<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.4 20241031//EN"
        "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.4/JATS-journalpublishing1-4.dtd">
<article  article-type="research-article"        dtd-version="1.4">
            <front>

                <journal-meta>
                                    <journal-id></journal-id>
            <journal-title-group>
                                                                                    <journal-title>Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi</journal-title>
            </journal-title-group>
                                        <issn pub-type="epub">2148-4899</issn>
                                                                                            <publisher>
                    <publisher-name>Pamukkale Üniversitesi</publisher-name>
                </publisher>
                    </journal-meta>
                <article-meta>
                                        <article-id pub-id-type="doi">10.17859/pauifd.1172932</article-id>
                                                                                                                                                                                            <title-group>
                                                                                                                        <article-title>Arap Dili Literatüründe Şiir Perspektifinde Taṣḥîf Ve Taḥrîf</article-title>
                                                                                                    </title-group>
            
                                                    <contrib-group content-type="authors">
                                                                        <contrib contrib-type="author">
                                                                    <contrib-id contrib-id-type="orcid">
                                        https://orcid.org/0000-0002-1951-7232</contrib-id>
                                                                <name>
                                    <surname>Sevdi</surname>
                                    <given-names>Ali</given-names>
                                </name>
                                                                    <aff>ığdır üniversitesi ilahiyat fakültesi</aff>
                                                            </contrib>
                                                                                </contrib-group>
                        
                                        <pub-date pub-type="pub" iso-8601-date="20221231">
                    <day>12</day>
                    <month>31</month>
                    <year>2022</year>
                </pub-date>
                                        <volume>9</volume>
                                        <issue>2</issue>
                                        <fpage>604</fpage>
                                        <lpage>626</lpage>
                        
                        <history>
                                    <date date-type="received" iso-8601-date="20220909">
                        <day>09</day>
                        <month>09</month>
                        <year>2022</year>
                    </date>
                                                    <date date-type="accepted" iso-8601-date="20221119">
                        <day>11</day>
                        <month>19</month>
                        <year>2022</year>
                    </date>
                            </history>
                                        <permissions>
                    <copyright-statement>Copyright © 2014, Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi</copyright-statement>
                    <copyright-year>2014</copyright-year>
                    <copyright-holder>Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi</copyright-holder>
                </permissions>
            
                                                                                                <abstract><p>Bu makalede Arap dili literatüründe şiir perspektifinde taṣḥîf ve taḥrîf olgularının yansımaları üzerine bazı mülahazalar saptanmıştır. Yani gramatik düzeyde şiirde meydana gelmiş taṣḥîf ve taḥrîf meselesinin ana temasını ortaya koyacak ve anlaşılmasını sağlayacak bazı örnekler bağlamında incelenmiştir. Araştırıldığı kadarıyla literatürde konunun istenilen düzeyde incelenmediği ve uygulamada eksikliklerin olduğu dolayısıyla literatürdeki bu boşluğu doldurmak amacıyla bu mevzu irdelenmeye çalışılmıştır. Bunun yanı sıra taṣḥîf ve taḥrîf’in şiire nasıl girdiğini, buna yol açan en önemli nedenlerin neler olduğunu ve taṣḥîf ile taḥrîf’in şiirde yayılmasını engellemek için ne tür önlemlerin alındığını ortaya koymak da bu çalışmanın hedeflerindendir. Çalışma, literatür taraması ve analiz desenli yöntemle yazılmaya gayret edilmiştir. Klasik dönemde yazının kifayetsizliği nedeniyle yazılı bile olsa şiir, uzun bir süre ekseriyetle hafızaya dayalı sözlü rivayet yoluyla yayılmış ve korunmaya çalışılmıştır. Bu yüzden edebî bir mahsul olan şiirin bozulmadan orijinalliğini koruyabilecek satırlara aktarılmasına kadar nicel olarak büyük bir kısmı unutulmakla birlikte dilden dile aktarımı sırasında kaçınılmaz olarak bazı değişikliklere uğradığı not edilmiştir. Dolayısıyla gerek bilinçsiz gerekse bilinçli olarak şiirde gramatik düzeyinde taṣḥîf ve taḥrîf’e düşüldüğü, özellikle cahiliye dönemindeki şiirlerde bu gibi hataların daha çok olduğu görülmektedir. Müsteşrikler başta olmak üzere birçok araştırmacı, eski Arap şiirinde orijinallik ve intihal meselesiyle ilgilenmeleriyle daha sonraki süreçte Arap edebiyatı tarihinde uzman alimler arasında araştırma, polemik ve mücadeleye konu olması bunu teyit etmektedir.</p></abstract>
                                                            
            
                                                            <kwd-group>
                                                    <kwd>Arap Dili</kwd>
                                                    <kwd>  Şiir</kwd>
                                                    <kwd>  Taṣḥîf</kwd>
                                                    <kwd>  Taḥrîf</kwd>
                                                    <kwd>  Muṣaḥḥaf</kwd>
                                                    <kwd>  Muḥarref</kwd>
                                            </kwd-group>
                            
                                                                                                                        </article-meta>
    </front>
    <back>
                            <ref-list>
                                    <ref id="ref1">
                        <label>1</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Abdusselâm Muhammed Hârûn. Tahkiku&#039;n-nusûs ve neşruhâ. Kahire: Mektebetu’l-Hancî, 7. Basım, 1418/1998.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref2">
                        <label>2</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Abdülkādir el-Bağdâdî. Ḫizânetü’l-edeb. thk. Abdüsselâm Muhammed Hârûn. 13 Cilt. Kahire: Mektebetu’l-Hâncî, 4. Basım, 1418/1997.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref3">
                        <label>3</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Anonim. Yedi Askı/Arap Edebiyatının Harikaları. çev. Kenan Demirayak vd. İstanbul: Akdem Yayınları, 2019.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref4">
                        <label>4</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Askerî,  Hasan b. Abdullah. Şerḥu mâ yeḳaʿu fîhi’t-taṣḥîf ve’t-taḥrîf. nşr. Abdülaziz Ahmed. 3 Cilt. Kahire: Matbaatu Mustafâ el-Bâbî el-Halebî, 1383/1963.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref5">
                        <label>5</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Askerî, Hasan b. Abdullah. Şerḥu mâ yeḳaʿu fîhi’t-taṣḥîf ve’t-taḥrîf. thk. Abdülazîz Ahmed. Kahire: Maṭbaatu Musṭafa&#039;l-Babi&#039;l-Halebî, 1963/1393.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref6">
                        <label>6</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Bayraktutan, Osman. “Semantik Analiz Yöntemi Açısından &#039;Tahrif&#039; Kelimesi”. Iğdır Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 10 (Ekim 2017), 127-150.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref7">
                        <label>7</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Beşşâr b. Bürd. Dîvânü Beşşâr b. Bürd.  thk. Muhammed Tâhir b. Âşûr. 4 Cilt. Cezair: Şeriketü’t-Tûnisiyye, 1976.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref8">
                        <label>8</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Buhtürî, Dîvân. şrh. Ahmed b. Muhammed b. Hasan el-Merzûkī. 2 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kutub’l-‘İlmiyye, 1421/2000.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref9">
                        <label>9</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Cürcânî,  Seyyid Şerîf. et-Ta‘rîfât. thk. Muhammed Bâsıl. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-‘İlmiyye, 1421/2000.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref10">
                        <label>10</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Çetin, Nihat M. “Arap/Edebiyat”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 3/276-309. İstanbul: TDV Yayınları, 1991.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref11">
                        <label>11</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Çıkar,  Mehmet Şirin. Kıyas/Bir Nahiv Usûl İlmi Kaynağı. Van: Ahenk Yayınları, 2007.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref12">
                        <label>12</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Dârekutnî, Ebü’l-Hasen Ömer b. Ahmed. el-Müʾtelif ve’l-muḫtelif. thk. Muvaffak b. Abdullâh b. Abdülkādir. 5 Cilt. Beyrut: Dâru&#039;l-Garbi’l-İslâmî, 1406/1986.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref13">
                        <label>13</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Enbârî, Ebü’l-Berekât Kemâlüddîn. Nüzhetü’l-elibbâʾ fî ṭabaḳāti’l-üdebâʾ. thk. Muhammed Ebü’l-Fazl İbrâhim. Kahire: Dâru’l-Fikri’l-‘Arabî, 1386/1967.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref14">
                        <label>14</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ferâhîdî,  Halîl b. Ahmed. Kitâbü’l-ʿAyn. thk.  Mehdî Mahzûmî - İbrâhim es-Sâmerrâî. İran: Müsevveretü Dâru’l-Hicre, 1405.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref15">
                        <label>15</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ferrâ’, Yahyâ b. Ziyâd.  Meʿâni’l-Ḳurʾân. nşr. Ahmed Yûsuf Necâtî vd. 3 Cilt. Kahire: Dâru’l-Mısrî, 1955.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref16">
                        <label>16</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Fîrûzâbâdî, Ebü’t-Tâhir Mecdüddîn. el-Ḳāmûsü’l-muḥîṭ. Beyrut: Dâru İhyâi&#039;t-Turasi&#039;l-Arabî, 1412/1991.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref17">
                        <label>17</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Hadârî, Delîla –Bûzidî, Naîmâ. “et-Taṣḥîf ve eseruhu ‘alâ selâmeti’n-nassi’l-muhakkîk”. Meceletu Dirasâti’n-Nakdiyye ve’l-Edebiyye Cezâir 2/5 (2021), 105-116.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref18">
                        <label>18</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Hadîsi,  Mâzin Müzmir İbrâhîm. “et-Taṣḥîf ve’t-taḥrîf vemâ yenşeü ‘anhu min iḫtilâf fi ḥedîsi’ş-şerîf”. İslâmî İlimler Fakültesi İkinci Sempozyum (2012), 4/6-7.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref19">
                        <label>19</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Hakçıoğlu, Muhammed Meşhud. Arap Gramerinde Zarûret Olgusu. thk. Rıfat Akbaş. Ankara: Sonçağ Akademi, 2021.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref20">
                        <label>20</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Hamza el-İsfahânî. Kitâbü’t-Tenbîh ʿalâ ḥudûs̱i’t-taṣḥîf. thk. Muhammed Es‘ad Tales. Beyrut: Dâru Sâdır, 2. Basım, 1412/1992.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref21">
                        <label>21</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Hâşim Tâhâ Şelâş. Muhammed Murtazâ ez-Zebîdî fi kitâbihi Tâcü’l-arûs. Bağdat: Dâru’l-Kutubi’l-‘İlmiyye, 1401/1981.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref22">
                        <label>22</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Hatîb el-Bağdâdî. el-Kifâye fî ʿilmi’r-rivâye. nşr. Ahmed Ömer Haşim. Beyrut: y.y. 1986.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref23">
                        <label>23</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Haydarî el-Mescidî. et-Taṣḥîf fi metni’l-hadis. by. Dâru’l-Hadis li&#039;t-Tıbaa‛ ve&#039;n-Neşr, 1432/1390.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref24">
                        <label>24</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İbn Cinnî, Ebü&#039;l-Feth Osmân. el-Ḫaṣâʾiṣ. thk. Muhammed Ali en-Neccâr. 4 Cilt. Beyrut: Mektebetul-‘İlmiye, 1371/1952.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref25">
                        <label>25</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İbn Hacer el-Askalânî.  Nüzhetü&#039;n-naẓar fî tavżîḥi Nuḫbeti&#039;l-fiker. thk. Nuriddîn ‘İtar. Dımaşk: Mektebetu’l-Buşrâ, 1432/2011.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref26">
                        <label>26</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İbn Hişâm en-Nahvî.  Muġni’l-lebîb. thk. Mâzin el-Mübârek. Dımaşk: Dâru’l-Fikir, 1985.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref27">
                        <label>27</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İbn Kuteybe ed-Dîneverî, eş-Şiʿr ve’ş-şuʿarâʾ. thk. Ahmed Muhammed Şâkir, 2 Cilt. Kahire: Dârü&#039;l-Maârif, ts.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref28">
                        <label>28</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İbn Manzûr, Ebü’l-Fazl Cemâlüddîn. “ḥrf”. Lisânü’l-ʿArab. nşr. Ahmed Fâris eş-Şidyâk. Beyrut: Dâru Sâdır, 1299/1881.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref29">
                        <label>29</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İbn Mekkî es-Sıkıllî. Tes̱ḳīfü’l-lisân ve telḳīḥu’l-cenân, thk. Mustafâ Abdulkâdir ‘Atâ. Beyrut: Dâru’l-Kutub’l-‘İmiyye, 1410/1990.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref30">
                        <label>30</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İbn Sîde. el-Muḫaṣṣaṣ. thk. Lecnetü İhyâi t-Türâsi’l- Arabî. Beyrut: Dâru’l-Âfâk, ts.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref31">
                        <label>31</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İşler, Emrullah. “tashîf”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 40/128-129. İstanbul: TDV Yayınları, 2011.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref32">
                        <label>32</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Merzübânî, Ebû Ubeydillâh. el-Müveşşaḥ. thk. Ali Muhammed el-Bicâvî. Kahire: Dâru’l-Fikri’l-Arabî, 1965.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref33">
                        <label>33</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Nûrî el-Kısî – Sâmî el-‘Ânî. Menhecu tahkîku’n-nusûs ve neşruhâ. Bağdat: Matbaatu’l-Maarif, 1975.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref34">
                        <label>34</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Özaydın, Abdulkerim. “Hamza el-İsfahânî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 15/513-514. İstanbul: TDV Yayınları, 1997.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref35">
                        <label>35</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Paksoy, Kadir. “Hadiste Taṣḥîf –Lafız ve Anlam Hataları-”. Din Bilimleri Akademik Araştırma Dergisi 4/4 (2004), 98-116.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref36">
                        <label>36</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Râcî el-Esmer. el-Mu&#039;cemü&#039;l- mufaṣṣal fi ulûmi&#039;l-Luga. thk. İmeyl Yakûb, 2 Cilt. Beyrut: Dâru Kutubi’l-‘İlmiyye, 2001.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref37">
                        <label>37</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât fî ġarîbi’l-Ḳurʾân. Riyad: Mektebetu Nizâr Mustafâ el-Bâz, ts.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref38">
                        <label>38</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Sa‘leb,  Ebü’l-Abbâs. Mecâlisü S̱aʿleb. thk. Abdüsselâm Muhammed Hârûn. 2 Cilt. Kahire: Dâru’l-Mea‘ârif, 2. Basım, ts.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref39">
                        <label>39</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Safedî, Selâhaddin. “ṣḥf”. Taṣḥîḥu’t-taṣḥîf ve taḥrîrü’t-taḥrîf. nşr. Seyyid eş-Şerkāvî. Kahire: Mektebetü’l-Hancî, 1407/1987.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref40">
                        <label>40</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Seâlibî,  Ebû Mansûr. Fıḳhü’l-luġa ve sırrü’l-ʿArabiyye. thk. Abdürrezzâk el-Mehdî. Beyrut: İhyâ-i Türâsil-‘Arabî, 2002.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref41">
                        <label>41</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Sehâvî,  Şemseddîn. Fethu&#039;l-muğîs bi-şerhi elfiyeti&#039;l-hadîs. thk. Abdülkerim b. Abdullâh – Muhammed b. Abdullâh b. Fuheyd. Riyad: Mektebetu Dâru’l-Minhâc, 1426/1995.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref42">
                        <label>42</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Sîbeveyhi, Ebû Bişr. el-Kitâb. thk. Abdüsselâm Muhammed Hârûn. 3 Cilt. Kahire: Mektebetu’l-Hânci, 1385/1966-1988.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref43">
                        <label>43</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Sîrâfî, Ebû Saîd. Şerḥu ebyâti Sîbeveyhi. thk. M. Ali R. Hâşim. Kahire: Dâru’l-Fikir, 1394/1974.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref44">
                        <label>44</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Sîrâfî, Ebû Saîd. Şerḥu Kitâbi Sîbeveyhi. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-‘İlmiyye, 2008.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref45">
                        <label>45</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Suyûtî,  Celâluddîn Abdurrahmân. el-İḳtirâḥ fî uṣûli&#039;n-naḥv. nşr. Ahmed Subhî Furat. İstanbul: y.y.  1975.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref46">
                        <label>46</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Suyûtî, Celâluddîn Abdurrahmân. Eşbâh ve’n-neẓâʾir fi’n-naḥv. thk. Abdullah Nebhân vd. 4. Cilt. Dımaşk: Mecmau’l- Lugati’l-Arabî, 1407/1987.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref47">
                        <label>47</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Süyûtî, Celâlüddîn Abdurrahmân. el-Müzhir fî ʿulûmi’l-luġa. thk. Muhammed Ebü’l-Fazl İbrâhîm. Beyrut: Menşutatu’l-Mektebetu’l’Asriyye, 1306/1986.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref48">
                        <label>48</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Tâhirülmevlevî, Mehmed Tâhir. Edebiyat Lügatı. haz. Kemal Edip Kürkçüoğlu. İstanbul: Enderun Kitapevi,  1994.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref49">
                        <label>49</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Tanâhî, Mahmûd b. Muhammed. Medḫal ilâ târîḫi neşri’t-türâs̱i’l-ʿArabî. Kahire: Mektebetu’l-Hancî 1405/1984.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref50">
                        <label>50</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Tarakçı, Muhammed. “tahrîf”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 39/422-424. İstanbul: TDV Yayınları, 2011.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref51">
                        <label>51</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yeşil, Ümmügülsüm . “Taṣḥîf ve Taḥrîf Üzerine Bazı Mülahazalar”. Hadis Tetkikleri Dergisi 18/1 (2020), 147-156.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref52">
                        <label>52</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Zebîdî,  Muhammed Murtazâ. “y-d-y”.  Tâcü’l-arûs. thk. Komisyon. Küveyt: Dâru’l-Hidâye, 1205/1965.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref53">
                        <label>53</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Zeccâc,  Ebû İshâk. Meʿâni’l-Ḳurʾân ve iʿrâbüh. nşr. Abdülcelîl Abduh Şelebî. 5 Cilt. Beyrut: ‘Âlemu’l-Kutub, 1408/1988.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref54">
                        <label>54</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Zübeydî, Ebû Bekr. Ṭabaḳātü’n-naḥviyyîn ve’l-luġaviyyîn. thk. Mahmûd Muhammed Şâkir. Beyrut: y.y. 1968.</mixed-citation>
                    </ref>
                            </ref-list>
                    </back>
    </article>
