7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabında Yer Alan Etkinliklerin Sorgulamaya Dayalı Öğretime Uygunluğunun Değerlendirilmesi
Öz
Bu çalışmanın amacı, Milli Eğitim Bakanlığının ülkemizde 2019-2020 eğitim-öğretim yılında okuttuğu 7. sınıf sosyal bilgiler ders kitabında yer alan etkinliklerin Sorgulamaya Dayalı Öğretim (SDÖ) stratejisine uygunluklarını değerlendirmektir. Literatür incelendiğinde sosyal bilgiler eğitiminde SDÖ’nün uygulanabileceğine dair pek fazla bir çalışmaya rastlanmamıştır. Ayrıca literatür incelendiğinde sosyal bilgiler ders kitaplarında yer alan etkinliklerin SDÖ’ye uygunluklarının değerlendirilmesine yönelik herhangi bir çalışmaya rastlanılmaması da bu çalışmaya duyulan ihtiyacı göstermektedir. Bu açıdan bu çalışmanın sosyal bilgiler eğitimi alanında özgün bir yer bulacağı ve sosyal bilgiler ders kitaplarında SDÖ’ye yönelik etkinliklerin daha fazla hazırlanacağı düşünülmektedir. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden olan doküman incelemesi tekniği kullanılmıştır. Bu doğrultuda Milli Eğitim Bakanlığının ülkemizde 2019-2020 eğitim-öğretim yılında okuttuğu 7. sınıf sosyal bilgiler ders kitabında yer alan 10 etkinlik Bostan Sarıoğlan, Can ve Gedik (2016) tarafından geliştirilen Araştırma-Sorgulamaya Dayalı Etkinlik Ölçeğine göre değerlendirilmiştir. Bu çalışmada, verilerin analizinde betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Bu çalışmanın sonuçlarına göre; araştırma kapsamında incelenen etkinliklerin tamamı SDÖ’ye kısmen uygundur. İncelenen tüm etkinliklerde en çok araştırmaya odaklama aşamasına yer verilirken anlamayı paylaşma aşamasına ise hiç yer verilmemiştir. SDÖ’ye en uygun olan etkinlik G20 Ülkeleri etkinliği iken SDÖ’ye en az uygun olan etkinlik ise Türk İslam Medeniyetinde Yetişen Bilginler etkinliğidir.
Anahtar Kelimeler
Sosyal bilgiler, Sorgulamaya dayalı öğretim, Ders kitabı, Etkinlik
Kaynakça
- Bailey, L. A. (2018). The impact of inquiry-based learning on academic achievement in eighth-grade social studies. (Published doctoral dissertation). University of South Carolina, South Carolina, USA.
- Bostan Sarıoğlan, A., Can, Y. ve Gedik, İ. (2016). 6. sınıf fen bilimleri ders kitabındaki etkinliklerin araştırma- sorgulamaya dayalı öğrenme yaklaşımına uygunluğunun değerlendirilmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(3), 1004-1025.
- Coffman, T. (2017). Inquiry-based learning (3th edition). Maryland: Rowman&Littlefield.
- Çalışkan, H. (2008). İlköğretim 7. sınıf sosyal bilgiler dersinde araştırmaya dayalı öğrenme yaklaşımının derse yönelik tutuma, akademik başarıya ve kalıcılık düzeyine etkisi (Yayımlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
- Çalışkan, H. (2009). Sosyal bilgiler öğretiminde araştırmaya dayalı öğrenme yaklaşımının eleştirel düşünme becerisine etkisi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 17(1), 57-70.
- Delice, A., Aydın E. ve Kardeş, D. (2009). Öğretmen adayı gözüyle matematik ders kitaplarında görsel ögelerin kullanımı. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 16, 75-92.
- Demirel, Ö. ve Kıroğlu, K. (2019). Eğitim ve ders kitapları. (Ö. Demirel ve K. Kıroğlu Ed.). (3.baskı) Ders kitabı incelemesi içinde (s. 1-11). Ankara: Pegem Akademi.
- Duban, N. (2016). Sorgulanmaya dayalı öğrenme yaklaşımı. Ş. S.Anagün ve N. Duban (Ed.). Fen bilimleri öğretimi içinde (s. 221-240) içinde (2.baskı). Ankara: Anı Yayıncılık.
- Gök, F. (2003) Vatandaşlık ve insan hakları eğitimi ders kitapları, derskitaplarında insan hakları: Tarama sonuçları içinde. İstanbul: Tarih Vakfı Yayınları.
- Gönen, M., Katrancı, M., Uygun, M. ve Uçuş, Ş. (2011). İlköğretim birincikademe öğrencilerine yönelik çocuk kitaplarının, içerik,resimleme ve fiziksel özellikleri açısından incelenmesi. Eğitim ve Bilim Dergisi, 36(160), 250- 265.