Ubeyd Kültürü Döneminde İnşa Edilen Üç Bölümlü Binaların Kullanımının Ekonomik ve Dini İşlerlik Bakımdan Değerlendirilmesi
Öz
Kalkolitik Çağ’da Mezopotamya, ilk kentlerin ve devletin ortaya çıkışına zemin hazırlayan birtakım gelişmelere sahne olmuştur. Mezopotamya, Çanak Çömlekli Neolitik Dönemde Hassuna ve Samarra, Kalkolitik Çağ’da Halaf ve Ubeyd kültür dönemleri olarak toplamda dört ayrı kısımda incelenmektedir. Uruk kent döneminin öncesinde Güney Mezopotamya’da ortaya çıkan Ubeyd kültür döneminde yaşanan gelişmeler, Mezopotamya’nın sosyal, dini ve ekonomik sürecini temelde etkilemiştir. Ubeyd döneminde üç bölümlü binalar olarak adlandırılan kamusal yapıların işlevi, konunun uzmanları tarafından farklı şekillerde ele alınıp yorumlanmıştır. Neolitik Çağ’dan Kalkolitik Çağ’a geçiş aşamasına kadar görülen eşitlikçi topluluk yapısı, Ubeyd dönemine gelindiğinde sınıflı topluluk yapısına doğru evrilmeye başlamıştır. Bir geçiş aşaması olarak nitelendirilen Ubeyd döneminde inşa edilen üç bölümlü binalar, toplumsal artının biriktirildiği, lüks malların ticaretinin yapıldığı, şölenlerin düzenlendiği ve toplumsal konuların görüşüldüğü kamusal yapılardır. Ubeyd döneminin en önemli iki merkezi olan Eridu ve Tepe Gawra’daki üç bölümlü binalarda ele geçen mühürler ve mezar kalıntıları bu dönem hakkında bilgi sahibi olunabilmesine olanak sağlamaktadır. Ubeyd kültür dönemi içerisinde görülen üç bölümlü binaların inşa ediliş amaçları ve nedenleri arkeologlar tarafından araştırılmıştır. Konu hakkındaki uzmanlar bu kamu binalarını önceki ve sonraki dönemlerde inşa edilen binalar ile kıyaslayarak farklı yorumlarda bulunmuşlardır. Bu çalışma, sosyal yapının yeniden şekillenmesinde etkili olan üç bölümlü binaları ve binalarda ele geçen buluntuları ekonomik ve dini bakımdan değerlendirmeyi amaçlamıştır.
Anahtar Kelimeler
Evaluation of the Use of Tripartite Buildings Built in the Ubaid Culture Period in terms of Economic and Religious Functionality
Abstract
In the Chalcolithic Age, Mesopotamia was the scene of some developments that prepared the ground for the emergence of the first cities and the state. During this period, the Hassuna, Samarra, Halaf, and Ubeyd cultural periods are examined in four different periods. The developments in the Ubeyd cultural period in Southern Mesopotamia before the Uruk city period affected the social, religious, and economic processes of Mesopotamia fundamentally. During this period, the function of public structures called tripartite plans was discussed and interpreted by experts in the field in various ways. The egalitarian community structure, which was evident from the Neolithic Age to the transition to the Chalcolithic Age, began to evolve into a class society during the Ubeyd period. Tripartite plans during the Ubaid period, described as a transitional stage, were public structures where social surplus was accumulated, luxury goods were traded, feasts were organized, and social issues were discussed. The two most important centers of the Ubeyd Period, Eridu and Tepe Gawra, allow us to comment on the seals and grave ruins in the tripartite plans. The purpose and reasons for the construction of tripartite buildings seen during the Ubeyd Cultural Period were investigated by archaeologists. Experts working on the issue compared these public buildings with those built in previous and later periods and offered different interpretations. This study aimed to evaluate the economic and religious aspects of the tripartite plans and findings in buildings, which were effective in reshaping the social structure.
Keywords
