The subject of signs of apocalypse was not given much place in the Sunni theological works of the classical period. The subject of signs of the apocalypse has been discussed more in recent times and different views have been adopted on the subject. The discussions mostly have took place around the great signs of the apocalypse. There are those who see the great signs of the apocalypse as a matter of faith, but there are also those who do not accept them as a matter of faith. This article aims to examine this issue, which is the subject of different ideas and question marks, from the perspective of Mu’tazila. For this reason, the ideas of Zamakhshari, who gave relatively more information on the subject among Mu’tazila, were emphasized. As a matter of fact, it has been seen that there is no research in the literature that deals with the views of Mu’tazila and Zamakhshari on this subject independently and in detail. The aim of the article is to determine Zamakhshari’s views on the signs of the apocalypse. Moreover, it is to get an idea about Mu’tazila’s approach to the subject. Document analysis method was used in the study. Zamakhshari’s work called al-Kashshaf was examined. Additionally, his works named al-Minhaj and Asas al-Balaga were consulted. It has been seen that Zamahshari, in his work called al-Kashshaf, mostly took the narrations into consideration and accepted the signs of the apocalypse.
Klasik dönem Sünnî kelâm eserlerinde çok fazla yer verilmeyen meselelerden olan kıyâmet alâmetleri, özellikle son devirlerde daha çok tartışılmış ve konuyla ilgili farklı görüşler benimsenmiştir. Tartışmalar daha ziyade kıyâmetin kopmasına yakın bir zaman önce gerçekleşeceği ifade edilen büyük alâmetler etrafında cereyan etmiştir. Bu bağlamda bu alâmetleri bir inanç meselesi olarak görenler olduğu gibi bu kategoride görmeyenler de olmuştur. Bu makale, farklı fikirlere ve soru işaretlerine konu olan bu mevzuyu Mu‘tezile açısından incelemeyi hedeflemiştir. Bunun için Mu‘tezile içinde konu hakkında nispeten daha çok mâlûmat veren Zemahşerî’nin fikirleri üzerinde durulmuştur. Nitekim literatürde Mu‘tezile’nin ve Zemahşerî’nin bu konuya ilişkin görüşlerini müstakil ve detaylı olarak ele alan bir araştırma olmadığı görülmüştür. Makalenin amacı kıyâmet alâmetleri hakkında Zemahşerî’nin görüşlerini tespit etmek ve buradan hareketle Mu‘tezile’nin konuya yaklaşımıyla ilgili bir fikir edinebilmektir. Çalışmada döküman analizi metodu kullanılarak Zemahşerî’nin Keşşâf adlı eseri incelenmiştir. Ayrıca el-Minhâc ve Esâsü’l-Belâğa eserlerine müracaat edilmiştir. Zemahşerî’nin Keşşâf isimli eserinde çoğunlukla rivayetleri dikkate almak suretiyle kıyâmet alâmetlerini kabul ettiği görülmüştür.