Epik Coğrafyanın Sınırında Kentsel Kimlik ve Kutsal Bellek: Parion’da Paris/Alexandros, Adrasteia Mirası ve Temsil Repertuarı

Abstract

Bu çalışma, Parion’un Troas’ın epik ve kutsal coğrafyasındaki yerini kentsel kimlik, kutsal bellek ve kamusal temsil arasındaki ilişki üzerinden inceler. Parion kimliğinin tek bir köken anlatısına, sabit bir Paris etimolojisine veya kesintisiz kült sürekliliğine indirgenemeyeceği yöntemsel öncülünden hareket eder. Makalenin merkezî savı, farklı dönemlere ait ve eşit kanıt ağırlığı taşımayan kaynaklardan Parion’a özgü bir kentsel bellek ve temsil repertuarının yeniden kurulabileceğidir. Kolonizasyon ve eponimi gelenekleri, yerel kutsal soy anlatıları, kutsal topografya, kamusal anma ve nümismatik imgeler bu repertuar içinde farklı işlevler üstlenir. Homerosçu anlatının dışında kalan Arkaik bir kuruluş olmasına rağmen Parion’un Propontis, Hellespontos ve Troas arasındaki konumu, kentin bölgenin epik geçmişiyle daha geç dönemlerde ilişkilendirilmesine imkân vermiştir. Strabon’un aktarımı, Adrasteia, Apollon Aktaios, Artemis, kutsal alan malzemesinin Parion’a taşındığı yönündeki anlatı ve Hermokreon Sunağı’na ilişkin tartışmanın başlıca metinsel dayanağıdır. Athenagoras’ın tartışmalı Alexandros pasajı agorada bir taphos, bronz eikōn, kurban ve festivale ilişkin özgül bir metinsel kayıt sunarken, Paris/Alexandros özdeşliği savunulabilir fakat tek mümkün olmayan modern bir yorum olarak kalır. Gorgoneion, Apollon Aktaios, Eros/Cupid ve Pario Conditori tipleri, belirli imgeler ile kutsal veya kurucu referansların dolaşımını belgeler; ancak ortak inancı, ritüel sürekliliğini veya tekil bir siyasal programı tek başlarına kanıtlamaz. Roma döneminde yerel, kutsal ve epik bellek, koloni statüsü ve imparatorluk görsel kodları aracılığıyla yeniden ifade edilmiştir.

Keywords

• Parion
• Troas
• kutsal bellek
• Paris/Alexandros
• nümismatik temsil

Supporting Institution

Bu çalışma herhangi bir finansal destek almamıştır.

Ethical Statement

Bu çalışma için etik kurul onayı gerekmemektedir.

Thanks

Yazarlar, Parion’un kazı, belgeleme ve araştırma süreçlerine emek veren tüm Parion Kazısı ekibine teşekkür eder.

Civic Identity and Sacred Memory at the Margins of Epic Geography: Paris/Alexandros, the Adrasteia Legacy and the Representational Repertoire at Parion

Abstract

This article examines Parion’s place within the epic and sacred geography of the Troad through the relationship among civic identity, sacred memory and public representation. It begins from the premise that the city’s identity cannot be reduced to a single origin narrative, fixed etymology or uninterrupted cultic continuity. Its central argument is that a distinctive Parian repertoire of civic memory and representation can be reconstructed from bodies of evidence belonging to different periods and carrying unequal evidentiary weight. Colonisation and eponymic traditions, local sacred genealogy, sacred topography, public commemoration and numismatic imagery served different functions within this repertoire. Although Parion was an Archaic foundation outside the Homeric narrative, its location between the Propontis, Hellespont and Troad enabled later associations with the region’s epic past. Strabo provides the principal textual basis for discussing Adrasteia, Apollo Aktaios, Artemis, the reported transfer of sanctuary material and the Altar of Hermokreon. Athenagoras’ contested Alexandros passage offers a specific textual record of a taphos, bronze eikōn, sacrifice and festival in the agora, while the Paris/Alexandros identification remains a defensible but non-exclusive modern reading. The Gorgoneion, Apollo Aktaios, Eros/Cupid and Pario Conditori types document the circulation of selected images and sacred or founding references without establishing collective belief, ritual continuity or a single political programme. In the Roman period, local, sacred and epic memories were rearticulated through colonial status and imperial visual codes.

Keywords

• Parion
• Troad
• sacred memory
• Paris/Alexandros
• numismatic representation

Supporting Institution

This study received no financial support.

Ethical Statement

Ethics committee approval is not required for this study.

Thanks

The authors would like to thank all members of the Parion Excavation team who have contributed to the excavation, documentation and study of Parion.

References

1. Athenagoras. (1972). Legatio and De resurrectione (W. R. Schoedel, Ed. & Trans.). Clarendon Press.
2. Athenagoras. (1990). Legatio pro Christianis (M. Marcovich, Ed.). Walter de Gruyter.
3. Pliny the Elder. (1961). Natural history: Volume IX, Books 33-35 (H. Rackham, Trans.; Loeb Classical Library). Harvard University Press; William Heinemann.
4. Strabo. (1960). The geography of Strabo (Vol. 6, Books 13-14; H. L. Jones, Trans.; Loeb Classical Library). Harvard University Press; William Heinemann.
5. Alcock, S. E. (2002). Archaeologies of the Greek past: Landscape, monuments, and memory. Cambridge University Press.
6. Ando, C. (2000). Imperial ideology and provincial loyalty in the Roman Empire. University of California Press.
7. Assmann, J. (2011). Cultural memory and early civilization: Writing, remembrance, and political imagination. Cambridge University Press.
8. Avram, A. (2004). The Propontic coast of Asia Minor. In M. H. Hansen & T. H. Nielsen (Eds.), An inventory of archaic and classical poleis: An investigation conducted by The Copenhagen Polis Centre for the Danish National Research Foundation (pp. 974–999). Oxford University Press.

9. Başaran, C., & Yılmaz, A. (2021). Parion’un (Parium) MS 1.–2. Yüzyıl Kentsel Gelişimi ve Mimarisi Hakkında Ön Değerlendirme. In M. A. Yılmaz, B. Can, & M. Işıklı (Eds.), Anadolu Arkeolojisiyle Harmanlanmış Bir Ömür: Mehmet Karaosmanoğlu’na Armağan (pp. 107–133). Bilgin Kültür Sanat Yayınları.
10. Cook, J. M. (1973). The Troad: An archaeological and topographical study. Clarendon Press.
11. Corso, A. (2020). The bronze statue of Paris by Euphranor. In A. Delivorrias, E. Vikela, A. Zarkadas, N. Kaltsas, & I. Trianti (Eds.), Spondē: Aphierōma stē mnēmē tou Giōrgou Despinē [Σπονδή: Αφιέρωμα στη μνήμη του Γιώργου Δεσπίνη] (Vol. A, pp. 355–360). Benaki Museum.
12. Curty, O. (1999). La parenté légendaire à l’époque hellénistique. Kernos, 12, 167–194. https://doi.org/10.4000/kernos.711
13. de Polignac, F. (1995). Cults, territory, and the origins of the Greek city-state (J. Lloyd, Trans.). University of Chicago Press.
14. Dickenson, C. P. (2017). On the agora: The evolution of a public space in Hellenistic and Roman Greece (c. 323 BC–267 AD). Brill.
15. Ekroth, G. (2002). The sacrificial rituals of Greek hero-cults in the Archaic to the early Hellenistic periods (Kernos Supplément 12). Centre International d’Étude de la Religion Grecque Antique.
16. Erpehlivan, H. (2019). Arkaik ve Klasik Dönem’de Propontis çevresindeki kültler ve kutsal alanlar. MSGSÜ Sosyal Bilimler, 3(19), 35–57. https://dergipark.org.tr/tr/pub/msgsusbd/article/1104806
17. Erskine, A. (2001). Troy between Greece and Rome: Local tradition and imperial power. Oxford University Press.
18. Frisch, P. (1983). Die Inschriften von Parion (Inschriften griechischer Städte aus Kleinasien, Band 25). Dr. Rudolf Habelt.
19. Ful, Ş. D. (2021). Yazılı kaynaklar ışığında Parion’da tapınım gören kültler. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 16(2), 163–180. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1005074
20. Gruen, E. S. (1993). Culture and national identity in Republican Rome. Duckworth. Jones, C. P. (2010). New heroes in antiquity: From Achilles to Antinoos. Harvard University Press.
21. Keleş, V. (2011). Parion history from coins. In N. Holmes (Ed.), Proceedings of the XIVth International Numismatic Congress: Glasgow 2009 (Vol. 1, pp. 237–245). Gutenberg Press.
22. Keleş, V. (2018). Some observations on the altar of Hermokreon in Parion. In D. Katsonopoulou (Ed.), Paros IV: Paros and its colonies: Proceedings of the Fourth International Conference on the Archaeology of Paros and the Cyclades, Paroikia, Paros, 11–14 June 2015 (pp. 24–31). The Institute for Archaeology of Paros and the Cyclades.
23. Keleş, V., & Yılmaz, M. D. (2021). Statues of Parion: Evidence from ancient sources. In D. Katsonopoulou (Ed.), Paros V: Paros through the ages from prehistoric times to the 16th century AD: Proceedings of the Fifth International Conference on the Archaeology of Paros and the Cyclades, Paroikia, Paros, 21–24 June 2019 (pp. 381–391). The Institute for Archaeology of Paros and the Cyclades.
24. Kızılyalçın Oyarçin, F. (2023). Parion kazılarında bulunan Roma Eyalet sikkeleri [Unpublished doctoral dissertation, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü].
25. Körpe, R. (2014). Kuzey Troas’ta bir ova: Adrasteia Ovası Eskiçağ tarihi ve arkeolojisi. KUBABA Arkeoloji-Sanat Tarihi-Tarih Dergisi, 23, 7–16.
26. Kraft, K. (1957). Sylloge Nummorum Graecorum: Deutschland. Sammlung v. Aulock: Heft 4. Mysien. Gebr. Mann.
27. Leaf, W. (1923). Strabo on the Troad. Cambridge University Press.
28. Malkin, I. (2011). A small Greek world: Networks in the ancient Mediterranean. Oxford University Press.
29. Nora, P. (1989). Between memory and history: Les lieux de mémoire. Representations, 26, 7–24.
30. Özmen, S. (2024). Parion Antik Kenti teritoryumu [Unpublished doctoral dissertation, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü].
31. Palagia, O. (1980). Euphranor. E. J. Brill.
32. Price, S. R. F. (1984). Rituals and power: The Roman imperial cult in Asia Minor. Cambridge University Press.
33. RPC Online. (n.d.). Roman Provincial Coinage Online. Ashmolean Museum, University of Oxford. https://rpc.ashmus.ox.ac.uk/
34. Schreyer, J. (2023). Unsichtbar präsent: Der Monumentalaltar des Hermokreon in Parion und seine Inszenierung als wiederverwertetes Heiligtum. Istanbuler Mitteilungen, 73, 84–97. https://doi.org/10.34780/dy0e-fd53
35. Spawforth, A. J. S. (2012). Greece and the Augustan cultural revolution. Cambridge University Press.
36. Wroth, W. (1892). Catalogue of the Greek coins of Mysia (R. S. Poole, Ed.). The Trustees of the British Museum.
37. Zanker, P. (1988). The power of images in the age of Augustus (A. Shapiro, Trans.). University of Michigan Press.