EN
TR
PSİKOTRAVMATOLOJİK AÇIDAN ÖFKEYİ YORDAYAN ŞEMA ALANLARININ İNCELENMESİ
Abstract
Amaç: Çocukluk çağı travmaları ve öğrenilmiş olumsuz yaşam dinamiklerinin yetişkinlik yaşamındaki ruhsal izlerini belirlemek, ruhsal travmayı analiz ve tedavi etmek klinik adli psikolojinin önemli uygulama alanlarından biridir. Bu çalışmada genç yetişkin olan üniversite öğrencilerinde erken dönem uyumsuz şema alt boyutlarının öfke duygusu, öfkenin ifade ediliş biçimini açıklama gücünü ortaya koymak, cinsiyete göre farklılıkları belirlemek ve şiddet yaşantıları hakkında bilgi toplamak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmanın örneklemi Ankara ilindeki 115’i (%57,5) kadın, 85’i erkek (%42,5) olmak üzere toplamda 200 üniversite öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmada gönüllük esas alınıp rastgele örneklem yöntemi ile uygun örnekleme test bataryaları kapalı bir zarf içinde verilerek yüz yüze yapılmıştır. Katılımcılar, Bilgilendirilmiş Onam Formu, Demografik Bilgi Formu ve Young Şema Ölçeğinin yanı sıra Sürekli ÖfkeÖfke Tarz Ölçeğini tamamlamıştır. Bulgular: Yapılan regresyon analizleri sonucunda, sürekli öfkenin yordayıcısı olarak aşırı tetikte olma şema alanı ile ayrılma ve dışlanma şema alanı tespit edilmiştir Durumluk öfke yordayıcısının ise başkalarına yönelimlilik ile zedelenmiş sınırlar şema alanlarının olduğu gözlemlenmiştir. Zedelenmiş özerklik, ayrılma ve dışlanma ile zedelenmiş sınırlar şema alanları kontrol altında tutulan öfkeyi yordayan şemalar olup, dışa vurulan öfkenin yordayıcısı zedelenmiş özerlik, ayrılma ve dışlanma ile aşırı tetikte olma ve baskılama şema alanları olmuştur. İçte tutulan öfkeyi yordayan kavramların ise dışlanma ve ayrılma ile zedelenen sınırlar olduğu görülmüştür. Bağımsız örneklemler t testi analizlerine göre kadın öğrencilerin öfke puanları erkek öğrencilerden daha düşük bulunmuştur. Ayrılma ve dışlanma/reddedilme, zedelenmiş sınırlar, aşırı tetikte olma ve baskılama/ketleme şema alan puanları ise kadınlarda daha yüksektir. Buna ek olarak, katılımcıların betimsel analizleri sonucunda kendine-başkalarına zarar verme, şiddet yaşantısı ve intihar girişim oranlarının dikkat çektiği belirlenmiştir. Sonuç: Bu çalışmanın, erken dönem uyumsuz şema alanlarının öfke ifade ediş tarzı üzerindeki rolüne ilişkin alan yazına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Travma çalışmaları biliş ve duygular perspektifinden analiz edildiğinde, elde edilen sonuçların klinik ve adli psikoloji alanlarındaki önleyici çalışmalara destek olacağı ileri sürülebilir.
Keywords
References
- 1. Harris AE, Lisa C. Parental perceptions, early maladaptive schemas, and depressive symptoms in young adults. Cognitive therapy and research 2002;26(3):405-16. google scholar
- 2. Mcginn LK, Cukor D, Sanderson WC. The relationship between parenting style, cognitive style, and anxiety and depression, does increased early adversity influence symptom severity through the mediating role of cognitive style. Cognitive Therapy and Research 2005;29(2):219-42. google scholar
- 3. Pinto-Gouveia, J. Early schemas and social phobia. Cognitive Therapy and Research 2006;30(5):571-84. google scholar
- 4. Wright MO, Crawford E, Castillo D. Childhood emotional maltreatment and later psychological distress among college students, the mediating role of maladaptive schemas. Child Abuse Negl 2009;33(1):59-68. google scholar
- 5. Young JE, Klosko JS, Weishaar ME. Schema therapy: The Guilford Press. A practitioner’s guide; 2017.p.65-70. google scholar
- 6. Björkdahl A. Violence prevention and management in acute psychiatric care aspects of nursing practice: Stockholm Univ. 2010. google scholar
- 7. Bj0rkly S. Psychological theories of aggression: principles and application to practice. Violence in mental health settings; 2006.p.27-46. google scholar
- 8. Bosmans G, Braet C, Van Vlierberghe L. Attachment and symptoms of psychopathology: early maladaptive schemas as a cognitive link. Clin Psychol Psychother 2010;17(5):374-85. google scholar
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Clinical Sciences
Journal Section
Research Article
Publication Date
February 28, 2023
Submission Date
September 8, 2022
Acceptance Date
October 27, 2022
Published in Issue
Year 2023 Volume: 6 Number: 1
APA
Erdoğdu, M., & Kışlak, Ş. (2023). PSİKOTRAVMATOLOJİK AÇIDAN ÖFKEYİ YORDAYAN ŞEMA ALANLARININ İNCELENMESİ. Journal of Advanced Research in Health Sciences, 6(1), 108-116. https://doi.org/10.26650/JARHS2023-1172505
AMA
1.Erdoğdu M, Kışlak Ş. PSİKOTRAVMATOLOJİK AÇIDAN ÖFKEYİ YORDAYAN ŞEMA ALANLARININ İNCELENMESİ. Journal of Advanced Research in Health Sciences. 2023;6(1):108-116. doi:10.26650/JARHS2023-1172505
Chicago
Erdoğdu, Merve, and Şennur Kışlak. 2023. “PSİKOTRAVMATOLOJİK AÇIDAN ÖFKEYİ YORDAYAN ŞEMA ALANLARININ İNCELENMESİ”. Journal of Advanced Research in Health Sciences 6 (1): 108-16. https://doi.org/10.26650/JARHS2023-1172505.
EndNote
Erdoğdu M, Kışlak Ş (February 1, 2023) PSİKOTRAVMATOLOJİK AÇIDAN ÖFKEYİ YORDAYAN ŞEMA ALANLARININ İNCELENMESİ. Journal of Advanced Research in Health Sciences 6 1 108–116.
IEEE
[1]M. Erdoğdu and Ş. Kışlak, “PSİKOTRAVMATOLOJİK AÇIDAN ÖFKEYİ YORDAYAN ŞEMA ALANLARININ İNCELENMESİ”, Journal of Advanced Research in Health Sciences, vol. 6, no. 1, pp. 108–116, Feb. 2023, doi: 10.26650/JARHS2023-1172505.
ISNAD
Erdoğdu, Merve - Kışlak, Şennur. “PSİKOTRAVMATOLOJİK AÇIDAN ÖFKEYİ YORDAYAN ŞEMA ALANLARININ İNCELENMESİ”. Journal of Advanced Research in Health Sciences 6/1 (February 1, 2023): 108-116. https://doi.org/10.26650/JARHS2023-1172505.
JAMA
1.Erdoğdu M, Kışlak Ş. PSİKOTRAVMATOLOJİK AÇIDAN ÖFKEYİ YORDAYAN ŞEMA ALANLARININ İNCELENMESİ. Journal of Advanced Research in Health Sciences. 2023;6:108–116.
MLA
Erdoğdu, Merve, and Şennur Kışlak. “PSİKOTRAVMATOLOJİK AÇIDAN ÖFKEYİ YORDAYAN ŞEMA ALANLARININ İNCELENMESİ”. Journal of Advanced Research in Health Sciences, vol. 6, no. 1, Feb. 2023, pp. 108-16, doi:10.26650/JARHS2023-1172505.
Vancouver
1.Merve Erdoğdu, Şennur Kışlak. PSİKOTRAVMATOLOJİK AÇIDAN ÖFKEYİ YORDAYAN ŞEMA ALANLARININ İNCELENMESİ. Journal of Advanced Research in Health Sciences. 2023 Feb. 1;6(1):108-16. doi:10.26650/JARHS2023-1172505