Art and Interpretation 2822-2865 Atatürk Üniversitesi 10.5152/AI.2023.221139 Süleymaniye Kütüphanesi Yazma Bağışlar 04820 Envanter Numaralı Kur’ân-ı Kerîmin Tezhip Sanatı Bakımından Değerlendirilmesi Evaluation of the Qur’an with Inventory Number 04820 Preserved in the Manuscript Donations Collection of the Suleymaniye Library in Terms of Illumination Art Aksoy Şaştım Yeşim UŞAK ÜNİVERSİTESİ 03 31 2023 41 51 58 03 20 2022 01 16 2023 Copyright © 2020, Sanat ve Yorum 2020 Sanat ve Yorum

Tarih boyunca yaşamış olan Türkler ilme verdikleri önemi sanatla birleştirerek, kitap sanatlarıalanında nadide eserler vermişlerdir. Yazma eserlerin yazılarının yanı sıra tezyînatına da büyükbir özen ve maharet göstermişlerdir. Bugün müze, özel koleksiyon ve kütüphanelerde birçoktezyîni yazma eser muhafaza edilmektedir. Bu eserlerden biri de Süleymaniye Yazma EserlerKütüphanesi, Yazma Bağışlar koleksiyonunda bulunan 04820 envanter numaralı Kur’ân-ıKerîmdir. Eser 1243/1827 yıllında Hafız Muhammed el-Ferîd tarafında nesih hattı ile yazılmıştır.1244/1828 yılında Osman Şûkrî tarafından tezyîn edilmiştir. Zahriye sayfası bulunmayan eserin,serlevha, sûre başı, güller, duraklar ve hâtime sayfasında bulunan tezyînat detaylı olarak analizedilmiştir. Hatâyî grubu motiflerin yanı sıra sadece penç motifleri ile yapılan tasarımlar yaygındır.Altın zemin üzerine yapılan iğne perdahı bütün tezyîni sayfalarda kullanılmıştır. Zer-ender-zertekniği kullanılan teknikler arasındadır. Kur’an-ı Kerîmin tezyîni alanlarında kompozisyon özellikleri,desen tasarımı, motifler, kullanılan renkler ve teknikler ait olduğu dönemin tezyînat özellikleribakımından önemlidir.

Turks, who have lived throughout history, combined the importance they gave to science with artand produced rare works in the field of book arts. In addition to the writings of the manuscripts,they also showed great care and dexterity in the decoration of the works. Today, many ornamentalmanuscripts are preserved in museums and libraries. One of these works is the Qur’an withinventory number 04820, which is in the Manuscript Donations collection of the SüleymaniyeManuscripts Library. The work was written by Hafız Muhammed el-Ferîd with the naskh calligraphyin 1243/1827. It was decorated by Osman Şûkrî in 1244/1828. The work, which does not have azahriye page, has been analyzed in detail, including the serlevha, the beginning of the chapter, theroses, the stops, and the ornament on the hatime page. In addition to Hatayi group motifs, designsmade with only penç motifs are common. Needle burnishing on a gold background is used on allornament pages. Zer-ender-zer technique is among the techniques used. Composition features,pattern design, motifs, colors, and techniques of the illuminated areas of the Qur'an are importantin terms of the decoration features of the period it belongs to.

 Süleymaniye Kütüphanesi el yazması Kur’ân tezhip Illumination manuscript Qur’an Süleymaniye Library Acar, Ş. (1998). Sanat değeri taşıyan el Yazması kitaplar. Antik Dekor, 48, 75–79. Aksoy Şaştım, Y. (2021). Süleymaniye Kütüphanesinde Bulunan Batılılaşma Dönemi (19. Yy) Kur’an-ı Kerîmlerinin Tezyinatı [Yayın No. 706090, Sanatta Yeterlik Tezi]. Süleyman Demirel Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü. Aksu, H. (1999). Türk Tezhip Sanatında Süsleme Unsurları. Osmanlı Kültür ve Sanat, 11, 131–138. Ayverdi, İ. (2008). Beyne’s sütur. Misalli Büyük Türkçe Sözlük, 1, 358. Bilen, Y. (2015). Türk-İslam Medeniyeti ve hat San’atı. Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitü Dergisi, 33, 38–58. Derman, F. Ç. (1987). Yazma Eserlerde Tezhip sanatı. Fırat Havzası Yazma Eserler Sempozyumu Bildirileri Kitabı, Uşak, 65–66. Derman, F. Ç. (2002). Türk Tezhip Sanatının asırlar İçinde Değişimi. Türkler Ansiklopedisi, 12, 289–299. Derman, U. (1970). Yazma Kur’ân-ı Kerîm’ler nasıl Hazırlanırdı. Hayat Tarihi Mecmuası, 5, 13–15. Devellioğlu, F. (1993). Osmanlıca-Türkçe lûgat. Aydın Kitapevi Yayınları. Duran, G. (2009). Serlevha. TDV İslâm Ansiklopedisi, 36, 567–569. Duran, G. (2012). Tezhip Sanatının kullanım alanları. TDV İslâm Ansiklopedisi, 41, 63–65. Gündüz, H. (2002). Yazı ve Tezhip Şaheseri Bir Kur’ an- ı Kerim. Antik Dekor, 73, 86–90. Kurfeyz, N. (2003). Tezhip. Tarih ve Tabiat Vakfı Yayınları. Özen, M. E. (2004). Türk Tezhip sanatı. Gözen Kitap ve Yayın Evi. Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesi (2021a). 04820 Envanter no’lu eserin durak örnekleri [Fotoğraf]. Kütüphane Arşivi. Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesi (2021b). 04820 Envanter no’lu eserin gül örnekleri [Fotoğraf]. Kütüphane Arşivi. Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesi (2021c). 04820 Envanter no’lu eserin hâtime sayfası tezhibi [Fotoğraf]. Kütüphane Arşivi. Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesi (2021d). 04820 Envanter no’lu eserin serlevha tezhibi [Fotoğraf]. Kütüphane Arşivi. Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesi (2021e). 04820 Envanter no’lu eserin sûre başı tezhibleri [Fotoğraf]. Kütüphane Arşivi. Taşkale, F. (1997). Tezhip sanatı. Skylife, 173, 108–118. Taşkale, F. (2009). XVIII. Yüzyıl Klâsiği muhteşem bir Kur’an-ı Kerîm. İsmek el Sanatları Dergisi, 7, 16–21. Yılmaz, A. (2004). Türk kitap Sanatları tabir ve Istılahları. Damla Yayınevi.