Gürpınar (İstanbul) Su Ürünleri Hali Çalışanlarının Mesleki Sağlık ve İş Kazaları Çeşitliliğinin Belirlenmesi

Öz

Bu çalışmada, Türkiye'nin en büyük su ürünleri hali olan Gürpınar Su Ürünleri Hali çalışanlarının sağlık sorunları, iş sağlığı ve güvenliği (İSG) koşulları, İSG bilgi düzeyleri, mesleki risk algıları ve bazı sosyo-demografik özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla Temmuz 2024-Aralık 2024 tarihleri arasında toplam 100 çalışana anket uygulanmıştır. %85’i erkek olan çalışanların çoğunluğunun 30–49 yaş aralığında (%85), %86’sının evli ve %35’inin lisans mezunu olduğu tespit edilmiştir. İSG açısından çalışanların %45’i işinin sağlığına olumsuz etkileri olduğunu, %9’u geçmişte iş kazası geçirdiğini belirtmiştir. Kronik hastalık oranı %21, en sık karşılaşılan sağlık sorunları ise bel, sırt ve diz ağrıları (%70,4) olarak tespit edilmiştir. İSG uygulamalarının değerlendirilmesinde çalışanların yalnızca %32’si mevcut koşulları “iyi” ya da “çok iyi” olarak nitelendirirken; %46’sı “orta”, %22’si ise “kötü” olarak belirtmiştir. Çalışanların genel iş memnuniyet düzeyi ise orta seviyededir; %52’si işinden memnun ya da çok memnun olduğunu ifade etmiştir. İş sağlığı ve güvenliği politikalarının yalnızca teknik önlemlerle sınırlı kalmaması; sosyoekonomik koşullar, psikososyal destek ve kurumsal iyileştirme mekanizmaları ile bütüncül bir biçimde ele alınması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• İş Sağlığı ve Güvenliği
• İş Kazası
• Meslek Hastalığı

Determination of Occupational Health and Accidents Diversity of Gürpınar (İstanbul) Seafood Market Workers

Öz

This study aimed to determine the health problems, occupational health and safety (OHS) conditions, OHS knowledge levels, occupational risk perceptions, and some socio-demographic characteristics of employees working at Turkey’s largest seafood markets, Gürpınar Seafood Market. For this purpose, a total of 100 employees were surveyed between July 2024 and December 2024. It was found that the majority of the employees, 85% of whom were male, were aged between 30 and 49 (85%), 86% were married, and 35% were university graduates. From an OHS perspective, 45% of employees stated that their work negatively affected their health, and 9% reported having experienced a work accident in the past. The rate of chronic diseases was 21%, and the most common health problems were identified as back, waist, and knee pains (70.4%). When evaluating OHS practices, only 32% of employees described the existing conditions as “good” or “very good”; 46% rated them as “moderate,” and 22% as “poor”. The overall job satisfaction level among employees was moderate; 52% expressed that they were satisfied or very satisfied with their job. Occupational health and safety policies should not be limited to technical measures alone; socioeconomic conditions, psychosocial support, and institutional improvement mechanisms should be addressed in a holistic manner.

Anahtar Kelimeler

• Occupational Health and Safety
• Work Accident
• Occupational Disease
• Seafood Market

Kaynakça

1. Akyol, O., Ceyhan, T., İçlik, M.A. (2016). İzmir balık hali çalışanlarının mesleki sağlık ve iş kazaları üzerine bir ön çalışma. Su Ürünleri Dergisi, 33(2), 109–112.
2. Aydın, A., Özmen, M., Tekin, Ö.A. (2014). İş tatmini ve demografik özellikler arasındaki ilişkiler: Su ürünleri işletmeleri çalışanları üzerinde bir inceleme. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(11), 57–72.
3. Aydoğan, Ö. (2020). Su ürünleri sektöründe karşılaşılan iş hastalıkları ve meslek hastalıkları. Karaelmas İş Sağlığı ve Güvenliği Dergisi, 4(1), 55-64.
4. Bilir, N. (1997). İş sağlığı. (İçinde: Bertan M., Güler Ç., Halk sağlığı temel bilgiler), Güneş Kitabevi, Ankara, 263-281.
5. Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü (BSGM), (2024). Su ürünleri İstatistikleri. Erişim linki: https://www.tarimorman.gov.tr/BSGM/Belgeler/Icerikler/Su%20Ürünleri%20Veri%20ve%20Dökümanları/Bsgm-istatistik.pdf, 04.12.2025.
6. Camkurt, M.Z. (2013). Çalışanların kişisel özelliklerinin iş kazalarının meydana gelmesi üzerindeki etkisi. TÜHİS İş Hukuku ve İktisat Dergisi, 24(6) /25(1-2), 70-101.
7. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB), (2024). Psikososyal faktörler bilgilendirme rehberi, Ankara.
8. Çetin, S., Beğik, V. (2021). İş sağlığı ve güvenliği’nde sürdürülebilir kişisel koruyucu donanım politikalarının uygulanması. Kırıkkale Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Uluslararası Mühendislik Araştırma ve Geliştirme Dergisi, 13(1), 202-211.

9. Elbek, A.G., Oktay E., Saygı, H. (2013). Su ürünlerinde istatistik. Ege Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi, Yayın No. 19, Ders Kitabı Dizin No. 6, ISBN 978-605-338-024-5, Bornova, İzmir, 290 s.
10. Food and Agriculture Organization (FAO), (2024). The state of world fisheries and aquaculture. Food and Agriculture Organization of the United Nations. FAO, Rome.
11. Gülhan, B. (2008). Bir ağır metal üretim fabrikasında çalışanların iş kazası geçirme sıklığı ve ilişkili etmenler. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Türkiye.
12. İşçi, B.F. (2016). Meslek hastalığının tanımım ve tespiti. Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi, Türkiye.
13. Kılkış, İ. (2013). İş sağlığı ve güvenliği’nde yeni bir dönem: 6331Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (İSGK). ISGUC The Journal of Industrial Relations and Human Resources, 15(1), 17-42.
14. Özmutaf, N.M. (2005). Su ürünleri sektöründe yer alan işletmelerde, çalışanların kendini gerçekleştirme düzeyleri: Çok değişkenli istatistiksel bir yaklaşım. Ege Üniversitesi Su Ürünleri Dergisi, 22(3-4), 413–418.
15. Resmi Gazete (RG), (2002). Su ürünleri toptan ve perakende satış yerleri yönetmeliği. Resmi Gazete, 19 Haziran 2002, Sayı. 24790.
16. Resmi Gazete (RG), (2012). İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu. Resmi Gazete, 30 Haziran 2012, Sayı, 28339.
17. Sarıca, Ş. (2003). Omega-3 yağ asitlerinin insan sağlığı üzerine etkileri ve tavuk etinin omega-3 yağ asitlerince zenginleştirilmesi. Hayvansal Üretim, 44, 1–9.
18. Sümbüloğlu, V., Sümbüloğlu, K. (2005). Klinik ve saha araştırmalarında örnekleme yöntemleri ve örneklem büyüklüğü. Hatiboğlu Yayınları, Yayın No: 91, Ankara, 215s.
19. Şık, A. (2017). Su ürünleri tesislerinde iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları. Yüksel Lisans Tezi, İzmir Katip Çelebi Üniversitesi, Türkiye.
20. Ural, A., Kılıç, İ. (2006). Bilimsel araştırma süreci ve SPSS ile veri analizi. Detay Yayıncılık, Ankara.
21. URL-1, (2025). https://www.isyon.istanbul/, 15.05.2025.
22. Yıldırım, B.R., Akyol, O. (2012). İzmir balık hali: Mevcut durum, pazarlanan türler (2007–2011) ve sorunlar. Su Ürünleri Dergisi, 29(4), 151-155.