Molla Sadrâ, Vâcibü’l-Vücûd’un varlığı hakkında farklı yöntemlerle farklı burhanlar açıklamıştır. Onun açıkladığı burhanlardan biri, insanın kendi özündeki fıtrî eğilimlere teveccüh ederek ve fıtrî akıl ile hiçbir çaba gerektirmeden Allah’ın varlığını idrak ettiği fıtrat burhanlarıdır. Fıtrat burhanları hiçbir aracıya gerek kalmadan içsel ve huzûrî tanımayla ilâhî zâta taalluk eder. Molla Sadrâ, Allah’ın hem huzûrî hem de husûlî yaklaşımla tanınabileceğini ifade eder. Ancak fıtrat burhanları bağlamında sadece huzûrî marifetle Allah’ın varlığını ispatlamaya çalışır. O, fıtrat burhanlarını; varlığın asaleti, varlığın teşkiki, ma’lûl’un bağımlı varlığı ve huzûrî bilgi olmak üzere bazı öncüller üzerine bina eder. Fıtrat burhanlarının anlaşılması bu meselelerin anlaşılmasına bağlıdır. Molla Sadrâ’nın açıkladığı bağımlılığın şühûdu burhanına göre bütün ma’lûller Allah’ın tecellileridir ve illetinden bağımsız bir gerçeklikleri yoktur. İnsan bunu huzûrî bilgi ile şühûd eder. Bağımlı olan ile bağımlı olunan arasında tezâyüf vardır. Bu yüzden bağımlı olan varlık zatını şühûd ettiği gibi bağımlı olunanı yani Allah’ı şühûd eder. Çaresizlikte ümit burhanına göre dünyevi ve maddi olgulardan ümidin kesildiği zaman insanın özünde bir ümit oluşur. Her ümit bir ümit edileni gerektirir. Bu ümit, doğal ve maddi vesileleri kullanma ümidi olmadığı zaman ortaya çıktığı için söz konusu ümit edilen sınırlı olmayıp mutlaktır. Bu çalışmada Molla Sadrâ’nın fıtrat burhanları açıklanmış ve bunların Vâcibü’l-Vücûd’un varlığını ispatlama yeterlilikleri incelenmiştir.
Mulla Sadra has explained various proofs regarding the existence of the Necessary Being through different methods. The proofs of innate disposition/nature (fiṭrah) are one of these. These proofs of nature connect to the divine essence through immediate internal recognition, without the need for any intermediary. Mulla Sadra states that God can be known through a presence-based (ʿilm ḥuḍūrī) and actual mode of cognition. However, in the context of the proofs of nature, he attempts to prove God's existence solely through presence-based knowledge. He bases his proofs of nature on certain premises: the nobility of existence, the creation of existence, the dependent existence of the created, and presence-based knowledge. Understanding the proofs of nature depends on these premises.According to the proof of dependency witnessed by Mulla Sadra, all afflicted beings are manifestations of God and have no independent reality apart from their cause. He witnesses this with present knowledge. There is an intrinsic correlation between the dependent and that upon which it depends. Therefore, just as the dependent witnesses his own essence, he also witnesses the one upon whom it depends, that is, God. According to the proof of hope in despair, when hope in material phenomena is lost, hope arises within the human being’s essence. Every hope requires something hoped for. Because hope arises when there is no hope of using material means, what is hoped for is not limited but absolute. This study explains Mulla Sadra's proofs of nature and examines their adequacy in proving the Necessary Being.