<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.4 20241031//EN"
        "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.4/JATS-journalpublishing1-4.dtd">
<article  article-type="research-article"        dtd-version="1.4">
            <front>

                <journal-meta>
                                    <journal-id></journal-id>
            <journal-title-group>
                                                                                    <journal-title>Sanat ve Tasarım Dergisi</journal-title>
            </journal-title-group>
                            <issn pub-type="ppub">2146-9059</issn>
                                        <issn pub-type="epub">2146-9059</issn>
                                                                                            <publisher>
                    <publisher-name>Anadolu Üniversitesi</publisher-name>
                </publisher>
                    </journal-meta>
                <article-meta>
                                        <article-id pub-id-type="doi">10.20488/sanattasarim.1506472</article-id>
                                                                <article-categories>
                                            <subj-group  xml:lang="en">
                                                            <subject>Cinema Studies (Other)</subject>
                                                    </subj-group>
                                            <subj-group  xml:lang="tr">
                                                            <subject>Sinema (Diğer)</subject>
                                                    </subj-group>
                                    </article-categories>
                                                                                                                                                        <title-group>
                                                                                                                        <article-title>YEŞİLÇAM SİNEMASINDA ANLATISAL YAPININ MEKÂN KULLANIMINA ETKİSİ: YÜKSEK YEŞİLÇAM DÖNEMİ (1960-1975)</article-title>
                                                                                                                                                                                                <trans-title-group xml:lang="en">
                                    <trans-title>THE EFFECT OF NARRATIVE STRUCTURE ON THE USE OF SPACE IN YEŞİLÇAM CINEMA: THE HIGH YEŞİLÇAM PERIOD (1960-1975)</trans-title>
                                </trans-title-group>
                                                                                                    </title-group>
            
                                                    <contrib-group content-type="authors">
                                                                        <contrib contrib-type="author">
                                                                    <contrib-id contrib-id-type="orcid">
                                        https://orcid.org/0000-0003-2372-2711</contrib-id>
                                                                <name>
                                    <surname>Özker</surname>
                                    <given-names>Serpil</given-names>
                                </name>
                                                                    <aff>IŞIK ÜNİVERSİTESİ, MİMARLIK VE TASARIM FAKÜLTESİ, İÇ MİMARLIK BÖLÜMÜ</aff>
                                                            </contrib>
                                                                                </contrib-group>
                        
                                        <pub-date pub-type="pub" iso-8601-date="20240628">
                    <day>06</day>
                    <month>28</month>
                    <year>2024</year>
                </pub-date>
                                        <volume>14</volume>
                                        <issue>1</issue>
                                        <fpage>512</fpage>
                                        <lpage>532</lpage>
                        
                        <history>
                                    <date date-type="received" iso-8601-date="20230524">
                        <day>05</day>
                        <month>24</month>
                        <year>2023</year>
                    </date>
                                                    <date date-type="accepted" iso-8601-date="20240105">
                        <day>01</day>
                        <month>05</month>
                        <year>2024</year>
                    </date>
                            </history>
                                        <permissions>
                    <copyright-statement>Copyright © 2011, Sanat ve Tasarım Dergisi</copyright-statement>
                    <copyright-year>2011</copyright-year>
                    <copyright-holder>Sanat ve Tasarım Dergisi</copyright-holder>
                </permissions>
            
                                                                                                <abstract><p>Sinemanın başlangıcından günümüze farklı disiplinleri etkilemesi, farklı disiplinlerdenetkilenmesi ve bu disiplinler ile sürekli etkileşim halinde olması sinemayı farklı anlatımlaradönüştürmüştür. Bu dönüşüm, teori ve uygulamada farklı gibi görünen disiplinleriayrıştırmak yerine farklı çözümlere evrilmiştir. Disiplinlerarası etkileşimin önemli örneklerindenolan mimarlık ve sinema, diğer disiplinlere oranla anlatısal, zamansal, mekânsalyapıyı bir arada kullanan görsel ve işitsel hafızayı önemli ölçüde kullanan disiplinlerdir.Türk sineması da dünden bugüne toplumsal olaylar çerçevesinde; toplum yaşamı ve sorunlarınıanlatısal semboller haline dönüştürerek sinema perdesine aktarmıştır. Değişim vedönüşüm süreçleri ile gelişen Türk sinemasında 1960-1975 dönemi, Türk sineması için birdeğişim dönemi olarak tanımlanmış, bu süreçte Yeşilçam olarak adlandırılan film üretimi,halkın talebi ve yoğun ilgisi sayesinde ivme kazanmıştır. Bu doğrultuda çalışmada, Türksinemasında Yüksek Yeşilçam olarak adlandırılan dönemin filmlerinde anlatısal yapınınmekân kullanımına etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, 1960-1975 dönemineönemli katkılar sunan altı yönetmenin renkli ve melodram ağırlıklı filmleri ile sınırlandırılmışolup toplamda yirmi dört film “anlatısal yapı, zamansal yapı, mekânsal yapı” gibi değişkenleraçısından değerlendirilmiştir. Bu bağlamda elde edilen veriler sonucunda, Yeşilçamfilmlerinin anlatı, zaman, mekân unsurları ile harmanlanarak farklı yönetmen, farklıhikâye ve oyunculara rağmen ortak ve benzer kaygılarla biçimlendiği tespit edilmiştir.</p></abstract>
                                                                                                                                    <trans-abstract xml:lang="en">
                            <p>The fact that cinema has been influencing different disciplines, being influenced by them,and being in constant interaction with these disciplines since its inception has transformedcinema into diverse narratives. This transformation has evolved into distinctive solutions,rather than separating disciplines that seem dissimilar in theory and practice. Architectureand cinema, which are the important examples of interdisciplinary interactions, are disciplinesthat use narrative, temporal, and spatial structures together and utilize visual andauditory memory to a significant extent, compared to other fields. Within the frameworkof social events from the past to the present, Turkish cinema has transformed social life andits problems into narrative symbols and reflected them through cinema. The period between1960 and 1975, which developed with the processes of change and transformation, has beendefined as a period of change for Turkish cinema, and in this process, film production, entitledas Yeşilçam, gained momentum thanks to public demand and extreme interest. In thisdirection, the study aims to examine the effect of narrative structure on the use of space inthe movies of the period called High Yeşilçam in Turkish cinema. The study is limited to thecolourful and melodramatic films of six directors who made significant contributions to theperiod of 1960-1975, and a total of twenty-four films were evaluated in terms of variablessuch as “narrative structure, temporal structure, and spatial structure.” As a result of thedata obtained in this context, it has been determined that Yeşilçam movies are interwovenwith narrative, temporal, and spatial elements and are shaped by common and similarconcerns despite different directors, stories, and actors.</p></trans-abstract>
                                                            
            
                                                            <kwd-group>
                                                    <kwd>Sinemada Mekân</kwd>
                                                    <kwd>  Yeşilçam</kwd>
                                                    <kwd>  Anlatısal Yapı</kwd>
                                                    <kwd>  Zamansal Yapı</kwd>
                                                    <kwd>  Mekânsal
Yapı.</kwd>
                                            </kwd-group>
                                                        
                                                                            <kwd-group xml:lang="en">
                                                    <kwd>Space in Cinema</kwd>
                                                    <kwd>  Yeşilçam</kwd>
                                                    <kwd>  Narrative Structure</kwd>
                                                    <kwd>  Temporal Structure</kwd>
                                                    <kwd>  Spatial
Structure.</kwd>
                                            </kwd-group>
                                                                                                            </article-meta>
    </front>
    <back>
                            <ref-list>
                                    <ref id="ref1">
                        <label>1</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Abisel, N. (1994). Türk Sineması Üzerine Yazılar, Ankara: İmge Yayınları, 198-199.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref2">
                        <label>2</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Abisel, N., Arslan, U. T., Behçetoğulları, P., Karadoğan, A., Öztürk, S. R., Ulusoy, N.
(2005). Çok Tuhaf Çok Tanıdık Vesikalı Yârim Üzerine, Metis Yayınları, 105.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref3">
                        <label>3</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Akyol Altun, D. ve Uzun, İ. (2012). Yeşilçam Sineması’nda Mekân Kullanımı, Mimarlık
Dergisi, Sayı 366, 50-55.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref4">
                        <label>4</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Akyol Altun, D. (2022). Use of Space in Yeşilçam Cinema in The Context of Symbolization
of Traditional-Modern Dilemma, GRID Architecture, Planning and
Design Journal, Vol. 5 (2), 276-300.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref5">
                        <label>5</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Allmer, A. (2010). Sinemekân, Sinemada Mimarlık, 1. Baskı, Varlık Yayınları, 36.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref6">
                        <label>6</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Arslan, S. (2011). Cinema in Turkey: A New Critical History (1. bs.), Oxford, New
York: Oxford University Press.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref7">
                        <label>7</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Arslan, A. (2021). Sinema Mimarisinde Kentsel İç Mekân Yaklaşımları: Paris’te Gece
Yarısı Filmi Üzerinden Kentsel İç Mekânların Analizi, Kültür-Sinema İlişkisi
ve Sinema Dilinde Kültür Bildiri Kitabı, Yakın Doğu Üniversitesi, İletişim
Fakültesi-İletişim Araştırmaları Merkezi, 1. Uluslararası Sinema Sempozyumu,
14-15-16 Haziran, 16.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref8">
                        <label>8</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Batur, E. (1979). Anlatı Çözümlemesine Kuramsal Bir Yaklaşım, Dilbilim, İ.Ü. Yabancı
Diller Yüksek Okulu Fransızca Bölümü Dergisi, sayı 4, 132-146.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref9">
                        <label>9</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Buckland, W. (2018). Sinemayı Anlamak, (Çeviri: Tufan Göbekçin) Hayalperest Yayınevi.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref10">
                        <label>10</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Chatman, S. (1978). Story and Discourse: Narrative Structure in Fiction and Film, New
York and London: Cornell University Press.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref11">
                        <label>11</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Dönmez, Y. E. (2017). Yeşilçam Filmlerinde Türk Sanat Müziği Makamları ve Etkileri,
Gece Yayınları, Ankara, 19.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref12">
                        <label>12</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Elmacı, T. (2013). Kader ve Masumiyet Filmleri Bağlamında Melodram Türünün
Yeniden Üretimi, Zeitschrift für die Welt der Türken Journal of World of Turks,
Vol. 5(2), 261-277.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref13">
                        <label>13</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ergin, S. (2007). Mimarlık ve Sinema Etkileşiminin Sinemasal Mekâna Etkileri ve Nuri
Bilge Ceylan Sinemasından Bir Örnek: Uzak, Anadolu Üniversitesi FBE, Yüksek
Lisans Tezi, Eskişehir, 2.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref14">
                        <label>14</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ergün, E. (2019). 1990 Sonrası Türk Sinemasında Film Anlatı Yapılarına Karşılaştırmalı
Bir Bakış, İstanbul Kültür Üniversitesi, LEE, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, 111.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref15">
                        <label>15</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Foss, B. (2016). Sinema ve Televizyonda Anlatım Teknikleri ve Dramaturji, Hayalperest
Yayınevi, 27-28.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref16">
                        <label>16</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Güçhan, N. (1992). Toplumsal Değişme ve Türk Sineması, İmge Kitabevi, Ankara, 82.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref17">
                        <label>17</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Gülçur, A. (2020). Türk Sinemasında Yeşilçam Dönemi, İstanbul Ticaret Üniversitesi,
Sosyal Bilimler Dergisi, 1-13.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref18">
                        <label>18</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İleri. S. (1983). Genel Görünümüyle Türk Sineması Melodramatik Bir Romandır, Milliyet
Sanat, Ağustos, sayı 77, 5.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref19">
                        <label>19</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kasım, M. ve Atayeter, H. D. (2012). 1960’lı Yıllarda Türk Sinemasında Toplumsal
Gerçekçilik, Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi 1
(4), 23-37.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref20">
                        <label>20</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kutucu, S. (2005). Transformation of Meaning of Architectural Space in Cinema: The
Cases of Gattaca and Truman Show, İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü, FBE,
Doktora Tezi, İzmir, 18.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref21">
                        <label>21</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kuyucak Esen, Ş. (2010). Türk Sinemasının Kilometre Taşları, Agora Kitaplığı, İstanbul,
64-74.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref22">
                        <label>22</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Maktav, H. (2000). Türk Sinemasında 68’liler ve 12 Mart, Birikim Dergisi, sayı 132,
86-92.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref23">
                        <label>23</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Marie, M. (2014). Filmlerde Kentsel Tema, Kentte Sinema Sinemada Kent (Editör: Nurçay
Türkoğlu, Mehmet Öztürk ve Göksel Aymaz), İstanbul: Agora Kitaplığı,
73-78.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref24">
                        <label>24</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Meriç, Ö. (2007). 1950’lerden 2000’e Atıf Yılmaz Filmlerinin Afiş İncelemesi, Gazi Üniversitesi
SBE, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 69.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref25">
                        <label>25</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Özker, S. (2021). Director’s Space From Past To The Present: “Nuri Bilge Ceylan, Lütfi
Ömer Akad”, Housing Architecture And Design From The Past To The Future,
Digital Commons/Livre de Lyon yayınevi, Mayıs, 305-337.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref26">
                        <label>26</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Pehlivan, B. (2011). Yeşilçam Melodramatik Hayal Gücü ve Yeni Türk Sineması Üzerindeki
Etkileri, Türk ve Dünya Sineması Üzerine Sentezler, Parşömen Yayıncılık,
İstanbul, 175.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref27">
                        <label>27</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Salman, S. (2020). Ümit Ünal Sinemasında Kurgu ve Anlatı İlişkisi, Ege Üniversitesi
SBE, Radyo Televizyon ve Sinema Anabilim Dalı, Doktora Tezi, İzmir, 79.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref28">
                        <label>28</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Sarı, T. (2010). Türk Sinemasında Sosyal Yaşam Kurgusunun Mekân Kullanımına Yansıması,
İstanbul Teknik Üniversitesi, FBE, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, 34.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref29">
                        <label>29</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Sözen, M. (2019). Doğu Anlatı Gelenekleri ve Türk Sinemasının Aidiyeti, Bilig, sayı 50,
146.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref30">
                        <label>30</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Şavk, S. (2020). Eski Görüntüler, Yeni Görüngüler: Yeşilçam Filmlerinin Üslup Özellikleri
İçin Uzak Okuma Denemesi, Erciyes İletişim Dergisi, Temmuz, Cilt 7 (2),
1033-1054.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref31">
                        <label>31</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Teksoy, R. (2012). Ansiklopedik Sinema Terimleri Sözlüğü, İstanbul: Oğlak Yayıncılık,
156.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref32">
                        <label>32</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Tugen, B. (2014). 1960-1980 Darbeleri Arasında Türk Sinemasında Düşünce Oluşumu
ve Filmlerin Sosyolojik Görünümleri, 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, Cilt 3
(7), 159.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref33">
                        <label>33</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yalçınkaya, B. (2017). Stanislavski Metot Oyunculuğu Üzerinden Yeşilçam Filmleri ve
Günümüz Dizilerinin Seçili Örneklerle Karşılaştırılması, Maltepe Üniversitesi
SBE, İstanbul, 5-6.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref34">
                        <label>34</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Zengin Çelik, H. ve Tezcan, S. (2017). Türk Sinemasında Göç Temalı İstanbul Filmleri
Üzerinden Kentlerdeki Mekânsal ve Toplumsal Değişimlerin İncelenmesi,
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt 2 (2),
619-636.</mixed-citation>
                    </ref>
                            </ref-list>
                    </back>
    </article>
