Araştırma Makalesi

Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki Adıyaman, Diyarbakır, Şanlıurfa ve Mardin İllerinde Yatay Yüzeydeki Aylık Ortalama Küresel Güneş Radyasyonunun Tahmini

Cilt: 16 3 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki Adıyaman, Diyarbakır, Şanlıurfa ve Mardin İllerinde Yatay Yüzeydeki Aylık Ortalama Küresel Güneş Radyasyonunun Tahmini

Öz

Bu çalışmada, Türkiye’nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yer alan Adıyaman, Diyarbakır, Şanlıurfa ve Mardin meteoroloji istasyonları için yatay yüzeye gelen aylık ortalama günlük toplam güneş radyasyonunu tahmin etmek amacıyla dört farklı ampirik model geliştirilmiştir. Modeller, Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü’nden (MGM) elde edilen güneşlenme süresi, bağıl nem, sıcaklık ve yerel enlem verileri kullanılarak oluşturulmuş ve bu modellerin yıllık değişimleri analiz edilmiştir. Her modele ait ampirik katsayılar en küçük kareler yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Geliştirilen modellerin performansı altı farklı istatistiksel yöntem (R2, r, MSE, RMSE, MABE ve MAPE) kullanılarak değerlendirilmiş ve karşılaştırılmıştır ve daha sonra her bir istasyon için en uygun model belirlenmiştir. Buna göre, toplam güneş radyasyonu tahmininde Adıyaman ve Mardin istasyonları için sıcaklık ve bağıl neme dayalı regresyon modelinin (Model-2) ve Diyarbakır ve Şanlıurfa istasyonları için S/S0'a dayalı ikinci dereceden regresyon modelinin (Model-1) en yüksek korelasyon katsayısına (>%99) sahip olduğunu göstermiştir. Bu modellerden elde edilen sonuçlara göre yıllık ortalama güneş enerjisi potansiyeli Adıyaman, Diyarbakır, Şanlıurfa ve Mardin istasyonları için sırasıyla 12.70 MJ/m²/gün, 17.10 MJ/m²/gün, 16.10 MJ/m²/gün ve 18.03 MJ/m²/gün olarak belirlenmiştir. Bu sonuçlar modellerden elde edilen tahminler ile MGM’den ölçülen değerler arasında mükemmel bir uyum bulunduğunu göstermiştir. Böylece geliştirilen modeller, toplam güneş radyasyonu verisi bulunmayan benzer iklim koşullarına sahip alanlar, özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ndeki alanlarda, toplam güneş enerjisini tahmin etmek için kullanılabilir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu makalenin yayınlanmasıyla ilgili herhangi bir etik sorun bulunmamaktadır.

Kaynakça

  1. Ahmad, M. J. ve Tiwari, G. N. (2010). Solar radiation models – review. International Journal of Energy and Environment, 1(3), 513-532. https://doi.org/10.1002/er.1690
  2. Ahmed, F., & Ulfat, I. (2004). Empirical models for the correlation of monthly average daily global solar radiation with hours of sunshine on a horizontal surface at Karachi, Pakistan. Turkish Journal of Physics, 28(5), 301-307. https://journals.tubitak.gov.tr/physics/vol28/iss5/4
  3. Ajayi O. O., Ohijeagbon O. D., Nwadialo C. E. ve Olasope O. (2014). New model to estimate daily global solar radiation over Nigeria. Sustainable Energy Technologies and Assessments, 5, 28–36. https://doi.org/10.1016/j.seta.2013.11.001
  4. Akınoǧlu, B. G. ve Ecevit, A. (1990). Construction of a quadratic model using modified Ångstrom coefficients to estimate global solar radiation, Solar Energy, 45(2), 85-92. https://doi.org/10.1016/0038-092X(90)90032-8
  5. Allen, R.G., Trezza, R. ve Tasumi, M. (2006). Analytical integrated functions for daily solar radiation slopes. Agric. Forest Meteorol, 139, 55–73. https://doi.org/10.1016/j.agrformet.2006.05.012
  6. Almorox, J. ve Hontoria, C. (2004). Global solar radiation estimation using sunshine duration in Spain. Energy Conversion and Management, 45, 1529–1535. https://doi.org/10.1016/j.enconman.2003.08.022 Ångström, A. (1924). Solar and terrestrial radiation. Q. J. R. Meteorol. Soc. 50, 121–125. https://doi.org/10.1002/qj.49705021008
  7. Ballı, O., Aras, H., Aras, N. ve Hepbasli, A. (2007). Estimating and statistically analyzing the global solar radiation potential over big cities in Turkey. Energy Exploration and Exploitation, 25 (4), 301-311. https://doi.org/10.1260/014459807783129895
  8. Bakırcı, K. (2017) Prediction of global solar radiation and comparison with satellite data. Journal of Atmospheric and Solar-Terrestrial Physics, 152, 41-49. https://doi.org/10.1016/j.jastp.2016.12.002

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Güneş Fiziği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

3 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

3 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

22 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 16

Kaynak Göster

APA
Şahan, M. (2026). Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki Adıyaman, Diyarbakır, Şanlıurfa ve Mardin İllerinde Yatay Yüzeydeki Aylık Ortalama Küresel Güneş Radyasyonunun Tahmini. Ordu Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 16. https://doi.org/10.54370/ordubtd.1690803
AMA
1.Şahan M. Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki Adıyaman, Diyarbakır, Şanlıurfa ve Mardin İllerinde Yatay Yüzeydeki Aylık Ortalama Küresel Güneş Radyasyonunun Tahmini. Ordu Üniv. Bil. Tek. Derg. 2026;16. doi:10.54370/ordubtd.1690803
Chicago
Şahan, Muhittin. 2026. “Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki Adıyaman, Diyarbakır, Şanlıurfa ve Mardin İllerinde Yatay Yüzeydeki Aylık Ortalama Küresel Güneş Radyasyonunun Tahmini”. Ordu Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi 16 (Haziran). https://doi.org/10.54370/ordubtd.1690803.
EndNote
Şahan M (01 Haziran 2026) Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki Adıyaman, Diyarbakır, Şanlıurfa ve Mardin İllerinde Yatay Yüzeydeki Aylık Ortalama Küresel Güneş Radyasyonunun Tahmini. Ordu Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi 16
IEEE
[1]M. Şahan, “Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki Adıyaman, Diyarbakır, Şanlıurfa ve Mardin İllerinde Yatay Yüzeydeki Aylık Ortalama Küresel Güneş Radyasyonunun Tahmini”, Ordu Üniv. Bil. Tek. Derg., c. 16, Haz. 2026, doi: 10.54370/ordubtd.1690803.
ISNAD
Şahan, Muhittin. “Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki Adıyaman, Diyarbakır, Şanlıurfa ve Mardin İllerinde Yatay Yüzeydeki Aylık Ortalama Küresel Güneş Radyasyonunun Tahmini”. Ordu Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi 16 (01 Haziran 2026). https://doi.org/10.54370/ordubtd.1690803.
JAMA
1.Şahan M. Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki Adıyaman, Diyarbakır, Şanlıurfa ve Mardin İllerinde Yatay Yüzeydeki Aylık Ortalama Küresel Güneş Radyasyonunun Tahmini. Ordu Üniv. Bil. Tek. Derg. 2026;16. doi:10.54370/ordubtd.1690803.
MLA
Şahan, Muhittin. “Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki Adıyaman, Diyarbakır, Şanlıurfa ve Mardin İllerinde Yatay Yüzeydeki Aylık Ortalama Küresel Güneş Radyasyonunun Tahmini”. Ordu Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, c. 16, Haziran 2026, doi:10.54370/ordubtd.1690803.
Vancouver
1.Muhittin Şahan. Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki Adıyaman, Diyarbakır, Şanlıurfa ve Mardin İllerinde Yatay Yüzeydeki Aylık Ortalama Küresel Güneş Radyasyonunun Tahmini. Ordu Üniv. Bil. Tek. Derg. 01 Haziran 2026;16. doi:10.54370/ordubtd.1690803