XIX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren uluslararası politik, ekonomik, idari ve hukuki yapıda meydana gelen hızlı dönüşümün, Osmanlı İmparatorluğu’nun dışa dönük en yoğun diplomatik ilişkilerin yaşandığı devirlerden Sultan II. Abdülhamid döneminde eğitim sisteminin de amaç ve niteliğini etkilemesi kaçınılmazdı. Keza hızlı kentleşme, nüfusun süratle artması, hak ve özgürlük isteklerindeki genişlemeler, iletişim teknolojisindeki yenilikler, milliyetçilik akımındaki gelişmelerin kümülatif etkisi devletin bunlara rasyonel çözümler aramak, uzlaşma sağlayacak yeni değerler ortaya çıkarmak ve bunu da eğitimin temel görevi ve sorunu kılmak arayışına yol açmıştır. Bu arayış içerisinde müfettişlik müessesesi, eğitim sisteminde karar verme, planlama, örgütleme, iletişim ve değerlendirme ile ilgili temel sorunların çözümlenmesi açısından hayati bir zorunluluk haline gelmişti. Bu bağlamda temel problemi, imparatorluğun son döneminde muhtelif ırk, millet, din ve kültürü bir arada bulundurması itibarıyla Osmanlı coğrafyasında özel bir öneme sahip Rumeli vilayetlerindeki denetim görevinin yürütülme biçimi olan araştırmada, 1876-1909 yılları arasında konuyla ilgili olan olaylar, kurumlar ve bireyler, kendi koşulları içinde ve olduğu gibi dikey yöntem ve tarihsel araştırma deseninden yararlanılarak yorumlanmaya çalışılmıştır.