçirdiği Dönüşümler ve Geleceği, Çeviren: Gürol Koca ve Tamer Tosun, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
38. Mortan, K. (2000). İstanbul, Bir Sosyo-Ekonomik Değerlendirme, İstanbul Valiliği Yayını, İstanbul, Rem Ofset Matbaacılık San. Tic. Ltd. Şti.
39. MÜSİAD, (2005). İstanbul Raporu (Sorunlar-Çözümler) 2005, Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği Araştırma Raporları: 47, ISBN: 975-7215-57-0, İstanbul: Tavaslı Matbaacılık.
40. Richardson, H. W. (1978). Urban Economics, Illionis: The Dryden Press.
41. Tatlıdil, E. (1989). Kentleşme ve Gecekondu, İzmir: Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayını.
42. Tekeli, İ. (1996). “Sunuş”, Dünya Kenti İstanbul, İstanbul-World City, İstanbul Habitat II, İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı Yayınları.
43. Temel Britannica, (T.Y). Temel Eğitim ve Kültür Ansiklopedisi, İstanbul: Ana Yayıncılık A.Ş., Cilt 9.
44. Tunç, Ş. (2010). Şehristan Seyyahların Hayal Şehri İstanbul, İstanbul Ticaret Odası İstanbul’a Yönelik Araştırmalar Yayın No: 2010-78.
45. Tüfekçi, S. (2002). Kırsal Kesimlerden Büyükşehirlere Göç ve Göçün Aile Yapısında Meydana Getirdiği Değişiklikler (İstanbul Örneği), Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, T.C. Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
46. Türkdoğan, O. (2006). İstanbul Gecekondu Kimliği, İstanbul: IQ Kültür Sanat Yayıncılık.
47. Tümertekin, E. (2007). İstanbul İnsan ve Mekân, 2. Baskı, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
48. OECD, (2008). Territorial Reviews: ISTANBUL, TURKEY, ISBN-978-92-64-04371-8, Paris-France: OECD.
49. OECD (2017). Trends in Urbanisation and Urban Policies in OECD Countries: What Lessons for China?, Paris-France. OECD (2018). Topics, Metropoliten Database, OECD Methodology For The Definition Of Metropolitan Regions, Paris-France.
50. Ortaylı, İ. (1996). “Sanayi Çağında İstanbul”, Dünya Kenti İstanbul, İstanbul-World City, İstanbul Habitat II, İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı Yayınları.
51. Ödekan, A. (1996). “Kentlerin Kraliçesi, Konstantinopolis”, Dünya Kenti İstanbul, İstanbul-World City, İstanbul Habitat II, İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı Yayınları.
52. Pekin, F., Dinç, B. (2004). Efsanevi Başkent: İstanbul, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Genel Yayın No: 852, İstanbul: Mas Matbaacılık A.Ş.
53. Sönmez, M. (1996). İstanbul’un İki Yüzü; 1980’den 2000’e Değişim, Ankara: Arkadaş Yayınevi.
54. Yeni Türk Ansiklopedisi, (T.Y). “İstanbul”, İstanbul: Ötüken Neşriyat A.Ş. Dördüncü Cilt.
55. Yerasimos, S. (1974). Azgelişmişlik Sürecinde Türkiye, Çeviren: Babür Kuzucu, İstanbul: Gözlem Yayınevi, Cilt III.
56. Yerasimos, S. (2000). İstanbul, İmparatorluklar Başkenti, (Constantinopole, Capitale d’empires de Byzance a Istanbul), Çeviren: Ela Güntekin ve Ayşegül Sönmezay, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları 103.
57. Yücel, A. (1996). “Cumhuriyet Dönemi İstanbul’u”, Dünya Kenti İstanbul, İstanbul-World City, İstanbul Habitat II, İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı Yayınları.