Araştırma Makalesi

SANATTA TEKNOLOJININ YARATTIĞI “YENI” ALGISINA DIJITAL SANATIN TARIHSELLIĞI ÜZERINDEN ELEŞTIREL BIR BAKIŞ

Sayı: 15- Özel sayı 20 Ekim 2025
PDF İndir
TR EN

SANATTA TEKNOLOJININ YARATTIĞI “YENI” ALGISINA DIJITAL SANATIN TARIHSELLIĞI ÜZERINDEN ELEŞTIREL BIR BAKIŞ

Öz

Bu makale, yapay zekâ ve dijital sanat araçlarının “yeni” olarak sunulmasının yarattığı geçici heyecana eleştirel bir bakış sunarak, dijital sanatın tarihsel sürekliliğini görünür kılmayı amaçlamaktadır. Araştırmada, bu “yenilik” algısının dijital sanatın başlangıcından beri süregelen teknoloji kullanımını nasıl göz ardı ettiği ve sanat piyasasında teknolojik araçların yarattığı dengesizlik ve yaratıcılık krizinin nasıl ortaya çıktığı incelenmektedir. Bu kapsamda teknoloji temelli sanatın yeni olmadığı, yalnızca ana akım sanat dünyasının yabancı olduğu bir dil olduğu savunulmaktadır. Dijital sanatın kökenlerine, bilgisayar dışındaki teknolojilerin ve 1960’lardaki öncü denemelerin etkisine değinilerek, güncel dijital sanat ile erken dönem örnekleri arasında karşılaştırma yapılması hedeflenmektedir. Ayrıca, heykel sanatındaki teknoloji kullanımının da uzun bir geçmişi olduğu vurgulanmaktadır. Makale, “yeni” algısının sanat piyasasında spekülasyonlara ve yüzeysel tasarımların öne çıkmasına yol açtığını, erken dönem dijital sanatın görünmez kalmasına neden olduğunu ve sanatın eleştirel işlevini zayıflattığını belirtmektedir. Çözüm önerisi olarak, dijital sanatın erken dönem örneklerinin sanat kurumları tarafından görünür kılınması ve teknolojik gelişmelerin tarihsel birikiminin algılanması gerektiği vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Altınoba, B. (2023). Curious Machines. Koelmel, M.‑J., & Stroebele, U. (Ed.), The Sculptural in the (post-)Digital age içinde (ss. 37-57). Walter de Gruyter.
  2. Art and Technology, 1959–98. (t.y.). Rauschenberg Foundation. 1 Haziram 2025 tarihinde https://www.rauschenbergfoundation.org/artist/art-and-technology- 1959-98 adresinden erişilmiştir.
  3. Art Curio. (2017, 1 Haziran). Curious.com. 1 Haziran 2025 tarihinde https://curious.
  4. com/curios/11236#date adresinden erişilmiştir.
  5. Audry, S. (2021). Art in the age of machine learning. The MIT Press.
  6. Burnham, J. (1975). Beyond Modern Sculpture: The effects of science and technology on the sculpture of this century (4. Baskı). Braziller.
  7. CHM (t.y.). Computer History Museum. 1 Haziran 2025 tarihinde https://www.computerhistory.
  8. org/collections/catalog/102627455 adresinden erişilmiştir.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çağdaş Sanat

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

20 Ekim 2025

Gönderilme Tarihi

15 Mart 2025

Kabul Tarihi

11 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 15- Özel sayı

Kaynak Göster

APA
Uygan, O. (2025). SANATTA TEKNOLOJININ YARATTIĞI “YENI” ALGISINA DIJITAL SANATIN TARIHSELLIĞI ÜZERINDEN ELEŞTIREL BIR BAKIŞ. Sanat ve Tasarım Dergisi, 15- Özel sayı, 871-892. https://doi.org/10.20488/sanattasarim.1805180
AMA
1.Uygan O. SANATTA TEKNOLOJININ YARATTIĞI “YENI” ALGISINA DIJITAL SANATIN TARIHSELLIĞI ÜZERINDEN ELEŞTIREL BIR BAKIŞ. Sanat ve Tasarım Dergisi. 2025;(15- Özel sayı):871-892. doi:10.20488/sanattasarim.1805180
Chicago
Uygan, Ozan. 2025. “SANATTA TEKNOLOJININ YARATTIĞI ‘YENI’ ALGISINA DIJITAL SANATIN TARIHSELLIĞI ÜZERINDEN ELEŞTIREL BIR BAKIŞ”. Sanat ve Tasarım Dergisi, sy 15- Özel sayı: 871-92. https://doi.org/10.20488/sanattasarim.1805180.
EndNote
Uygan O (01 Ekim 2025) SANATTA TEKNOLOJININ YARATTIĞI “YENI” ALGISINA DIJITAL SANATIN TARIHSELLIĞI ÜZERINDEN ELEŞTIREL BIR BAKIŞ. Sanat ve Tasarım Dergisi 15- Özel sayı 871–892.
IEEE
[1]O. Uygan, “SANATTA TEKNOLOJININ YARATTIĞI ‘YENI’ ALGISINA DIJITAL SANATIN TARIHSELLIĞI ÜZERINDEN ELEŞTIREL BIR BAKIŞ”, Sanat ve Tasarım Dergisi, sy 15- Özel sayı, ss. 871–892, Eki. 2025, doi: 10.20488/sanattasarim.1805180.
ISNAD
Uygan, Ozan. “SANATTA TEKNOLOJININ YARATTIĞI ‘YENI’ ALGISINA DIJITAL SANATIN TARIHSELLIĞI ÜZERINDEN ELEŞTIREL BIR BAKIŞ”. Sanat ve Tasarım Dergisi. 15- Özel sayı (01 Ekim 2025): 871-892. https://doi.org/10.20488/sanattasarim.1805180.
JAMA
1.Uygan O. SANATTA TEKNOLOJININ YARATTIĞI “YENI” ALGISINA DIJITAL SANATIN TARIHSELLIĞI ÜZERINDEN ELEŞTIREL BIR BAKIŞ. Sanat ve Tasarım Dergisi. 2025;:871–892.
MLA
Uygan, Ozan. “SANATTA TEKNOLOJININ YARATTIĞI ‘YENI’ ALGISINA DIJITAL SANATIN TARIHSELLIĞI ÜZERINDEN ELEŞTIREL BIR BAKIŞ”. Sanat ve Tasarım Dergisi, sy 15- Özel sayı, Ekim 2025, ss. 871-92, doi:10.20488/sanattasarim.1805180.
Vancouver
1.Ozan Uygan. SANATTA TEKNOLOJININ YARATTIĞI “YENI” ALGISINA DIJITAL SANATIN TARIHSELLIĞI ÜZERINDEN ELEŞTIREL BIR BAKIŞ. Sanat ve Tasarım Dergisi. 01 Ekim 2025;(15- Özel sayı):871-92. doi:10.20488/sanattasarim.1805180