Royal Idealism in the Achaemenid Persian Empire and Its Iconographic Reflections in Anatolia

Abstract

The Persians, who established an empire in the mid-sixth century BCE, came to control a vast portion of the ancient world. Centered in Iran, this imperial formation was governed by the Achaemenid dynasty. Although the Achaemenids adhered to Zoroastrian religious traditions, they also incorporated earlier Mesopotamian ideological and political models—particularly those of the Assyrian Empire—into their imperial discourse and legitimizing strategies. In this context, Persian rulers did not hesitate to represent themselves and their political actions in ways reminiscent of Assyrian royal ideology. The first part of this study examines how the Achaemenids adopted and reinterpreted Assyrian royal imagery while simultaneously integrating their Zoroastrian identity into a coherent visual and ideological program of authority. Within the satrapal system of provincial administration, similar ideological patterns were reproduced by governors and the Persian aristocracy, reflecting a broader cultural and political diffusion of royal ideology. Western Anatolia constitutes one of the most significant regions in which this phenomenon is materially documented. In this region, local elites appear to have adopted a mode of life that emulated Persian royal practices, suggesting a form of socially enforced or aspirational imitation. This iconographic and ideological framework is particularly evident in funerary monuments. In the following sections, three representative examples among dozens of related works are analyzed: the Tatarlı Tumulus in Afyon, the Altıkulaç Sarcophagus from Çanakkale, and the Köseresul Stele from Balıkesir. These artifacts provide critical insight into the regional reception and transformation of Achaemenid imperial ideology in Anatolia.

Keywords

• Achaemenid Persians
• Anatolia
• Jihad
• Hunting
• Aristocracy

Akhaemenid Pers İmparatorluğu’nda Kralî İdealizm ve Anadolu’daki İkonografik Yansımaları

Abstract

MÖ VI. yüzyılın ortalarında bir imparatorluk kuran Persler, antik dünyanın geniş bir bölümünü kontrol altına almışlardır. İran merkezli bu imparatorluk oluşumu, Akhaemenid hanedanı tarafından yönetilen Persler, Zerdüşt dini geleneklerine bağlı olmakla birlikte, Mezopotamya’nın daha erken dönem ideolojik ve siyasal modellerini, özellikle de Asur İmparatorluğu’nunkileri, imparatorluk söylemleri ve meşruiyet stratejileri içine dâhil etmişlerdir. Bu bağlamda Pers hükümdarları, kendilerini ve siyasal eylemlerini Asur kraliyet ideolojisini andıran biçimlerde temsil etmekten kaçınmamışlardır. Bu çalışmanın ilk bölümü, Akhaemenidlerin Asur kraliyet imgelerini nasıl benimsediklerini ve yeniden yorumladıklarını, aynı zamanda Zerdüşt kimliklerini otoriteye yönelik tutarlı bir görsel ve ideolojik program içinde nasıl bütünleştirdiklerini incelemektedir. Eyalet yönetimine dayalı satraplık sistemi içinde, benzer ideolojik kalıplar, valiler ve Pers aristokrasisi tarafından da yeniden üretilmiş; bu durum, kraliyet ideolojisinin daha geniş çaplı bir kültürel ve siyasal yayılımını yansıtmıştır. Batı Anadolu, bu olgunun maddi olarak belgelenebildiği en önemli bölgelerden birini oluşturmaktadır. Bu bölgede yerel elitlerin, Pers kraliyet uygulamalarını taklit eden bir yaşam tarzını benimsedikleri görülmektedir; bu durum, toplumsal olarak teşvik edilen ya da arzulanan bir taklit biçimine işaret etmektedir. Söz konusu ikonografik ve ideolojik çerçeve özellikle mezar anıtlarında belirginleşmektedir. Aşağıdaki bölümlerde, çok sayıdaki benzer eser arasından seçilen üç temsilî örnek incelenmektedir: Afyon’daki Tatarlı Tümülüsü, Çanakkale’den Altıkulaç Lahdi ve Balıkesir’den Köseresul Steli. Bu eserler, Akhaemenid imparatorluk ideolojisinin Anadolu’daki bölgesel kullanımı ve yansımaları hakkında önemli veriler sunmaktadır.

Keywords

• Akhaemenid Persler
• Anadolu
• Cihat
• Av
• Aristokrasi

References

1. Akdağ, Ç. & Ürkmez, Ö. (2018). Antikçağ’ın Uluslararası Politikalarında Propaganda Aracı Olarak Kullanılan Heykeltraşlık. Amisos, 3(5), 322-340.
2. Aker, J. (2007). Workmanship as Ideological Tool in the Monumental Hunt Reliefs of Assurbanipal, In J. Cheng & M.H. Feldman (Eds.). Ancient Near Eastern Art in Context (pp. 229-263). Brill.
3. Akurgal, E. (1966). Kunts Der Welt/Orient und Okzident. Baden.
4. Aspinall, R. (1999). The feasibility of reintroducing Wild Boar (Sus scrofa) to Scotland. Mammal Review, 29 (4), 239-259.
5. Bakır, T. (1994). Anadolu Pers Sanatı ve Daskyleion Satraplığı. 1993 Yılı Anadolu Müzesi Konferansları, Ankara, (24-30).
6. Bakır, T. (2009). Hellespontine Phrygia. Das Hellespontische Phrygien in der Zeit des achämenidischen Reiches, L’archéologie de l’empire achéménide, Collège de France, Paris, (1-5).
7. Boardman, J. (1970) Greek Gems and Finger Rings Early Bronze Age to Late Classical. Thames & Hudson.
8. Borchhardt, J. (1968). Epichorische, Grako-Persisch Beenflußte Reliefs in Kilikien. Ist.Mıtt, 18, 161- 211.

9. Borchhardt, J. (2002). Narrative Ereignis- und Historienbilder in Mediterranen Raum von der Archaik bis in den Hellenismus, Krieg und Sieg, Narrative Wanddarstellungen von Altagypten bis ins Mittelalter, 91, 81-136.
10. Boucharlat R. (2001). “The Palace and the Royal Achaemenid City: Two Case Studies-Pasargadae and Susa, In I. Nielsen (ed.). The Royal Palace Institution in the First Millennium BC: Regional Development and Cultural Interchange between East and West (pp. 113-123). Monographs of the Danish Institute at Athens 4, Aarhus University Press.
11. Brosius, M. (2006). The Persian empire from Cyrus II to Artaxerxes I. Lactors.
12. Calmeyer, P. (1993). Zwei mit historischen Szenen bemalte Balken der Archaemenidenzeit. Münchner Jahrbuch der bildenden Kunst, 43, 7-18.
13. Cremer, M. (1984). Zwei Neue Graeko-Persishe Stelen. Epigraphica Anatolica, 3, 87-100.
14. Demirsoy, A. (1992). Yaşamın Temel Kuralları, Cilt III/Kısım II, Omurgalılar/Anamniyota. Meteksan Yayınları.
15. Dentzer, J. M. (1982). Le motif du banquet couche dans le Proche-Orient et le Monde Grec du VIIe au Ive siecle avant J.-C. Ecole française de Rome.
16. Duran, M. (2021). Yazılı ve İkonografik Kaynaklara Göre Antik İran’da (Persler, Parthlar, Sâsânîler) Hâkimiyet Anlayışı: Tanrısal Seçim. İran Çalışmaları Dergisi, 5 (2), 361-391.
17. Feldman, H. M. (2007). Darius I and the Heroes of Akkad: Affect and Agency in the Bisitun Relief. In J. Cheng & H. M. Feldman (eds.) Ancient Near Eastern Art in Context (pp. 265-293). Brill.
18. Frankfort, H. (1997). The Art and Architecture of the Ancient Orient.Puffin Books.
19. Garrison, M., B. (2011). By the favor of Auramazda: Kingship and the divine in the early Achaemenid period, In P. P. Iossif, A. S. Chankowski & C. C. Lorber (eds.) More than ten, less than gods’ studies on royal cult and imperial worship (pp. 15-104). Leuven, Peeters.
20. Ghirshman, R. (1961). Iran, from the earliest times to the Islamic conques. Penguin Books.
21. Grakov, B. (2008). İskitler. Tra. by A. Batur. Selenge Yayınevi.
22. Hanfmann, G. M. A. (1975). From Croesus to Constantine: The Cities of Western Asia Minor and Their Arts in Greek and Roman Times. The University of Michigan Press.
23. İnan, A. (1992). Eski Mısır Tarih ve Medeniyeti. Ankara, T.T.K.
24. Kaptan, D. (2002). The Daskyleion Bullae: Seal İmages from the Western Achaemenid Empire. Leuven: Peeters.
25. Kent, R. G. (1950). Old Persian grammar, texts lexicon. American Oriental Society.
26. König, F. W. (1965). Die elamischen Königinschriften. Archiv für Orientforschung. Beihefte 16. Institut für Orientalistik.
27. Kuhrt, A. (1995). The Ancient Near East c.3000-330 BC. Routledge.
28. Kuniholm, P., Newton, M. & Griggs, C. (2010). Dendrochronologishche Analysis of the Tatarlı Wooden Chamber. In L. Summerer & Al. von Kienlin (eds.) Tatarlı Renklerin Dönüşü (pp. 80-88). Yapı Kredi Yayınları.
29. Mansel, A. M. (1999). Ege ve Yunan Tarihi. Ankara, T.T.K.
30. Mellink, M. J. (1973). Excavations at Karataş-Semayük and Elmali, Lycia 1972. AJA, 77, 293-303.
31. Moortgat, A. (1969). The Art of Ancient Mesopotamia: The Classical Art of the Near East. Phaidon.
32. Nolle, M. (1992). Denkmaler vom Satrapensitz Daskyleion: Studien zur graeco-persischen Kunst. Berlin, Akademie Verlag.
33. Parrot, A. (1969). Assur, Paris. Gallimard.
34. Polat G. (1998). Anadolu Akhemenid Dönemi Plastik Eserleri. (Doctoral dissertation, Ege Üniversitesi).
35. Polat G. (2017). ‘Anadolu ‘da Pers Etkili Plastik Eserleri. In K. İren, Ç. Karagöz & Ö. Kasar (eds.) Persler Anadolu’da Kudret ve Görkem (pp.186-203). Yapı Kredi Yayınları.
36. Potts D. T. (1999). The Archaeology of Elam: Formation and Transformation of an Ancient Iranian State. Cambridge University Press.
37. Ramage, N. H. (1979). A Lydian Funerary Banquet. Ant.Stud. XXIX, 91-97.
38. Root, M. C. (1979). The King and kingship in Achaemenid art: Essays on the creation of an iconography of empire, Acta Iranica XIX. Brill.
39. Sevin, V. (2010). Assur Resim Sanatı. Ankara, T.T.K.
40. Soudavar, A. (2016). Farr(ah) ii. Iconography of farr(Ah)/XᵛArǝnah, Encyclopaedia Iranica. Online Edition: http://www.iranicaonline. org/articles/farr-ii-iconography
41. Summerer, L. (2010). Wall Paintings. In L. Summerer & A. von Kienlin (eds.) Tatarlı Renklerin Dönüşü (pp. 120-185). Yapı Kredi Yayınları.
42. Tarapowela, I. J. I. (1980). Zerdüşt Dini. Tra. N. Damar. Avesta Yayınları.
43. Tekin, O. (2008). Eski Yunan ve Roma Tarihine Giriş. İletişim Yayınları.
44. Thönges-Stringaris, R. (1965). Das Griechische Totenmahl. AM, 80, 1-99.
45. Tuplin, C. (2010). Historical Significance of the Tatarlı Tomb Chamber. In L. Summerer & A. von Kienlin (eds.) Tatarlı Renklerin Dönüşü (pp. 186-196). Yapı Kredi Yayınları.
46. Ürkmez, Ö. (2015). İ.Ö. VII-VI. Yüzyıllarda Kimmer-İskit Tehdidi ve Anadolu'daki Nekropolojik Yansımaları. History Studies, 6(6), 213-227.
47. Ürkmez, Ö. (2020). Propontis ve Çevresinde Öteki Dünya İnançlarının Görsel Yansımaları: Lahitler ve Steller. In V. Keleş (ed.) Propontis ve Çevre Kültürleri, Parion Studies III (pp. 847-858). Ege Yayınları.
48. Van Dantzig, G.J.A. (1999). Zerdüşt’ün İlahileri Gathalar. Tra. N. Tori.Peri Yayınları.
49. Wiesehöfer, J. (2003). Antik Pers Tarihi. Tra. M. A. İnci. Telos Yayınları.
50. Wiseman, D. J. (1983). Mesopotamian Gardens. Anatolian Studies, 33, 137-144.
51. Yılmaz, F. (2008). Arkaik Dönem Batı Anadolu Resim Sanatı. (Doctoral dissertation, Ege Üniversitesi).
52. Zahle, J. (1991). Lykische Felsgräber mit Reliefs aus dem 4. Jahrhundert v. Chr. JdI, 94, 245-346.