Hakemin Rolü ve Sorumlulukları

Hakem, makalenin derginin amaç ve kapsamına uygunluğunu, bilimsel katkısını, özgünlüğünü, kuramsal temelini, yöntem veya inceleme yaklaşımını, kanıtlarını, anlatımını ve etik açıklamalarını bağımsız ve tarafsız biçimde değerlendirir.

Hakem değerlendirmesi editoryal karar sürecine bilimsel katkı sağlar; ancak hakem önerisi nihai yayın kararı değildir. Nihai karar editoryal makam tarafından verilir.

Hakemliğin temel amacı yalnızca hata tespit etmek değil, çalışmanın bilimsel niteliğinin geliştirilmesine katkı sağlamaktır.

Davetin Değerlendirilmesi

Hakem yalnız uzmanlık alanına giren ve belirlenen sürede değerlendirebileceği çalışmaları kabul etmelidir.

Yeterlilik, zaman veya çıkar çatışması sorunu varsa daveti gecikmeden reddetmeli ve gerekçeyi editöre bildirmelidir.

Gizlilik ve Çıkar Çatışması

Makale, ek dosyalar ve editoryal yazışmalar gizlidir.

Hakem:

• makaleyi üçüncü kişilerle paylaşamaz,
• değerlendirme amacı dışında kullanamaz,
• makale, ek dosya veya editoryal belgeleri harici üretken yapay zekâ sistemlerine yükleyemez.

Hakem ile yazarlar arasında kişisel, akademik veya mali çıkar çatışması varsa bu durum editöre bildirilmelidir.

Çıkar çatışması bulunan kişiler değerlendirme sürecine katılmamalıdır.

Bilimsel Değerlendirme İlkeleri

Yorumlar somut, saygılı, gerekçeli ve yazarın eyleme dönüştürebileceği açıklıkta olmalıdır.

Hakem değerlendirmesinde mümkün olduğunca aşağıdaki sıra izlenmelidir:

• çalışmanın güçlü yönleri,
• temel bilimsel sorunlar,
• gerekli değişiklikler,
• ikincil düzeltmeler.

Hakem yorumlarında kişisel ifadelerden, kanıtsız değerlendirmelerden ve hakemin kimliğini ortaya çıkarabilecek ifadelerden kaçınılmalıdır.

Etik Açıklamalar ve Gizli Etik Kaygılar

Etik kurul, katılımcı onamı, kişisel veri kullanımı ve diğer araştırma etiği açıklamalarının yeterliliği normal bilimsel değerlendirme kapsamında ele alınabilir.

Ancak aşağıdaki konulara ilişkin ciddi kaygılar:

• intihal,
• veri uydurma,
• veri çarpıtma,
• mükerrer yayın,
• gizlilik ihlali,
• araştırma veya yayın etiği ihlalleri

yalnızca editöre görünen gizli alan üzerinden bildirilmelidir.

Hakem doğrulanmamış ithamlarda bulunmamalı; kaygının niteliğini ve dayanak oluşturan gözlem veya göstergeleri açıklamalıdır.

Sorunun ağırlığı ve izlenecek süreç editoryal inceleme sonucunda belirlenir.

Hakemlikte Üretken Yapay Zekâ Kullanımı

Hakemler değerlendirdikleri makale, ek dosya veya editoryal belgeleri gizlilik nedeniyle harici üretken yapay zekâ sistemlerine yüklememelidir.

Hakem raporunun bilimsel doğruluğu, özgünlüğü ve gizliliği hakemin sorumluluğundadır.

DergiPark Değerlendirme Formu

Daveti kabul eden hakeme aktif SDÜ İFADE Değerlendirme Formu (ID 6177, yalnızca Türkçe) otomatik olarak gönderilir.

Hakem değerlendirme formunda:

• yazara görünür bilimsel değerlendirme soruları ve yorum alanları,
• yalnızca editöre görünür süreç, etik kaygı ve yayın önerisi alanları

birbirinden ayrılmıştır.

Hakem bütün zorunlu alanları gerekçeli biçimde tamamlamalıdır.

Hakem Ek Dosyası

Hakem, ayrıntılı açıklamalarını veya kimliğini açığa çıkarmayan yorumlarını gerektiğinde ek dosya olarak yükleyebilir.

Ek dosyada:

• dosya adı,
• Word/PDF belge özellikleri,
• yorumlar,
• izlenen değişiklikler

hakemin kimliğini ortaya çıkarmamalıdır.

Ek dosya isteğe bağlıdır ve DergiPark hakem süreç ekranındaki ayrı yükleme alanından yüklenir.

Bu dosyanın yazara gönderilip gönderilmeyeceği ve hangi aşamada paylaşılacağı editör değerlendirmesine bağlıdır.

Hakem ek dosyası, Hakem Görüşlerine Yanıt Formu değildir.

Revizyon Sonrası Değerlendirme

Hakem, ilk değerlendirme aşamasında revizyon sonrasında makaleyi yeniden görmek isteyip istemediğini belirtir.

Revizyon sonrasında yazar tarafından hazırlanan Hakem Görüşlerine Yanıt Formu ve güncellenmiş anonim tam metin hakeme yeniden gönderilebilir.

Hakem ikinci değerlendirmede:

• önceki temel kaygıların karşılanıp karşılanmadığını,
• yazar yanıtlarının yeterliliğini,
• yapılan değişikliklerin bilimsel niteliğe katkısını,
• yeni değişikliklerin ek sorun oluşturup oluşturmadığını

inceler.

Hakem ikinci değerlendirme raporunda revizyonların yeterliliğine ilişkin gerekçeli görüşünü sunar.

Hakem raporları, yazar yanıtları ve revizyon süreç kayıtları editoryal karar sürecinin izlenebilirliğini sağlamak amacıyla korunur.