Kelâm ilminin tarihî sürecinde telif edilen bazı eserlere ulemânın büyük değer atfettiği müşahede edilmektedir. Mâtürîdî kelâm ekolünün itikâd esaslarını muvaffakiyetle vaz eden Necmeddin Ömer en-Nesefî’nin (öl. 537/1142) kaleme aldığı, Akâidü’n-Nesefî ismiyle şöhret bulan Akâid risâlesi kelâm ilmi sahasında muhteva ve tesirleri itibariyle en seçkin eserler arasında yerini almıştır. Akâidü’n-Nesefî’ye yönelik ilginin Mâtürîdiyye âlimleriyle sınırlı kalmayıp Eş‘ariyye mensupları tarafından sürdürülmesi risâlenin her anlamda klasik eser hüviyetine sahip olmasını sağlamıştır. İlmî şöhretleri günümüze kadar ulaşan mümtaz ulemânın eser üzerine şerh, hâşiye, ta‘likât türlerindeki çalışmalarının oluşturduğu geniş literatür yanında, yalnızca kadîm dönem medreselerinde değil; günümüzde farklı ilmî muhitlerde en temel kelâm eserlerinden biri kabul edilerek tedrîsinin devam ettirilmesi onun öneminin açık göstergeleridir. Risâle, içeriğinin değerine binaen ulemâ haricindeki halk kesimlerinin istifade edebilmesi amacıyla tercüme faaliyetlerinin konusu olmuştur. Bu tercümelerden biri, aynı zamanda mutasavvıf olan son dönem Osmanlı ulemâsından Ömer Ziyaeddin Dağıstânî’nin ‘Akâ’id-i Nesefiyye Tercümesi ismiyle kaleme aldığı çalışmadır. Arapçaya vukûfiyeti olmayan Müslümanlar’ın risâlenin faydasından mahrum kalmamaları amacıyla yapıldığı ifade edilen tercümenin birebir (motamot) çeviri olma ötesinde telif tercüme mâhiyetinde olduğu tespit edilmiştir. Bu yönüyle ‘Akâ’id-i Nesefiyye Tercümesi müterciminin çeşitli ilmî tedkîkatını asıl metne ilave etmesi ile orijinal, dikkat çekici tasarruflarıyla da Akâidü’n-Nesefî’nin ötesinde içinde bulunduğu zamana dâir bir eser özelliği taşımaktadır. Bu çalışmada, dile getirdiğimiz hususiyetlerinin tespiti gayesiyle Ömer Ziyaeddin Dağıstânî’nin ‘Akâ’id-i Nesefiyye Tercümesi neşredilecek ve muhtevası değerlendirmeye tâbi tutulacaktır.
It has been observed that scholars attributed great importance to certain works in the field of kelam, Islamic theology, throughout the history of this discipline. The treatise on creed known as ʿAqāʾid al-Nasafī authored by Najm al-Dīn ʿUmar al-Nasafī (d. 537/1142), who was an authority on the principles of belief in Maturidî school of theology, is a pioneering work in the history of Islamic theology in terms of its content and influence. Not only Maturidi scholars but also Ashʿarīs attached great importance to al-Nasafī’s work. Thus, it became one of the classics of Islamic theology. Many commentaries, marginal notes and annotations were written on this work over the centuries and it has been widely read in classical schools as well as in today’s schools. This work was also translated into many languages in order to be understood by the public. One of these translations was made by ʿUmar Ḍiyāʾ al-Dīn al-Dāghistānī, who was a Sufi master in the late Ottoman period. This translation goes beyond a literal rendering since he added his comments, notes, and explanations and this makes his work distinctive. We can also understand the main issues in Islamic theology during the period in which the translation was made by Dāghistānī, thanks to the additional information given by him. Therefore, his work can also be regarded as taʾlīf tarjama (annotated translation). In this work, Dāghistānī’s Tarjama-ʾi ʿAqāʾid al-Nasafī will be critically edited and analyzed in the light of the literature of the Islamic theology.