AUS Tabanlı Toplulaştırma Yaklaşımı ile Sürdürülebilir Üniversite Performanslarının Değerlendirilmesi: Karadeniz Bölgesi Örneği

Öz

Günümüzde kaynakların hızla tüketilmesi, çevresel endişelerin artmasını beraberinde getirmekle birlikte sürdürülebilirlik kavramının gündeme gelmesine yol açmıştır. Sürdürülebilirlik kavramı, yalnızca çevresel boyutla sınırlı kalmayıp, kurumların ekonomik ve sosyal sorumluluklarını da kapsayan kurumsal sürdürülebilirlik anlayışını ön plana çıkarmaktadır. Bu süreçte üniversiteler hem bilgi üretimi hem de toplumsal dönüşümdeki rolleriyle sürdürülebilirlik çalışmalarının odağında yer almaktadır. Üniversitelerin bu alandaki performanslarını ölçmek için kullanılan en temel yaklaşımlardan biri olan UI GreenMetric sistemi, kurumları belirli kriterler doğrultusunda değerlendirmektedir. Bu çalışmada Karadeniz Bölgesi’ndeki üniversitelerin sürdürülebilirlik performanslarının UI GreenMetric kriterlerine göre değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda performans sıralamalarını belirlemek için İdeal Çözüme Yakınlığa Göre Tercih Sıralama Yöntemi (TOPSIS), Çok Nitelikli İdeal–Gerçek Karşılaştırma Analizi (MAIRCA) ve Toplamsal Oran Değerlendirmesi (ARAS) yöntemlerinden yararlanılmıştır. Belirlenen sıralamaları en iyi temsil eden tek bir sıralamaya ulaşmak amacıyla Alternatiflerin Uzlaşık Seçimi (AUS) ve Borda toplulaştırma teknikleri kullanılarak sıralamalar elde edilmiş ve karşılaştırmalar yapılmıştır. Araştırmadan elde edilen somut bulgulara göre; sürdürülebilirlik performansı en yüksek üniversiteler arasında sırasıyla Bartın Üniversitesi (BARÜ), Düzce Üniversitesi (DÜ) ve Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi (TOGÜ) yer almıştır. Öte yandan, bölgedeki en düşük performansın Gümüşhane Üniversitesine (GÜ) ait olduğu görülmüştür. Çalışma sonucunda, AUS yönteminin sürdürülebilirlik analizlerinde güvenilir ve uygulanabilir bir model olduğu ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• UI GreenMetric
• çok kriterli karar verme
• toplulaştırma yöntemleri
• AUS

Etik Beyan

Bu makalenin yayınlanmasıyla ilgili herhangi bir etik sorun bulunmamaktadır.

Evaluation of Sustainable University Performance using AUS-Based Aggregation Approach: The Case of the Black Sea Region

Öz

Nowadays, the rapid depletion of resources, along with increasing environmental concerns, has led to the emergence of the concept of sustainability. The concept of sustainability is not limited to the environmental dimension; also, it highlights the notion of corporate sustainability, which encompasses the economic and social responsibilities of institutions. In this context, universities play a significant role in sustainability initiatives due to their functions in knowledge production and societal transformation. One of the most widely used approaches for evaluating the sustainability performance of universities is the UI GreenMetric World University Rankings, which assesses universities based on specific criteria. This study aims to evaluate the sustainability performance of universities in the Black Sea Region according to the UI GreenMetric criteria. In this regard, the Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution (TOPSIS), the Multi-Attributive Ideal–Real Comparative Analysis (MAIRCA), and the Additive Ratio Assessment (ARAS) methods were employed to determine performance rankings. To obtain a single ranking that best represents the identified results, the AUS and Borda aggregation techniques were utilized, and the resulting rankings were compared. According to the empirical findings of the study, the universities with the highest sustainability performance are Bartın University (BARÜ), Düzce University (DÜ), and Tokat Gaziosmanpaşa University (TOGÜ), respectively. On the other hand, Gümüşhane University (GÜ) was found to have the lowest performance in the region. The results of the study indicate that the Alternative Ranking Compromise method is a reliable and applicable approach for sustainability performance analysis.

Anahtar Kelimeler

• UI GreenMetric
• multi-criteria decision making methods
• aggregation methods
• AUS

Kaynakça

1. Abacıoğlu, S., Ayan, B., ve Pamucar, D. (2025). The race to sustainability: Decoding green university rankings through a comparative analysis (2018–2022). Innovative Higher Education, 50(1), 241-275. https://doi.org/10.1007/s10755-024-09734-4
2. Alberti, C., Civera, A., Lehmann, E. E., Meoli, M., Otto, J., ve Paleari, S. (2025). University sustainability rankings: a critical literature review on the UI GreenMetric ranking system. The Journal of Technology Transfer, 50(6), 2752-2801. https://doi.org/10.1007/s10961-025-10223-9
3. Bedirhanoğlu, Ş. B. (2025). Performance evaluation of sustainable universities with WENSLO-based AROMAN multi-criteria decision making method: Application with GreenMetric criteria. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 27(2), 369-390. https://doi.org/10.33707/akuiibfd.1683204
4. Bengöz, A. (2024). Çok kriterli karar verme yöntemlerinin bütünleştirilmesi ve kriter ağırlıklandırma önerileri: Alternatiflerin uzlaşık seçimi (AUS) yöntemi ve kriter ağırlıklandırma için yapay zeka (KAYZ) .Gazi Üniversitesi .
5. Bengöz, A., ve Gencer, C. (2025). AUS Toplulaştırma Yöntemi. Kabakçı, M. ve Gencer, C. (Ed.), Çok kriterli karar vermede güncel yaklaşımlar ve toplulaştırma teknikleri (s. 317-329). Nobel Akademik Yayıncılık
6. Demirtaş, S., ve Özcan, A. (2025). Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında yapılan sürdürülebilirlik çalışmalarının karşılaştırmalı analizi. Academic Review of Humanities and Social Sciences, 8(1), 40-55. https://doi.org/10.54186/arhuss.1650558
7. Ding, J., Han, D., Dezert, J., ve Yang, Y. (2018). A new hierarchical ranking aggregation method. Information Sciences, 453, 168-185. https://doi.org/10.1016/j.ins.2018.04.041
8. Eliza, A., Rifan, D. F., Ningsih, N. W., ve Susanto, I. (2025). Integrating islamic economic principles into green campus implementation: Empirical evidence from Indonesia Universities. El-Usrah: Jurnal Hukum Keluarga, 8(1), 507-535. https://doi.org/10.22373/4a9y5n69

9. Favardin, P., Lepelley, D., ve Serais, J. (2002). Borda rule, Copeland method and strategic manipulation. Review of Economic Design, 7(2), 213-228. https://doi.org/10.1007/s100580200073
10. Gigović, L., Pamučar, D., Bajić, Z., ve Milićević, M. (2016). The combination of expert judgment and GIS-MAIRCA analysis for the selection of sites for ammunition depots. Sustainability, 8(4), 372. https://doi.org/10.3390/su8040372
11. Gorgulu, Y., Ozceylan, E., ve Ozkan, B. (2021). UI GreenMetric ranking of Turkish universities using entropy weight and COPRAS methods. Proceedings of the International Conference on Industrial Engineering and Operations Management Bangalore, India. https://doi.org/10.46254/in01.20210051
12. Köse, B., Ansay, S., Akderya, T., Tabakoğlu, G., Hızıroğlu, K., ve Berktaş, M. (2024). Yeşil kampüs sertifikasyonları ve sürdürülebilirlik ilişkisi: İzmir Bakırçay Üniversitesi örneği. Yükseköğretim Dergisi, 14(3), 3-4. https://doi.org/10.53478/yuksekogretim.1338404
13. Kuhlman, T., ve Farrington, J. (2010). What is sustainability? Sustainability, 2(11), 3436-3448. https://doi.org/10.3390/su2113436
14. Lemos, P. F. I., da Rocha Brando, F., Almeida, P., Mülfarth, R. C. K., Aprilanti, T. M. G., do Amaral Marques, L. O.,ve Malheiros, T. F. (2018). The University of São Paulo on the 2017‘s GreenMetric Ranking. E3S Web of Conferences. https://doi.org/10.1051/e3sconf/20184802003
15. Lourrinx, E., ve Budihardjo, M. A. (2019). Implementation of UI GreenMetric at Diponegoro University in order to environmental sustainability efforts. E3S Web of Conferences. https://doi.org/10.1051/e3sconf/201912502007
16. Nurmi, H. (1995). On the difficulty of making social choices. Theory and Decision, 38(1), 99-119. https://doi.org/10.1007/BF01083171
17. Ölmez, M. (2025). Üniversitelerin başarisinda kurumsal yönetişim ve sürdürülebilirliğin rolü: Stratejik planların içerik analizi. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi(35), 265-293. https://doi.org/10.56597/kausbed.1585078
18. Öztaş, T., Aytaç Adalı, E., Tuş, A., ve Öztaş, G. Z. (2023). Ranking green universities from MCDM perspective: MABAC with Gini coefficient-based weighting method. Process Integration and Optimization for Sustainability, 7(1), 163-175. https://doi.org/10.1007/s41660-022-00281-z
19. Pamučar, D., Vasin, L., ve Lukovac, L. (2014). Selection of railway level crossings for investing in security equipment using hybrid DEMATEL-MARICA model. XVI international scientific-expert conference on railway, railcon. https://doi.org/10.13140/2.1.2707.6807
20. Parlar, G., ve Palancı, O. (2020). Çok kriterli karar verme yöntemleri ile dünya üniversitelerinin performanslarinin değerlendirilmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 11(26), 203-227. https://doi.org/10.21076/vizyoner.657718
21. Ramísio, P. J., Pinto, L. M. C., Gouveia, N., Costa, H., ve Arezes, D. (2019). Sustainability Strategy in Higher Education Institutions: Lessons learned from a nine-year case study. Journal of Cleaner Production, 222, 300-309. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.02.257
22. Rata, C. (2004). Voting and information aggregation: theories and experiments in the tradition of Condorcet. Universitat Autònoma de Barcelona.
23. Saari, D. G. (1999). Explaining all three-alternative voting outcomes. Journal of Economic Theory, 87(2), 313-355. https://doi.org/10.1006/jeth.1999.2541
24. Shi, H., ve Lai, E. (2013). An alternative university sustainability rating framework with a structured criteria tree. Journal of Cleaner Production, 61, 59-69. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2013.09.006
25. Tarkun, E. T. (1996). Alternatif korelasyon teknikleri. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(8), 237-249. https://izlik.org/JA62RA53NX
26. Triantaphyllou, E. (2000). Multi-criteria decision making methods. In Multi-criteria decision making methods: A comparative study (pp. 5-21). Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4757-3157-6_2
27. UI GreenMetric. (2025). UI GreenMetric Basın Bülteni. https://uigreenmetric.com/wp-content/uploads/2025/12/PRESS-RELEASE-UIGM-AWARDS-2025s.pdf adresinden 18.03.2026 tarihinde alınmıştır.
28. Yılmaz, İ., Eraslan, E., ve Hancıoğlu, A. S. (2025). Borda toplulaştırma yöntemi. M. Kabakçı & C. Gencer (Ed.), Çok kriterli karar vermede güncel yaklaşımlar ve toplulaştırma teknikleri (s. 331-346). Nobel Akademik Yayıncılık
29. YÖK. (2025). Dünyanın en yeşil kampüslerine Türkiye imzası: Türk üniversiteleri zirvede. https://www.yok.gov.tr/tr/news/dunyanin-en-yesil-kampuslerine-turkiye-imzasi-turk-universiteleri-zirvede-pls7U adresinden 18.03.2026 tarihinde alınmıştır.
30. Zavadskas, E. K., ve Turskis, Z. (2010). A new additive ratio assessment (ARAS) method in multicriteria decision‐making. Technological and economic development of economy, 16(2), 159-172. https://doi.org/10.3846/tede.2010.10
31. Zulqarnain, R. M., Saeed, M., Ahmad, N., Dayan, F., ve Ahmad, B. (2020). Application of TOPSIS method for decision making. IJSRMSS International Journal of Scientific Research in Mathematical and Statistical Sciences.