anajas Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi 1308-8750 1308-8769 Ondokuz Mayıs Üniversitesi 10.7161/omuanajas.1473983 Agricultural Engineering (Other) Ziraat Mühendisliği (Diğer) Farklı Silajlık Mısır Çeşitlerinin ve Sıra Üzeri Mesafelerin Kalite Parametrelerine Etkisi Effect of Different Silage Corn Variety and Row Distances on Quality Parameters https://orcid.org/0000-0002-6261-0256 Bulut Sancar ERCİYES ÜNİVERSİTESİ, SAFİYE ÇIKRIKÇIOĞLU MESLEK YÜKSEKOKULU https://orcid.org/0000-0002-6264-3752 Öner Fatih ORDU ÜNİVERSİTESİ, ZİRAAT FAKÜLTESİ, TARLA BİTKİLERİ BÖLÜMÜ https://orcid.org/0000-0002-2494-0844 Şimşek Soysal Ayşe Özge ORDU ÜNİVERSİTESİ, ZİRAAT FAKÜLTESİ, TARLA BİTKİLERİ BÖLÜMÜ 10 30 2024 39 3 593 605 04 26 2024 08 19 2024 Copyright © 1986, Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi 1986 Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi

Bu araştırma; sulu koşullarda ikinci ürün olarak yetiştirilen farklı Mısır (Zea mays) çeşitlerine uygulanan farklı sıra üzeri mesafelerin kalite özelliklerine etkisini belirlemek amacıyla 2012- 2013 yıllarında yürütülmüştür. Araştırmada; KWS 6565, Tarex 596 ve Maro SNH 8606 mısır çeşitleri ile 12, 14, 16, 18, 20, 22, 24 cm sıra üzeri mesafeler faktör olarak ele alınmıştır. Tesadüf Bloklarında Faktöriyel Düzenleme Deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak kurulan araştırmada, ham protein oranı (%), ADF (%), NDF (%), ham kül (%) ve ham selüloz (%) değerleri ile tanede bulunan yağ asidi miktarları (Palmitik asit (%), Stearik asit (%), Oleik asit (%), Linoleik asit (%), Linolenik asit (%)) incelenmiştir. Yıllar arasında Linolenik asit hariç incelenen tüm parametreler arasında istatistiki farklılık olmuştur. Kullanılan çeşitler içerisinde KWS 6565 çeşidi ham protein ve ham selüloz değerleri açısından istatistiksel olarak ilk grupta yer alırken, ADF değeri için en düşük istatistiksel grupta yer almıştır. Maro SNH 8606 çeşidi yalnızca ham selüloz değerleri açısından ilk grupta yer alırken, Tarex 596 çeşidi ADF ve ham kül değerleri bakımından ilk grupta bulunmuştur. Sıra üzeri değerler bakımından incelendiğinde; ADF ve NDF değerleri için 12 cm sıra üzeri mesafe istatistiksel olarak ilk grubu oluşturmuştur. Ham protein oranı değeri bakımından ise sırasıyla 14 cm ve 16 cm (%9.8-9.9) sıra üzeri mesafeler istatistiksel olarak ilk grubu oluştururken, ham kül ve ham selüloz değerleri bakımından ise 24 cm sıra üzeri mesafede istatistiksel olarak ilk grupta yer almıştır.Silajlık mısırda kaliteyi oluşturan bu parametreler incelendiğinde Y×Ç, Y×S ikili interaksiyonları ham kül değerleri hariç tüm parametreler açısından çok önemli bulunmuştur. Çeşit ve sıklık değerleri yıllar arasında farklılık göstermiş bu farklılık anlamlı olmuştur. YxÇxS üçlü interaksiyonu incelendiğinde tüm incelenen parametreler istatistiksel olarak önemli bulunmuştur.

This study was conducted during the 2012-2013 growing season to evaluate the quality characteristics of different corn (Zea mays) varieties cultivated as a second crop under irrigated conditions, with different row spacing. The factors were 12, 14, 16, 18, 20, 22, 24 cm row spacing with KWS 6565, Tarex 596 and Maro SNH 8606 corn varieties. In the research, which was established with 3 replications according to the Factorial Arrangement in Randomized Blocks experimental design, the crude protein ratio (%), ADF (%), NDF (%), crude ash (%), crude cellulose (%), crude cellulose (%), and the amount of fatty acids (%) (Palmitic acid (%), Stearic acid (%), Oleic acid (%), Linoleic acid (%), Linolenic acid (%)) were examined. Statistical differences were observed between years in all parameters examined except Linolenic acid. Among the varieties used, KWS 6565 variety was statistically in the first group in terms of crude protein and crude cellulose values, while it was in the lowest statistical group for ADF value. While the Maro SNH 8606 variety was in the first group only in terms of crude cellulose values, the Tarex 596 variety was in the first group in terms of ADF and raw ash values. When analysed in terms of row spacing values, 12 cm distance formed the first group statistically for ADF and NDF values.In terms of crude protein ratio values, 14 cm and 16 cm (9.8-9.9%)row spacing were statistically in the first group, while crude ash and crude cellulose values were statistically in the first group at 24 cm row spacing.The Y×Ç, Y×S binary interactions that provide this growth, which creates the quality of silage corn, are very important in terms of all effects except raw ash values. Variety and frequency values differed between years, and this difference was significant. When the Y×Ç×S triple interaction was examined, all examined parameters were found to be statistically significant.

 çeşit mısır sıra üzeri yem bitkisi Variety Corn Row Forage plant Açıkgöz, E., Turgut, İ., Filya, İ. 2002. Silaj bitkileri yetiştirme ve silaj yapımı. Hasad Yayıncılık Ltd. Şti. P:86. 978-975-8377-01-0 Aydınoğlu B., 2005. Farklı biçim dönemlerinin silajlık sorgumun hasıl verimi ve kimyasal kompozisyon üzerine etkileri. Doktora Tezi, Akdeniz Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 123s, Antalya. Başaran, U., Gülümser, E., Doğrusöz, M. Ç., Mut, H., Şahin, A., 2017. Farklı silajlık mısır çeşitlerinin hamur olum döneminde silaj ve tane özelliklerinin belirlenmesi. Kahramanmaraş Sütçüimam Üniversitesi Doğa Bilimleri Dergisi, 20, 1-5. https://doi.org/10.18016/ksudobil.348830 Baydar, H., 2005. Isparta koşullarında kanola (Brassica napus L.) çeşitlerinin verim ve kalite özellikleri. Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 9-3. Bayram G., Turgut İ., Şenyiğit, E., 2017. İkinci ürün olarak yetiştirilen silajlık mısırda ekim şekilleri ile farklı bitki sıklıklarının verim ve kalite özellikleri üzerine etkisi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Doğa Bilimleri Dergisi 20:97-101 doi:10.18016/ksudobil.348937. Budak, F., Budak, F., 2014. Yem bitkilerinde kalite ve yem bitkileri kalitesini etkileyen faktörler. Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi, (1), 1-6. E-ISSN: 2146-0132. Cesurer, L., Çölkesen, M., Çiçek, S., 1999. Kahramanmaraş koşullarında ii. ürün hibrit mısır (Zea mays L.) çeşitlerinin agronomik özelliklerinin belirlenmesi. Türkiye III. Tarla Bitkileri Kongresi, 281-286s. , 14-17 Eylül ,Adana. Cusicanqui, J. A., Lauer, J. G. 1999. Plant density and hybrid influence on corn forage yield and quality. Agronomy Journal, 91(6), 911-915. https://doi.org/10.2134/agronj1999.916911dana. Geren, H., Avcıoğlu R., Kır B., Demiroğlu G., Yılmaz M., Cevheri, A.C., 2003. ikinci ürün silajlık mısır olarak yetiştirilen bazı mısır çeşitlerinde farklı ekim zamanlarının verim ve kalite özelliklerine etkisi. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 40 (3): 57-64. İdikut, L., Ekinci, M., Gençoğlan, C., 2020. Hibrid mısır çeşitlerinin koçan özellikleri ve tane kalite kriterleri. Nevşehir Bilim ve Teknoloji Dergisi, 9(2), 142-153. https://doi.org/10.17100/nevbiltek.767997 İptas S, Acar A., 2006. Effects of hybrid and row spacing on maize forage yield and quality. Plant Soil and Environment 52(11):515. Keskin, S., 2001. Silajlık olarak yetiştirilen mısır çeşitlerinde bitki sıklığının verim ve bazı verim komponentleri üzerine etkileri. Selçuk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Konya. Kır, H., Ünsal, B., 2020. Kırşehir koşullarında farklı sıra üzeri mesafelerin bazı silajlık mısır çeşitlerinin verim ve kalite özellikleri üzerine etkisi. Manas Journal of Agriculture Veterinary and Life Sciences, 10(2), 76-83. ISSN 1694-7932 | e-ISSN 1694-7932. Öz, A., Kapar, H., & Dok, M. (2017). Mısır Tarımı Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Yayınları. Öztürk A., Sancar B., Boran E., 2008. Bitki sıklığının silajlık mısırda verim ve bazı agronomik karakterlere etkisi. Atatürk Üniv Ziraat Fak Derg, 39(217-224). ISSN : 1300-9036. SAS Instutite. , 1985. SAS User’s Guide: Statistic. Statistical Analysis Systems Institute Inc., Cary, NC. Şimşek Soysal, A. Ö., Öner, F., Şahan, H., 2022 . Bazı at dişi mısır (Zea mays. indendata sturt.) çeşitlerinin silaj verim potansiyelleri. Ispec Journal of Agricultural Sciences, 6(4), 866-873. https://doi.org/10.5281/zenodo.7391909 Tuik, 2024. https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=Tarim-111. [Erişim tarihi: 06 Nisan 2024]. Yüksel A. N., Kocaman İ., Soysal M. İ., Soysal S. İ., 2000. Süt Sığırcılığı Temel Kitabı. Hasat Yayıncılık, 288s, İstanbul.