EN
TR
Covid-19 Pandemisinde Yoğun Bakım Triyajı Bağlamında Hazırlanan Klinik Etik Rehberlerin Normatif Analizi ve Etik Değerlendirmesi
Abstract
Covid-19 Pandemisi sürecinde vaka sayılarının belli dönemlerde hızla yükselmesi yoğun bakım ünitelerinde yüksek doluluk oranlarına sebep olmuştur. Hasta sayısında yaşanan bu ani ve hızlı yükseliş karşısında tıbbi kaynakların yetersiz kalması ihtimali ve tecrübeleri yoğun bakım hizmetlerinde kaynakların acil ve adil dağıtımı ile ilgili etik tartışmaları başlatmıştır. Bu durum sadece etik tartışmalara ivme kazandırmakla kalmamış aynı zamanda Avrupa’daki birçok tıbbi meslek kuruluşu yoğun bakım triyajı için etik kriterler içeren rehberler yayınlamıştır. Bu çalışmada Avrupa’da yayınlanan bazı klinik-etik triyaj rehberleri normatif analize tabi tutularak etik açıdan değerlendirilmiştir. Amaç: Almanya, Avusturya, Belçika, Fransa, İngiltere, İsviçre ve İtalya’nın yoğun bakım derneklerinin triyaj için yayınlamış olduğu rehberlerin içerdikleri genel parametreleri ve normatif kavramları belirlemek ve bunların eleştirel bir değerlendirmesinden ortaya çıkan sonuçları tespit etmektir. Gereç ve Yöntem: Yukarıda adı geçen ülkelerin yoğun bakım ve anestezi derneklerinin Covid-19 pandemisi bağlamında yayınladıkları triyaj rehberlerinin eleştirel normatif analizi ve etik prensiplere göre değerlendirilmesi. Bulgular: İncelenen triyaj rehberleri ortak parametreler ve benzer normatif kavramlar kullanmış olmasına rağmen, birbirleri arasında önemli farklar bulunmaktadır. Bu farklılıkların kullanılan triyaj kriterleri, triyaj hedefleri, yaş faktörü, bazı sosyal gruplara öncelik verilmesi, ilk müdahale yapılması ve Covid-19 hastalarına farklı uygulama yapılması alanlarında olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Triyaj rehberlerini yayınlayan Avrupa ülkeleri aynı kültür geleneğinden gelse bile triyaj rehberlerinde kullandıkları kriterlere ve normatif kavramlara farklı değerler atfedilmiş ve farklı öncelikler verilmiştir. Bu farklılıkların oluşmasında güncel siyasi yaklaşımlar ve geçerli etik kültür etkili olabildiği gibi, o ülkenin hali hazırdaki maddi ve sosyo-kültürel kaynakları ve bu kaynakların kullanılmasındaki stratejileri de önemlidir. Bu bağlamda ülkemizde etik triyaj rehberlerine ihtiyaç duyulduğunda acilen hazırlanmalı ve hazırlanma sürecinde tüm bu noktalar göz önüne alınmalıdır.
Keywords
Supporting Institution
İstanbul Üniversitesi, Bilimsel Araştırma Projeleri
Project Number
36837
Thanks
Proje toplantılarında çalışmamıza görüş ve eleştiriyle katkı sağlayan projenin danışman hocalarına ve çalışma arkadaşlarımız Ayşenur Daldaban, Dr. Orhan Önder ve Tuğba Doğan’a teşekkür ederiz.
References
- 1. World Health Organization. Coronavirus (COVID-19) Dashboard 2021, [31.05.2021], Available from: https://covid19.who.int/.
- 2. İlkılıç İ. Covid-19 Sürecinde Etik Sorun Alanları. SD Sağlık Düşüncesi ve Tıp Kültürü Dergisi. 2020;56:112-5.
- 3. Schaupp W, Kröll W, Ruckenbauereditor HW.editors. Bioethik in Wissenschaft und Gesellschaft. In: Lintner MM, Das Triage- Problem in Italien während der COVID-19- Pandemie. Nomos Verlagsgesellschaft mbH & Co. KG.2020.p.87.
- 4. Centre National de Ressources Textuelles et Lexicales. CNDRTEL. Trier. Available from: https://www.cnrtl.fr/definition/triage.
- 5. Baker R, Strosberg M. Triage and equality: An historical reassessment of utilitarian analyses of triage. Kennedy Inst Ethics J. 1992;2(2):103-23.
- 6. Ellebrecht N. Triage. Charakteristika und Gegenwart eines ordnungsstiftenden Verfahrens. Sociologia Internationalis 2009;47(2):229.
- 7. Mathwig F. 10 questions - 10 réponses Le malheur ne doit pas créer l’injustice -Regard éthique sur le triage aux soins intensifs pendant la pandémie de Covid-19. Église évangélique réformée de Suisse. 2020. Available from: https://www.diaconie.ch/ wp-content/uploads/sites/2/2020/11/EERS_10- questions-10-reponses_Triage_20201127-1.pdf.
- 8. Deutscher Ethikrat. Solidarität und Verantwortung in der Corona-Krise Adhoc- Empfehlung. Berlin 2020. Available from: https://www.ethikrat.org/fileadmin/ Publikationen/Ad-hoc-Empfehlungen/deutsch/ ad-hoc-empfehlung-corona-krise.pdf
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Clinical Sciences
Journal Section
Research Article
Publication Date
October 31, 2021
Submission Date
May 31, 2021
Acceptance Date
July 29, 2021
Published in Issue
Year 2021 Volume: 4 Number: S-1
APA
Aksoy, E., Koçak Öztürk, M. N., & İlkılıç, İ. (2021). Covid-19 Pandemisinde Yoğun Bakım Triyajı Bağlamında Hazırlanan Klinik Etik Rehberlerin Normatif Analizi ve Etik Değerlendirmesi. Journal of Advanced Research in Health Sciences, 4(S-1), 19-36. https://doi.org/10.26650/JARHS2021-945971
AMA
1.Aksoy E, Koçak Öztürk MN, İlkılıç İ. Covid-19 Pandemisinde Yoğun Bakım Triyajı Bağlamında Hazırlanan Klinik Etik Rehberlerin Normatif Analizi ve Etik Değerlendirmesi. Journal of Advanced Research in Health Sciences. 2021;4(S-1):19-36. doi:10.26650/JARHS2021-945971
Chicago
Aksoy, Esra, Merve Nur Koçak Öztürk, and İlhan İlkılıç. 2021. “Covid-19 Pandemisinde Yoğun Bakım Triyajı Bağlamında Hazırlanan Klinik Etik Rehberlerin Normatif Analizi Ve Etik Değerlendirmesi”. Journal of Advanced Research in Health Sciences 4 (S-1): 19-36. https://doi.org/10.26650/JARHS2021-945971.
EndNote
Aksoy E, Koçak Öztürk MN, İlkılıç İ (October 1, 2021) Covid-19 Pandemisinde Yoğun Bakım Triyajı Bağlamında Hazırlanan Klinik Etik Rehberlerin Normatif Analizi ve Etik Değerlendirmesi. Journal of Advanced Research in Health Sciences 4 S-1 19–36.
IEEE
[1]E. Aksoy, M. N. Koçak Öztürk, and İ. İlkılıç, “Covid-19 Pandemisinde Yoğun Bakım Triyajı Bağlamında Hazırlanan Klinik Etik Rehberlerin Normatif Analizi ve Etik Değerlendirmesi”, Journal of Advanced Research in Health Sciences, vol. 4, no. S-1, pp. 19–36, Oct. 2021, doi: 10.26650/JARHS2021-945971.
ISNAD
Aksoy, Esra - Koçak Öztürk, Merve Nur - İlkılıç, İlhan. “Covid-19 Pandemisinde Yoğun Bakım Triyajı Bağlamında Hazırlanan Klinik Etik Rehberlerin Normatif Analizi Ve Etik Değerlendirmesi”. Journal of Advanced Research in Health Sciences 4/S-1 (October 1, 2021): 19-36. https://doi.org/10.26650/JARHS2021-945971.
JAMA
1.Aksoy E, Koçak Öztürk MN, İlkılıç İ. Covid-19 Pandemisinde Yoğun Bakım Triyajı Bağlamında Hazırlanan Klinik Etik Rehberlerin Normatif Analizi ve Etik Değerlendirmesi. Journal of Advanced Research in Health Sciences. 2021;4:19–36.
MLA
Aksoy, Esra, et al. “Covid-19 Pandemisinde Yoğun Bakım Triyajı Bağlamında Hazırlanan Klinik Etik Rehberlerin Normatif Analizi Ve Etik Değerlendirmesi”. Journal of Advanced Research in Health Sciences, vol. 4, no. S-1, Oct. 2021, pp. 19-36, doi:10.26650/JARHS2021-945971.
Vancouver
1.Esra Aksoy, Merve Nur Koçak Öztürk, İlhan İlkılıç. Covid-19 Pandemisinde Yoğun Bakım Triyajı Bağlamında Hazırlanan Klinik Etik Rehberlerin Normatif Analizi ve Etik Değerlendirmesi. Journal of Advanced Research in Health Sciences. 2021 Oct. 1;4(S-1):19-36. doi:10.26650/JARHS2021-945971