anajas Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi 1308-8750 1308-8769 Ondokuz Mayıs Üniversitesi 10.7161/omuanajas.289586 Organik düzenleyici uygulamalarının yapay yağış koşulları altında toprak kaybı üzerine etkileri Effects of organic conditioner applications on soil loss under simulated rainfall conditioner Özdemir Nutullah ONDOKUZ MAYIS UNIV Öztürk Elif Kop Durmuş Ömrüm Tebessüm ONDOKUZ MAYIS UNIV 02 14 2017 32 1 114 120 09 27 2016 11 10 2016 Copyright © 1986, Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi 1986 Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi

Buçalışma sera koşullarında iki farklı toprak grubunda çeltik kavuzu kompostu,ahır gübresi ve çöp kompostu uygulamalarının yüzey akışla meydana gelen toprakkayıpları üzerine etkilerini belirlemek üzere yürütülmüştür. Bu amaçlaçalışmada Samsun ili sınırları içerisinde bulunan Minoz Havzası’nda yayılımgösteren Lithic Ustorthent ve Typic Calciustept olarak sınıflandırılantopraklar kullanılmıştır. Bozulmuş toprak örneklerine (8 mm’den küçükagregatlar) organik düzenleyiciler kuru ağırlık esasına göre farklı dozlarda (%0, 2, 4 ve 6) uygulanarak simulasyon ünitesi altında ve sera koşullarındauygulamalar yapılmıştır. Denemeler tesadüf parselleri deneme deseninde,faktöriyel düzende ve iki tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. 12 haftalıkinkübasyon periyodunun ardından erozyon tavalarına % 15 eğim verilerek 55 mm h-1ve 70 mm h-1 intensiteli yapay yağışlar 1 saat süre ileuygulanmış ve yüzey akışla kaybolan toprak miktarı ölçülmüştür. Denemesonucunda topraklara uygulanan organik düzenleyicilerin toprak kayıplarınıazalttığı belirlenmiştir. Erozyon ve yüzey akış miktarlarını azaltmada çöpkompostu, çeltik kavuzu kompostu ve ahır gübresine oranla daha etkili olarakbelirlenmiştir. Organik düzenleyicilerin etkinlikleri uygulama dozlarına bağlıolarak farklılıklar göstermiştir ve en düşük kayıplar max doz uygulamalarındanelde edilmiştir. Sonuçlara göre, çeltik kavuzu kompostu, çöp kompostu veorganik düzenleyicilerin tarımsal alanlarda toprak bozulmasını ve kaybınıazalttığı gerekçesiyle kullanımı önerilmektedir.

This study was conducted todetermine effects of farmyard manure, rice husk and municipal waste compost onsoil loss caused by runoff in two different soil groups under greenhouseconditions. Soils used in the study were classified as Lithic Ustorthent andTypic Calciustept located in Minöz Basin of Samsun province. Organicconditioners were applied to the soils of basin according to dry weight basisat four different doses (0, 2, 4 and 6 %) under greenhouse conditions.Experiment was planned in a randomized factorial plot design with tworeplications. After a 12-week incubation period, 15 % slope was given toerosion pans and 55 mm h -1 and 70 mm h-1 artificialrainfall intensities were applied for one hour and soil loss values caused byrunoff were measured. At the end of the experiment, it was determined thatorganic conditioners applied to the soils reduced soil losses. Municipal wastecompost was determined to be more effective than rice husk compost and farmyardmanure in reducing soil losses occurredin runoff pans. Effectiveness of organic conditioners showed differencesdepend on application doses and the lowest soil loss in each obtained at the maximum dose. The resultssuggest that using organic conditioners in the agricultural fields reduces soil degradation and loss.

 Erozyon Organik düzenleyici Yapay yağmurlama Erosion Organic conditioner Rainfall simulation Amorim R.S.S., Silva D.D., Pruski F.F., Matos A.T., 2001. Influence of the soil slope and kinetic energy of simulated precipitation in the interrill erosion process, International Symposium of Soil Erosion Research for the 21 st Century, Honolulu-Hawaii, USA, 3-5 January, Eds: J.C. Ascough, D.C. Flanagan, pp:155-158.. Çepel N., Yüksel M., Işık K., Altın M., Orak A., Neyişçi T., Sarı M., Ergün C., 2006. Erozyon, doğa ve çevre, I. Basım, Tema Vakfı Yayını, İstanbul. Doran J.W., Parkin T.B., 1994. Defining and Assessing Soil Quality, Editors: Doran, J.W., Coleman, D.C., Bezdicek, D.F., Stewart, B.A., Defining soil quality for a sustainable environment, SSSA Special Publication No: 35, Madison, 3-21. Eaton D.A., Cleascerri L.S., Greenberg A.E., 1995. Standard Methods for The Examination of Water and Wastewater, 20th ed., APHA, Washington DC. Erpul G., Çanga M.R., 2001. Toprak erozyon çalışmaları için bir yapay yağmurlama aletinin tasarım prensipleri ve yapay yağış karakteristikleri, Tarım Bilimleri Dergisi, 7(1), 75-83. Gregorich E.G., Carter M.R., Angers D.A., Monreal C.M., Ellert B.H., 1994. Towards a minimum data set to assess soil organic matter quality in agricultural soils, Canadian Journal of Soil Science, 74, 367-385. Hudson N., 1995. Soil Conservation, B.T. Batsford Limited, London, UK. Karaoğlu M., Çanga M.R., 2002. The consecutive simulated rainfall, slope and phosphogypsum’s effects on runoff and erosion, International Conference on Sustainable Land Use Management, Sharing Experiences for Sustainable Use of Natural Sources. June 10-13, Çanakkale, Turkey. Proceeding Book, p: 282-289. ISBN: 975-96629-1-4. Lal R., 1990. Soil properties and erodibility, Editor: Lal, R., Soil erosion in the Tropics; principles and management, McGraw-Hill, NewYork, 60-99. Lal R., Kimble J.M., 1997. Conservation tillage for carbon sequestration, Nutrient Cycling in Agroecosystems, 49: 243–253. Meyer L.D., Harmon W.C., 1979. Multiple intensity rainfall simulator for erosion research on row sideslopes, ASAABE, 22(1): 100-103. Özdemir N., 2002. Toprak ve Su Koruma, OMÜ Ziraat Fakültesi Yayınları, No: 22, 2. Baskı, Samsun. Schnitzer M., 1978. Soil Organic Matter, Ed.: M. Schnitzer, S.U. Khan. ESPC, New York. Soil Taxonomy, 1999. A Basic of Soil Classification for Making and Interpreting Soil Survey, 2nd ed., USDA Handbook No: 436, Washington D.C. Sojka R.E., Upchurch D.R., 1999. Reservations regarding the soil quality concept, SSSAJ, 63: 1039–1054. TARİST, 1994. İstatistik Program. EÜ Tarım ve Ormancılık Araştırma Enstitüsü Yayınları, İzmir. Taysun A., 1981. Gediz Havzası’nın rendzina tarım topraklarında yapay yağmurlayıcı yardımıyla taşlar, bitki artıkları ve polyvinilalkolün (PVA) toprak özellikleri ile birlikte erozyona etkileri üzerinde araştırmalar, Doçentlik Tezi, EÜ Ziraat Fakültesi Toprak Bölümü, Bornova (Yayınlanmamış). Tunç E., Schröder D., 2010. Ankara’nın batısındaki tarım topraklarında USLE ile erozyon boyutunun tespiti, Ekoloji, 19(75): 58-63. Yakupoğlu, 2010. Samsun İli Minoz ve Gölet Havzalarında Yaygınlık Gösteren Toprakların Su Erozyonuna Duyarlılıklarının Laboratuar Koşullarında Belirlenmesi. OMÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, Samsun, 126 s. Young R.A., Burwell R.E., 1972. Prediction of runoff and erosion from natural rainfall using a rainfall simulator, SSSAJ, 36: 827-830. Yönter G., Geren H., 2006. Farklı mera karışımlarının laboratuar koşullarında su erozyonuna etkisi üzerinde ön araştırmalar, EÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 43(1): 121-131.