Psikolojik Danışman Adaylarının Kariyer Kararı Yetkinlik ve Mesleki Sonuç Beklentilerinin Geliştirilmesi

Mustafa Eşkisu; Namik Kemal Haspolat; Murat Ağırkan

doi:10.26466/opus.720708

EN TR

Improving Career Decision Self-Efficacy and Vocational Outcome Expectancies of Psychological Counselor Candidates

Abstract

This study aimed to investigate the effect of the psycho-education program developed on the basis of Social Cognitive Career Theory on the career decision self-efficacy and vocational outcome expectancies of the psychological counselor candidates. The research was carried out in a semi-experimental design and the participants consisted of 54 undergraduate students (27 experimental group, 27 control group) studying in the department of psychological counseling and guidance. There were 33 (61%) female students and 22 (39%) male students. While the experimental group involved in the psycho-education program developed within the scope of the research, the control group received no intervention. This psycho-education program is a two-group design that was implemented separately by the researchers in the experimental groups. The data to determine the effectiveness of the application were obtained through Career Decision Self-Efficacy Scale-Short Form and Vocational Outcome Expectations Scale. The independent samples t-test, analysis of covariance, multivariate analysis of variance and multivariate analysis of covariance were utilized in the analysis of the research data. The result of this analysis indicated that the post-test scores corrected according to the pre-test scores of career decision self-efficacy expectancy and vocational outcome expectancy differ in favor of the experimental group. The findings also revealed that the psycho-education program was effective to increase participants' career decision self-efficacy expectancy and professional outcome expectancy.

Keywords

Social Cognitive Career Theory , Career Decision Self-Efficacy , Vocational Outcome Expectancy , Psychological Counsellor Candidate

Psikolojik Danışman Adaylarının Kariyer Kararı Yetkinlik ve Mesleki Sonuç Beklentilerinin Geliştirilmesi

Öz

Bu araştırmada, Sosyal Bilişsel Kariyer Kuramı temelinde geliştirilen psikoeğitim programının psikolojik danışman adaylarının kariyer kararı yetkinlik ve mesleki sonuç beklentileri üzerindeki etkisi incelenmiştir. Araştırma, yarı deneysel desende gerçekleştirilmiş olup, çalışma grubunu rehberlik ve psikolojik danışmanlık anabilim dalında öğrenim gören 54 üniversite öğrencisi (27 deney, 27 kontrol grubu) oluşturmuştur. Deney grubuna araştırma kapsamında geliştirilen psikoeğitim programı uygulanırken, kontrol grubuna yönelik herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Deney gruplarında psikoeğitim programı iki ayrı grup halinde araştırmacılar tarafından uygulanmış, uygulamanın etkililiğini belirlemeye yönelik veriler Kariyer Kararı Yetkinlik Beklentisi Ölçeği Kısa Formu ve Mesleki Sonuç Beklentisi Ölçeği aracılığı ile elde edilmiştir. Elde edilen verilerin analizinde ilişkisiz gruplar t-testi, kovaryans analizi, çok değişkenli varyans analizi ve çok değişkenli kovaryans analizi kullanılmıştır. Analiz sonucunda kariyer kararı yetkinlik beklentisi ve mesleki sonuç beklentisinin ön-test puanlarına göre düzeltilmiş son test puanlarının deney grubu lehine farklılaştığı bulunmuştur. Bu bulgular psikoeğitim programının psikolojik danışman adaylarının kariyer kararı yetkinlik beklentisi ve mesleki sonuç beklentisini artırmada etkili olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal bilişsel kariyer kuramı , psikolojik danışman adayları , kariyer kararı yetkinlik beklentisi , mesleki sonuç beklentisi

Kaynakça

Atıcı, M., Özyürek, R. ve Sabahattin, Ç. (2005). Okul danışmanlığı uygulamalarının yetkinlik beklentisi algıları ve mesleki benlik saygısı üzerindeki etkilerinin boylamsal olarak incelenmesi. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 3(24), 7-26.
Bağlama, B. ve Uzunboylu, H. (2017). The relationship between career decision-making self-efficacy and vocational outcome expectations of preservice special education teachers. South African Journal of Education, 37(4), 1-11.
Bandura, A. (1977). Self-efficacy: toward a unifying theory of behavioral change. Psychological review, 84(2), 191.
Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action. Englewood Cliffs, NJ.
Betz, N. E. ve Hackett, G. (1981). The relationship of career-related self efficacy expectations to perceived career options in college women and men. Journal of Counseling Psychology, 28, 399–410.
Betz, N. E. ve Voyten, K. K. (1997). Efficacy and outcome expectations influence career exploration and decidedness. The Career Development Quarterly, 46(2), 179-189.
Betz, N. E., Klein, K. L. ve Taylor, K. M. (1996). Evaluation of a short-form of career decision making self-efficacy scale. Journal of Career Assessment, 4, 47-57.
Bolat, N., ve Odacı, H. (2017). High school final year students’ career decision-making self-efficacy, attachment styles and gender role orientations. Current Psychology, 36(2), 252-259.
Bozgeyikli, H. (2005). Mesleki grup rehberliğinin ilköğretim 8. sınıf öğrencilerinin meslek kararı vermede kendilerini yetkin görme düzeylerine etkisi. Yayımlanmamış doktora tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
Bozgeyikli, H., Eroğlu, S. E. ve Hamurcu, H. (2009). Career decision making self-efficacy, career maturity and socioeconomic status with Turkish youth. Education Sciences and Psychology, 1, 15-24.

Büyükgöze-Kavas, A. (2011). Sosyal Bilişsel Kariyer Kuramı’na dayalı bir kariyer kararsızlığı modelinin üniversite öğrencilerinde sınanması. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Choi, B. Y., Park, H., Yang, E., Lee, S. K., Lee, Y. ve Lee, S. M. (2012). Understanding career decision self-efficacy: A meta-analytic approach. Journal of Career Development, 39(5), 443-460.
Coulter-Kern, R., Coulter-Kern, P., Schenkel, A., Walker, D. ve Fogle, K. (2013). Improving student's understanding of career decision-making through service learning. College Student Journal, 47(2), 306-311.
Damon, W. (2008). The path to purpose: Helping our children find their calling in life. Simon and Schuster.
Diegelman, N. M. ve Subich, L. M. (2001). Academic and vocational interests as a function of outcome expectancies in Social Cognitive Career Theory. Journal of Vocational Behavior, 59, 394-405.
Doğan, H. (2010). Kariyer karar verme grup rehberliği programının 9. sınıf öğrencilerinin kariyer karar verme güçlük düzeylerine etkisi. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Erdoğmuş-Zorsever, C. (2018). Kariyer grup rehberliği programının üniversite öğrencilerinin kariyer uyum düzeylerine etkisi. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Fan, J. (2016). The role of thinking styles in career decision-making self-efficacy among university students. Thinking Skills and Creativity, 20, 63-73.
Fouad, N., Cotter, E. W. ve Kantamneni, N. (2009). The effectiveness of a career decision-making course. Journal of Career Assessment, 17(3), 338-347.
Gianakos, I. (1995). The relation of sex role identity to career decision-making self-efficacy. Journal of Vocational Behavior, 46(2), 131-143.
Guan, P., Capezio, A., Restubog, S. L. D., Read, S., Lajom, J. A. L., ve Li, M. (2016). The role of traditionality in the relationships among parental support, career decision-making self-efficacy and career adaptability. Journal of Vocational Behavior, 94, 114-123.
Gushue, G. V. ve Whitson, M. L. (2006). The relationship among support, ethnic identity, career decision self- efficacy, and outcome expectations in African American high school students: Applying social cognitive career theory. Journal of Career Development, 33(2), 112-124.
Gushue, G. V. (2006). The relationship of ethnic identity, career decision-making self-efficacy and outcome expectations among Latino/a high school students. Journal of Vocational Behavior, 68(1), 85-95.
Gushue, G. V., Clarke, C. P., Pantzer, K. M. ve Scanlan, K. R. (2006). Self‐efficacy, perceptions of barriers, vocational identity, and the career exploration behavior of Latino/a high school students. The Career Development Quarterly, 54(4), 307-317.
Gushue, G. V., Scanlan, K. R., Pantzer, K. M. ve Clarke, C. P. (2006). The relationship of career decision-making self-efficacy, vocational identity, and career exploration behavior in African American high school students. Journal of Career Development, 33(1), 19-28.
Gündüz, B. ve Çelikkaleli, Ö. (2009). Okul psikolojik danışmanlarında mesleki yetkinlik inancı. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(1), 119-133.
Hargrove, B. K., Creagh, M. G. ve Burgess, B. L. (2002). Family interaction patterns as predictors of vocational identity and career decision-making self-efficacy. Journal of vocational behavior, 61(2), 185-201.
Işık, E. (2010). Sosyal bilişsel kariyer teorisi temelli bir grup müdahalesinin üniversite öğrencilerinin kariyer kararı yetkinlik ve mesleki sonuç beklenti düzeylerine etkisi. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
Işık, E. (2013). Mesleki sonuç beklentisinin yordayıcıları olarak algılanan sosyal destek ve denetim odağı. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 13(3), 1419-1430.
Lent, R. W., Brown, S. D. ve Hackett, G. (1994). Toward a unifying social cognitive theory of career and academic interest, choice, and performance. Journal of Vocational Behavior, 45, 79-122.
Lent, R. W., Brown, S. D. ve Hackett, G. (2000). Contextual supports and barriers to career choice: a social cognitive analysis. Journal of Counseling Psychology, 47(1), 36-49.
Lent, R. W., Brown, S. D. ve Hackett, G. (2002). Social cognitive career theory. D. Brown (Edt.). Career Choice And Development içinde (s.255-311). Jossey-Bass.
Lent, R. W., Hackett, G. ve Brown, S. D. (1999). A social cognitive view of school to work transition. The Career Development Quarterly, 44, 297-311.
Luzzo, D. A. (1995). The relative contributions of self-efficacy and locus of control to the prediction of career maturity. Journal of College Student Development, 36(1), 61–66.
McWhirter, E. H., Rasheed, S. ve Crothers, M. (2000). The effects of high school career education on social- cognitive variables. Journal of Counseling Psychology, 47, 330-341.
Metheny, J. ve Mcwhirter, E. H. (2013). Contributions of social status and family support to college students’ career decision self-efficacy and outcome expectations. Journal of Career Assessment, 21(3), 378-394.
Milli Eğitim Bakanlığı. [MEB]. (2019). 2023 Eğitim Vizyonu. http://2023vizyonu.meb.gov.tr/ sitesinden 12.02.2020 tarihinde alınmıştır.
Nauta, M. M. ve Kahn, J. H. (2007). Identity status, consistency and differentiation of interests, and career decision self-efficacy. Journal of Career Assessment, 15(1), 55-65.
Nawaz, S. ve Gilani, N. (2011). Relationship of parental and peer attachment bonds with career decision-making self-efficacy among adolescents and post-adolescents. Journal of Behavioural Sciences, 21(1), 33.
Nguyen, J. H. (2005). Impact of group intervention on problem-solving and selfefficacy in career decision- making. Unpublished Doctoral Dissertation, Drexel University, Philidelphia.
Özyürek, R. (2011). Sosyal Bilişsel Yaklaşımlar. Binnur Yeşilyaprak (Edt). Mesleki Rehberlik ve Kariyer Danışmanlığı Kuramdan Uygulamaya. Pegem Akademi Yayınları, Ankara.
Reese, R. J. ve Miller, C. D. (2006). Effects of a university career development course on career decision-making self-efficacy. Journal of Career assessment, 14(2), 252-266.
Roberts, M. J. (2008). School to career transitions: career awareness and CTE students. Unpublished Doctoral Thesis, The University of Minnesota, Minnesota.
Rogers, M. E., Creed, P. A. ve Glendon, A. I. (2008). The role of personality in adolescent career planning and exploration: A social cognitive perspective. Journal of Vocational Behavior, 73, 132-142.
Sarı, S. V. (2014). Sosyal bilişsel öğrenme teorisine dayalı grup müdahalesinin üniversite öğrencilerinin kariyer araştırma öz yeterliklerine etkisi. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Trabzon.
Savickas, M. L. (2002). Career construction: A developmental theory of vocational behavior. D. Brown (Edt.). Career Choice And Development içinde(s. 149-205). Jossey-Bass.
Scott, A. B. ve Ciani, K. D. (2008). Effects of an undergraduate career class on men's and women's career decision-making self-efficacy and vocational identity. Journal of Career Development, 34(3), 263-285.
Sharf, R. S. (2006). Applying career development theory to counselling (4. edt). Thomson.
Stone, R. W. ve Bailey, J. J. (2007). Team conflict self-efficacy and outcome expectancy of business students. Journal of Education for Business, 82(5), 258-266.
Tabachnick, B. G. ve Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6. edn.). Pearson Education.
Taylor, K. M. ve Betz, N. E. (1983). Application of self-efficacy theory to the understanding and treatment of career indecision. Journal of Vocational Behavior, 22, 63–81.
Taylor, K. M. ve Popma, J. (1990). An examination of the relationships among career decision-making self- efficacy, career salience, locus of control, and vocational indecision. Journal of Vocational Behavior, 37(1), 17- 31.
Turner, S. L. ve Lapan, R. T. (2005). Evaluation of an intervention to increase nontraditional career interests and career-related self-efficacy among middleschool adolescents. Journal of Vocational Behavior, 66, 516-531.
Ulaş-Kılıç, O., Peila-Shuster, J. J., Demirtaş-Zorbaz, S., ve Kızıldağ, S. (2018). Career decision-making self-efficacy of young adolescent students in Turkey. International Journal of School & Educational Psychology, 1-11.
Viola, M. M., Musso, P., Inguglia, C. ve Lo Coco, A. (2016). Psychological well‐being and career ındecision in emerging adulthood: the moderating role of hardiness. The Career Development Quarterly, 64(4), 387-396.
Williams, C.M. (2010). Gender in the development of career related learning experiences. Unpublished Doctoral Thesis, The University of Akron, Ohio.
Wolfe, J. B. ve Betz, N. E. (2004). The relationship of attachment variables to career decision‐making self‐ efficacy and fear of commitment. The Career Development Quarterly, 52(4), 363-369.
Xing, X. ve Rojewski, J. W. (2018). Family ınfluences on career decision-making self-efficacy of chinese secondary vocational students. New Waves-Educational Research & Development, 21(1), 48-67.
Yiyit, F. (2001). Okul psikolojik danışmanlarının yetkinlik beklentilerinin ölçmeye yönelik bir ölçek geliştirme çabası. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
Yüksel, K., Diken, İ. H., Aksoy, V. ve Karaaslan, Ö. (2012). Rehber öğretmen adaylarının özel eğitimde psikolojik danışma ve rehberliğe ilişkin öz-yeterlik algıları. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(1), 137-148.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Alan Eğitimleri , Psikoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mustafa Eşkisu ^*
0000-0002-7992-653X
Türkiye

Namik Kemal Haspolat
0000-0003-1755-7393
Türkiye

Murat Ağırkan
0000-0002-9695-8525
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Kasım 2020

Gönderilme Tarihi

16 Nisan 2020

Kabul Tarihi

26 Mayıs 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 16 Sayı: 31

DOI

https://doi.org/10.26466/opus.720708

IZ

https://izlik.org/JA62DZ85BA

APA

Eşkisu, M., Haspolat, N. K., & Ağırkan, M. (2020). Psikolojik Danışman Adaylarının Kariyer Kararı Yetkinlik ve Mesleki Sonuç Beklentilerinin Geliştirilmesi. OPUS International Journal of Society Researches, 16(31), 4186-4209. https://doi.org/10.26466/opus.720708

Cited By

Eğitsel Sonuç Beklentisi Ölçeği: Lise Öğrencileri Örnekleminde Bir Ölçek Geliştirme Çalışması

Cumhuriyet International Journal of Education

https://doi.org/10.30703/cije.1065300

Mesleki Grup Rehberliği Programının 8. Sınıf Öğrencilerinin Meslek Kararı Verme Yetkinlik Düzeylerine Etkisinin İncelenmesi

Milli Eğitim Dergisi

https://doi.org/10.37669/milliegitim.1146598

The Impact of Technology-Supported Teaching on Primary School Students' Attitudes Towards Mathematics

Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.17556/erziefd.1723997

The Effect of a Psychoeducation Program on University Students’ Strengths Self-Efficacy and Career Decision

Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.17556/erziefd.1683364

Improving Career Decision Self-Efficacy and Vocational Outcome Expectancies of Psychological Counselor Candidates

Abstract

Keywords

Psikolojik Danışman Adaylarının Kariyer Kararı Yetkinlik ve Mesleki Sonuç Beklentilerinin Geliştirilmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Eğitsel Sonuç Beklentisi Ölçeği: Lise Öğrencileri Örnekleminde Bir Ölçek Geliştirme Çalışması

Mesleki Grup Rehberliği Programının 8. Sınıf Öğrencilerinin Meslek Kararı Verme Yetkinlik Düzeylerine Etkisinin İncelenmesi

The Impact of Technology-Supported Teaching on Primary School Students' Attitudes Towards Mathematics

The Effect of a Psychoeducation Program on University Students’ Strengths Self-Efficacy and Career Decision