Araştırma Makalesi

Erzincan Şehir Merkezinde Yaya Yollarının Fiziksel Engelliler İçin Uygunluğu ve Kentsel Erişilebilirlik İncelemesi

Cilt: 16 6 Ağustos 2026
PDF İndir
EN TR

Erzincan Şehir Merkezinde Yaya Yollarının Fiziksel Engelliler İçin Uygunluğu ve Kentsel Erişilebilirlik İncelemesi

Öz

Kentlerin planlanması sürecinde erişilebilirlik ilkesinin tüm bireyleri kapsayacak şekilde ele alınması büyük önem taşımaktadır. Erişilebilirlik, yalnızca fiziksel çevrenin düzenlenmesini değil, farklı kullanıcı gereksinimlerini gözeten kapsayıcı tasarım anlayışıyla kamusal alanlara, kentsel hizmetlere ve sosyal yaşama eşit katılımın sağlanmasını da kapsamaktadır. Bu yaklaşım, sosyal eşitliğin güçlendirilmesi, yaşam kalitesinin artırılması ve sürdürülebilir kentsel gelişimin desteklenmesi açısından temel planlama ilkelerinden biri olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmada, Erzincan kentinin en yoğun ve ana arterleri konumunda olan Fevzi Paşa Caddesi, Ordu Caddesi, 13 Şubat Caddesi ve Halit Paşa Caddesi'nin fiziksel engelli bireyler açısından erişilebilirlik potansiyeli değerlendirilmiştir. Gözlemler yer seviyesinden ve drone görüntüleri kullanılarak gerçekleştirilmiş; incelenen güzergâhlar, saha gözlemleri, fiziksel ölçümler ile ulusal erişilebilirlik standartları ve ilgili mevzuat esas alınarak erişilebilirlik açısından değerlendirilmiştir. Çalışmada TS 9111, TS 12576, TS ISO 23599 ve TS 13536 standartları referans alınmıştır. Elde edilen bulgulara göre; kaldırımların genişlik ve yükseklik bakımından büyük ölçüde yeterli olduğu, rampaların ise kısmen standartlara uygunluk gösterdiği tespit edilmiştir. Ancak hissedilebilir yüzey uygulamalarının hiçbir güzergâhta bulunmadığı görülmüştür. Ayrıca, trafo, internet kutuları, kanalizasyon ve yağmur suyu kapaklarının konumlandırılmasında yer yer sorunlar gözlemlenmiştir. Aydınlatma seviyesi genel olarak yeterli bulunurken, zemin döşemeleri ve bitkilendirme uygulamaları kısmen uygun olarak değerlendirilmiştir. Uyarıcı ve yönlendirici malzemelerin sınırlı düzeyde olduğu, otobüs duraklarının engelli bireyler için uygun olmadığı ve cadde üzerindeki engelli otoparklarının sayıca yetersiz kaldığı saptanmıştır. Belirlenen eksikliklerin giderilmesi ve önerilerin uygulanması, Erzincan'da kapsayıcı, erişilebilir ve sürdürülebilir bir kentsel çevrenin geliştirilmesine katkı sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu makalenin yayınlanmasıyla ilgili herhangi bir etik sorun bulunmamaktadır.

Kaynakça

  1. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü. (2020). Erişilebilirlik kılavuzu. https://webdosya.csb.gov.tr/db/meslekihizmetler/menu/erisilebilirlik_kilavuzu_2021_20231122101955.pdf adresinden 21 Ocak 2024 tarihinde alınmıştır.
  2. Alkan Meşhur, H. F. ve Tekin, M. (2018). Evrensel tasarım yaklaşımının şehir planlama disiplini bakış açısı ile değerlendirilmesi. Online Journal of Art and Design, 6(5), 94–111. https://adjournal.net/articles/65/656.pdf
  3. Aygün, E., Korkut, A. ve Kiper, T. (2018). Engelli bireyler için kentsel dış mekânlara erişilebilirliğin incelenmesi: Tekirdağ örneği. Artium, 6(2), 20–32. https://izlik.org/JA57ZF43PL
  4. Bekci, B. (2012). Fiziksel engelli kullanıcılar için en uygun ulaşım akslarının erişebilirlik açıdan irdelenmesi: Bartın kenti örneği. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 14(Özel Sayı), 26–36. https://izlik.org/JA84MK97FhH
  5. Bilge, C. ve Irmak, M. A. (2021). Sivas kent merkezinde yaya yollarının fiziksel engelli kullanımları açısından değerlendirilmesi. Artium, 9(1), 36–46. https://doi.org/10.51664/artium.801773
  6. Çağlayan Gümüş, D. (2007). Türkiye'de özürlüler için ulaşılabilirlik mevzuatı. Dosya, (04), 18–22. TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi. http://www.mimarlarodasiankara.org/dosya/dosya4.pdf
  7. Dikmen, Ç. B. (2011). Avrupa Kentsel Şartı ulaşım ve dolaşım ilkeleri kapsamında engellilerin kentsel alan ve yapılara erişebilirliklerinin sorgulanması: Yozgat örneği. e-Journal of New World Sciences Academy, 6(4), 838–858. https://doi.org/10.12739/nwsaes.v6i4.5000066904
  8. Ekici, B. (2021). Engelli kullanımı açısından yaya yollarının erişilebilirliğinin değerlendirilmesi: Çorlu (Tekirdağ) örneği. Journal of Architectural Sciences and Applications, 6(1), 115–124. https://doi.org/10.30785/mbud.827732

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ergonomi ve İnsan Faktörleri Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

6 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

22 Ekim 2025

Kabul Tarihi

4 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 16

Kaynak Göster

APA
Askan, G. (2026). Erzincan Şehir Merkezinde Yaya Yollarının Fiziksel Engelliler İçin Uygunluğu ve Kentsel Erişilebilirlik İncelemesi. Ordu Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 16. https://doi.org/10.54370/ordubtd.1808557
AMA
1.Askan G. Erzincan Şehir Merkezinde Yaya Yollarının Fiziksel Engelliler İçin Uygunluğu ve Kentsel Erişilebilirlik İncelemesi. Ordu Üniv. Bil. Tek. Derg. 2026;16. doi:10.54370/ordubtd.1808557
Chicago
Askan, Gökhan. 2026. “Erzincan Şehir Merkezinde Yaya Yollarının Fiziksel Engelliler İçin Uygunluğu ve Kentsel Erişilebilirlik İncelemesi”. Ordu Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi 16 (Ağustos). https://doi.org/10.54370/ordubtd.1808557.
EndNote
Askan G (01 Ağustos 2026) Erzincan Şehir Merkezinde Yaya Yollarının Fiziksel Engelliler İçin Uygunluğu ve Kentsel Erişilebilirlik İncelemesi. Ordu Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi 16
IEEE
[1]G. Askan, “Erzincan Şehir Merkezinde Yaya Yollarının Fiziksel Engelliler İçin Uygunluğu ve Kentsel Erişilebilirlik İncelemesi”, Ordu Üniv. Bil. Tek. Derg., c. 16, Ağu. 2026, doi: 10.54370/ordubtd.1808557.
ISNAD
Askan, Gökhan. “Erzincan Şehir Merkezinde Yaya Yollarının Fiziksel Engelliler İçin Uygunluğu ve Kentsel Erişilebilirlik İncelemesi”. Ordu Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi 16 (01 Ağustos 2026). https://doi.org/10.54370/ordubtd.1808557.
JAMA
1.Askan G. Erzincan Şehir Merkezinde Yaya Yollarının Fiziksel Engelliler İçin Uygunluğu ve Kentsel Erişilebilirlik İncelemesi. Ordu Üniv. Bil. Tek. Derg. 2026;16. doi:10.54370/ordubtd.1808557.
MLA
Askan, Gökhan. “Erzincan Şehir Merkezinde Yaya Yollarının Fiziksel Engelliler İçin Uygunluğu ve Kentsel Erişilebilirlik İncelemesi”. Ordu Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, c. 16, Ağustos 2026, doi:10.54370/ordubtd.1808557.
Vancouver
1.Gökhan Askan. Erzincan Şehir Merkezinde Yaya Yollarının Fiziksel Engelliler İçin Uygunluğu ve Kentsel Erişilebilirlik İncelemesi. Ordu Üniv. Bil. Tek. Derg. 01 Ağustos 2026;16. doi:10.54370/ordubtd.1808557