A COMPARATIVE STUDY OF OTTOMAN AND JOSEON CERAMIC ARTS: CULTURAL INTERACTIONS AND TECHNICAL APPROACHES

Öz

This study provides a comprehensive analysis of the production techniques of ceramics from the Ottoman and Joseon periods, emphasizing the impact of cultural interactions with other dynasties. Both periods integrated knowledge from previous dynasties with their own cultural heritage. Early Ottoman ceramics reinterpret Anatolian Seljuk patterns, reflecting Islamic traditions. Contrastly, Early Joseon Buncheong ceramics were inspired by Goryeo celadons but diverged from the Buddhist influences, adopting a minimalist design rooted in Confucian values. Over time, both dynasties were influenced by blue-and-white porcelain through their relations with China, adapting their production accordingly. Ottoman blue-and-white ceramics, produced in İznik and Kütahya, primarily used cobalt blue, alongside various color tones, while Joseon-period Cheonghwa Baekja ceramics combined patterns with blue-and-white palette. Both periods used similar production methods, but notable differences exist in materials and firing processes. Additionally, the Milet and Sangam techniques represent distinctive artistic approaches specific to the Ottoman and Joseon dynasties, respectively.

Anahtar Kelimeler

• Ottoman Ceramics
• Joseon Ceramics
• Blue-and-white Porcelains
• Cultural Interactions
• Ceramic Production

Proje Numarası

AKS-2024-R-104

OSMANLI VE JOSEON SERAMİK SANATININ KARŞILAŞTIRMALI İNCELEMESİ: KÜLTÜREL ETKİLEŞİMLER VE TEKNİK YAKLAŞIMLAR

Öz

Bu çalışmada, Osmanlı ve Joseon dönemlerine ait seramiklerin üretim teknikleri ve diğer hanedanlıklarla olan kültürel etkileşimlerinin seramiklerin gelişimine etkisi ayrıntılı olarak incelenmiştir. Her iki dönemin seramik sanatçıları, önceki hanedanlıklardan edindikleri bilgileri kendi kültürel miraslarıyla harmanlayarak özgün eserler yaratmıştır. Erken Osmanlı seramikleri, Selçuklu desenlerini İslam kültürüne uygun şekilde yorumlarken, Erken Joseon Buncheong seramikleri, Goryeo Seladonlarından esinlenmiş, ancak Budizm etkisinden uzaklaşarak minimalist bir tasarıma ve Konfüçyüsçü değerlere yönelmiştir. Zamanla, her iki hanedanlık Çin ile kurdukları ilişkiler doğrultusunda Mavi-beyaz porselenlerden etkilenmiş ve üretimlerini buna göre uyarlamıştır. Osmanlı Mavi-beyaz seramikleri, İznik ve Kütahya merkezlerinde üretilmiş olup, kobalt mavisi başta olmak üzere farklı renk tonlarıyla zenginleştirilmiştir. Joseon dönemi Cheonghwa Baekja seramiklerinde ise, desenler mavi-beyaz paletle birleşerek sade bir estetik anlayışı yaratmıştır. Üretim teknikleri açısından, her iki dönemde de benzer yöntemler kullanılsa da, malzeme ve fırınlama süreçlerinde belirgin farklılıklar bulunmaktadır. Ayrıca, Milet işi ve Sangam teknikleri, sırasıyla Osmanlı ve Joseon’a ait özgün sanatsal yaklaşımlardır.

Anahtar Kelimeler

• Osman Seramikleri
• Joseon Seramikleri
• Mavi-beyaz Porselenler
• Kültürel Etkileşimler
• Seramik Üretimi

Destekleyen Kurum

The Academy of Korean Studies, South Korea

Proje Numarası

AKS-2024-R-104

Kaynakça

1. Ağdemir, Banu. (2019). Selçuklu, Beylikler ve Osmanlı Dönemi seramiklerinde kullanılmış sırların özellikleri ve uy-gulamalar. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, İzmir.
2. Arısoy, Yağmur. (2018). Selçuklu dönemi̇ serami̇kleri̇nde si̇mgeler ve semboller. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
3. Bedel Özek, Serap. (2024). Anadolu selçuklu döneminde cam üretimi: Teknikler ve ürünler. Sanat Yazıları, 51, p. 680–696.
4. Bilgi, Hülya. (2006). Kütahya çini ve seramikleri. Suna ve İnan Kıraç Vakfı, Pera Müzesi.
5. Çakır, Dilek. (2024). Kütahya Ali (Alo) Paşa Camii’ nin çini süslemeleri. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 54, p. 213–232.
6. Canıbek, Fatih. (2020). Osmanlı dönemi̇ sırlı serami̇kleri̇. (Yayımlanmamış Sanat Tarihi Kuramları Ödevi). Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa.
7. Choo, H.J., Yeo, H.S. (2023). A Study on the contemporary expression and reinterpretation of Joseon White Porce-lain. Journal of Art & Design Research, 26/1, p. 1–12.
8. Çobanlı, Z., Kanışkan, E. (2013). Osmanlı çini ve seramiklerinde giyim kuşam kültürü ve özellikleri. Sanat ve Tasarım Dergisi, 4/4, p. 95–108.

9. Demir, H., Yu, E., Park, J. (2024). Integrating cultural heritage into Korean studies: A comparative study of Turkish and Korean traditional ceramics. The 7th International Academic Conference of Korean Studies in Central Eurasia, p. 87–125.
10. Demirci, İnan. (2006). 2004-2005 yılları arasında İznik Roma tiyatrosunda ortaya çıkarılan erken Osmanlı dönemi Milet İşi seramikleri. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Sosyal Bilim-ler Enstitüsü, Çanakkale.
11. Demirsar Arlı, V. B., Kaya, Ş. (2018). İznik çini fırınları kazısında ortaya çıkarılan pişmiş toprak kalıp parçalarının değerlendirilmesi. Sanat Tarihi Dergisi, 27/1, p. 35–51.
12. Eberhard, Wolfram. (2000). Çin simgeleri sözlüğü. İstanbul: Kabalcı yayınevi.
13. Erkin, Sedef. (2022). Kore kültüründe sembolizm ve “Joseon dönemi” kadın giyim kuşamı üzerindeki etkileri. (Ya-yımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi, İzmir.
14. Eryılmaz, H.İ., Selimgil, B. (2021). İslam eserlerinde kullanılan kare tabanlı geometrik desenlerin çözümlenmesine yönelik yeni bir yaklaşım. DEUİFD LIII, p. 237-286.
15. Güler, Ayşe. (2019). Güney Kore mutfağında yaşayan seramikler. Journal of Social and Humanities Sciences Re-search, 6/44, p. 3520–3543.
16. Güneşer, Birsen. (2008). Geleneksel uzakdoğu seladon sırlarının araştırılarak, özgün porselen tasarımlarına uygu-lanması. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
17. Hayırsever, Bengütay. (2020). Geleneksel el sanatlarında kullanılan çintemani motifi ve seramik sanatına yansıma-ları. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi L, 3, p. 9-22.
18. Kalay, Leman. (2024). Sonsuz güzellik: Buncheong seramiklerinin geçmişten günümüze yolculuğu. Sanat Yazıları, 51, p. 386–399.
19. Kenar, Ayşe. (2015). Marmaray projesi kapsamında Yenikapı kazılarında ortaya çıkarılan Osmanlı keramikleri (15-17. yüzyıl). Medeniyet Sanat, İMÜ Sanat ve Tasarım Fakültesi Dergisi, 1, p. 115–154.
20. Kent, D., Suwalsky, J. (2014), 100 thimbles in a box, the spirit and beauty of handicrafts. USA: Seoul Selection.
21. Kim, Hyeon-Jin. (2022). The significance of Korean ceramic patterns: Exploring historical changes, symbolic mean-ings and development directions. Journal of Digital Media & Culture Technology, 2/1, p. 35-43.
22. Kim, H. J., Ro, H. S., Kim, W. S. (2013). Analysis of Korea Buncheong ware by Bunjang (white slip) technique. Inter-national Journal of Contents, 9/2, p. 70–76.
23. Kim, H. S., Kim, D., Choi, D. W. (2016). Geological characteristics of the Gangwondo Yanggu terra alba used for a major raw material of the Joseon white porcelain. Journal of the Geological Society of Korea, 52/6, p. 815–827.
24. Lee, S., Jeon, S. C. (2011). Korean Buncheong ceramics from Leeum, Samsung Museum of Art. New York: The Metropolitan Museum of Art.
25. Lotis, C., Lee, M. D. (2010). Symbols of identity Korean ceramics from the collection of Chester and Wanda Chang. Asian Cultural History Program, Smithsonian Institution.
26. Ölçer, Sevcan. (2018). 15 ve 16. yüzyıl Mavi-beyaz seramikleri: Osmanlı, Safevi ve Çin Hanedanlığı örneklerinin üslup bağlamında karşılaştırılması. Sanat Tarihi Dergisi, 27/1, p. 265–301.
27. Öney, Dicle. (2022). Imjın Savaşı sonrası Koreli çömlekçilerin Japon seramik kültürüne etkileri. Social Science De-velopment Journal, 7/33, p. 43–56.
28. Öney, D., Köseler, A. T. (2023). Doğum geleneklerinde plasenta ve göbek bağı ritüelleri: Kore seramik plasenta kavanozları örneği. The Journal of Social Science, 10/67.
29. Özçelik, Nuri. (2020). Osman Hamdi Bey’in portrelerinde anlam. Tarih ve Gelecek Dergisi, 6/2, p. 449–458.
30. Özlü, Gökçen. (2017). Konfüçyüsçü yönetim düşüncesi: Joseon Hanedanlığı. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
31. Öztürk, M. Ü., Önder, A. M. (2018). Osmanlı döneminde üretilen seramik şişe biçimler (İznik, Kütahya, Çanakkale örnekleri). Kalemisi Dergisi, 6/11, p. 55–69.
32. Philadelphia Museum of Art. (2014). Treasures from Korea arts and culture of Joseon Dynasty 1392-1910, New Jersey.
33. Polat, Turgay. (2019). Marmaray projesi kazıları (Yenikapı, Üsküdar, Sirkeci) Osmanlı dönemi sırsız seramikleri. Sanat Tarihi Dergisi, 28/1, p. 93–117.
34. Uçar, H., Uçar, A. (2018). Tire Kutu Han Kazısı Beylikler Ve Osmanlı dönemi seramikleri. Sanat Tarihi Dergisi, 27/1, p. 1–33.
35. Yeşilay, S., Çakı, M., Çakır Arianpour, A. (2018). Kalsiyum oksitin (CaO) çatlaklı sır bileşimlerindeki etkilerinin araştırılması. Gazi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 4/1, p. 25–38.
36. Yıldız, Ş., Canbaz, F. (2021). Osmanlı kumaş motiflerinin minimalist bakışla aşif tasarımlarına yansıtılması. Hars Akademi Uluslararası Hakemli Kültür-Sanat-Mimarlık Dergisi, 7, p. 256-580.
37. Yücel, M., Sanal, Ş. (2021). Selçuklu dönemi eserlerinde hayvan sembolleri: Ahlat müzesi örneği. Lokman Hekim Tıp Dergisi, 11/3, p. 535-545.
38. Zorlu, İ., Eroğlu, A.A. (2023). Bazı hayvan figürlerinin Türk sanatlarına yansımaları. Turkish Studies, 18/4, p. 1775-1807.