sgd

Sosyal Güvenlik Dergisi

2146-4839 2148-483X

T. C. Sosyal Güvenlik Kurumu

10.32331/sgd.1844697

Social Security

Sosyal Güvenlik

İş Sağlığı ve Güvenliği Dersi Alan Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Öğrencilerinin Kesici Delici Tıbbi Alet Güvenli Kullanımı ve Atık Yönetimine Yönelik Farkındalıklarının İncelenmesi

https://orcid.org/0000-0003-3916-3352

Taşkaya

Gökay

SİNOP ÜNİVERSİTESİ, SAĞLIK HİZMETLERİ MESLEK YÜKSEKOKULU

12 26 2025

15 2 105 122 09 08 2025 11 14 2025

2011

Sosyal Güvenlik Dergisi

Bu araştırmanın amacı, Sağlık Hizmetleri MeslekYüksekokulu öğrencilerinin kesici-delici alet yaralanmalarıve tıbbi atık yönetimi konusundaki farkındalık, bilgive tutum düzeylerini incelemektir. Tanımlayıcı-kesitseltipte yürütülen çalışma, 2024 yılında bir üniversiteninsağlık programlarında öğrenim gören 238 öğrenci ilegerçekleştirilmiştir. Veriler, sosyo-demografik form,Kesici-Delici Aletleri Güvenli Kullanım Tutum Ölçeği veAtık Yönetimi Bilinci Anketi ile toplanmıştır. İstatistikselanalizlerde ki-kare (χ²), Kruskal–Wallis, Dunn post-hoc vekorelasyon testleri kullanılmıştır. Katılımcıların %38,2’sien az bir kez kesici-delici alet yaralanması yaşamıştır.Yaralanmalar çoğunlukla enjektör iğnesi ve ampul kırılmasısırasında meydana gelmiştir. Atık yönetimi farkındalığıorta düzeyde bulunmuş, özellikle Tıbbi Laboratuvaröğrencilerinin puanları diğer programlardan anlamlıbiçimde düşük saptanmıştır (p

The aim of this study was to examine the awareness,knowledge, and attitudes of Vocational School ofHealth Services students regarding sharp injuries andmedical waste management. This descriptive crosssectionalstudy was conducted in 2024 with 238students enrolled in health programs at a university.Data was collected using a socio-demographic form,the Attitude Scale for Safe Use of Sharp Instruments,and the Waste Management Awareness Questionnaire.Statistical analyses included chi-square, Kruskal–Wallis, Dunn post-hoc, and correlation tests. A total of38.2% of the participants reported experiencing at leastone sharp instrument injury, mostly during syringehandling and ampoule breakage. Waste managementawareness was found to be at a moderate level, withsignificantly lower scores among Medical Laboratorystudents compared to other programs (p

Farkındalık iş sağlığı ve güvenliği kesici-delici alet yaralanmaları tıbbi atık yönetimi

Awareness occupational health and safety needlestick and sharp injuries medical waste management

Abdo Almoliky, M. ve El-Hady, D. (2024). Prevalence and Associated Factors of Needle Stick and Sharp Injuries Among Nurses: A Cross-Sectional Study. Sage Open Medicine. 12. 20503121231221445. https://doi. org/10.1177/20503121231221445

Akça, S. ve Aydın, Z. (2016). Eğitim ve Araştırma Hastanesinde Çalışan Hemşirelerin Kesici-Delici Tıbbi Aletleri Güvenli Kullanımlarına İlişkin Farkındalıkları. Çağdaş Tıp Dergisi. 6(4). 319–326.

Ayan, B., Taşçı, S. ve Köksal, E. B. M. (2024). İş Sağlığı ve Güvenliği Alanında Kullanılan Yapay Zekâ Teknolojilerine İlişkin İnceleme. Çalışma İlişkileri Dergisi. 15(2). 20-33.

Ceylan, M.R. ve Çelik, M. (2022). Sağlık Çalışanlarında Kesici-Delici Alet Yaralanmaları: İkinci Basamak Bir Hastane Deneyimi. Abant Medical Journal. 11(1). 37-44.

Çiçek, E., Uçar, M.T. ve Küçükkendirci, H. (2024). Bir Tıp Fakültesi Hastanesinde Kesici Delici Alet Yaralanma Bildirimlerinin Değerlendirilmesi. Journal of Midwifery and Health Sciences. 7(3). 506–515. https://doi.org/10.62425/esbder.1470609

Eryiğit, N. (2024). Türkiye’de İş Sağlığı ve Güvenliğinde Yeni Teknolojilerin Kullanımı ve İş Organizasyonu. Ünye İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 6(2). 76–88

Fortunka, K., Strzelecka, A., Król, G., Paprocka, P., Mańkowska, A., Lesiak, A., Karpeta, U., Okła, S., Spałek, J., Kaliniak, S., Piktel, E., Karasiński, M., Durnaś, B. ve Bucki, R. (2024). Knowledge and Training Needs in Nosocomial Infection Among Hospital Staff in The City of Kielce, Poland: A Cross-Sectional Study. Journal of Nursing Management. 32(4). 1–19. https://doi.org/10.1155/2024/9243232

Hakeem, S., Hakeem, S., Tufail, J., Shahnawaz, A., Saleem, M.U.S., Ali, H.A.M., Jahangir, A. ve Latif, M.T. (2025). Assessing the Knowledge, Attitude, Practice and Clinical Screening About Needle Stick Injury in Operation Theatre Workers at Tertiary Care Hospital. Review Journal of Neurology and Medical Sciences Review. 3(3). 204–239. https://doi.org/10.5281/zenodo.16022361

Halimi, A., Gheshlagh, R., Ansari, M., Zakariaee, S. ve Zandi, M. (2024). Prevalence of Needle-Stick Injury in Iranian Nurses: An Updated Systematic Review and Meta-Analysis of Observational Studies. BMC Nursing. 23(1). 268. https://doi.org/10.1186/s12912-024-01914-z

Ibrahim, E.N., Kannan, S., Al Habahbeh, L., Makhamreh, O.H., Khreisat, E., Kakich, M., Khoury, I., Kaff, M.A., Odah, A., Hjazeen, A., Jabali, S.A. ve Alqroom, R. (2024). How Sharp Objects Injuries Impact Our Healthcare Workers: Unveiling Perspective and Preventive Imperatives. Cureus. 16(3). e56524. https://doi. org/10.7759/cureus.56524

Jetha, A., Bakhtari, H., Irvin, E., Biswas, A., Smith, M. J., Arrandale, V. H., Dennerlein, J. T., ve Smith, P. M. (2025). Do Occupational Health and Safety Tools That Utilize Artificial Intelligence Have a Measurable Impact on Worker Injury or Illness? Findings From a Systematic Review. Systematic Reviews. 14(146). https://doi. org/10.1186/s13643-025-02869-1

Karabela, Ş., Durdu, Y., Şimşekoğlu, N. ve Baydili, N. (2020). Öğrencilerin İş Kazası Geçirme Durumlarına Göre Kesici-Delici Tıbbi Aletleri Güvenli Kullanmalarına Yönelik Tutumlarının Değerlendirilmesi: Bir Meslek Yüksekokulu Örneği. SBÜ Hemşirelik Dergisi. 2(3). 151–158.

Karadam, S., Çoban, B. ve Yılmaz, M. (2023). Özel Bir Hastanede Sağlık Çalışanlarının Kesici Delici Alet Yaralanmaları ve Deri-Mukoza Temaslarının Değerlendirilmesi. Karaelmas Journal of Occupational Health and Safety. 7(1). 47–54.

Karataş, B., Çelik, S.S. ve Koç, A. (2016). Hemşirelik Öğrencilerinin Kesici-Delici Aletlerle Yaralanmaya İlişkin Bilgi Düzeylerinin ve Tutumlarının İncelenmesi. Bozok Tıp Dergisi. 6(4). 21–29.

Kassambara, A. (2023). rstatix (Version 0.7.2) Pipe-Friendly Framework For Basic Statistical Tests [Bilgisayar yazılımı]. [https://rpkgs.datanovia.com/rstatix/ (Erişim: 05 Eylül 2025).

Keicher, F., Zirkel, J., Leutritz, T. ve König, S. (2024). Combatting The Occurrence Of Needle-Stick Injuries in a Medical School: Why Is It Still An Issue? BMC Medical Education. 24. 312. https://doi.org/10.1186/s12909-024-05309-1

Kepenek, E. ve Şahin-Eker, H. (2017). Bir Devlet Hastanesinde Çalışanlarda Meydana Gelen Kesici ve Delici Alet Yaralanmalarının Değerlendirilmesi. Klimik Dergisi. 30(2). 78–82.

Kurttekin, A. ve Taçgın, E. (2019). Sağlık Hizmetlerinde İş Kazaları ve Kesici-Delici Alet Yaralanma Araştırmaları Üzerine Bir Değerlendirme. Sağlıkta Performans ve Kalite Dergisi. 17(2). 135–144.

Memish, Z., Assiri, A., Eldalatony, M., Hathout, H., Alzoman, H. ve Undaya, M. (2013). Risk Analysis of Needle Stick and Sharp Object Injuries Among Health Care Workers in a Tertiary Care Hospital. International Journal of Occupational and Environmental Medicine. 4(1). 36–43.

Menteşe, H. ve Karaca, A. (2021). Hemşirelik ve Ebelik Öğrencilerinin Kesici-Delici Alet Yaralanmasına İlişkin Bilgi Düzeyleri. Klimik Dergisi. 34(3). 156–163.

Özberk, D. ve Kutlu, R. (2021). Sağlık Çalışanlarının Kesici-Delici Tıbbi Aletleri Güvenli Kullanımı ve Bulaşıcı Hastalıklardan Korunma Tutumlarının Değerlendirilmesi. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care. 15(2). 261–268.

Özyiğit, F., Küçük, A., Arıkan, İ., Altuntaş, Ö., Kumbasar, H. ve Fener, S. (2014). Bir Eğitim ve Araştırma Hastanesinde Görev Yapan Sağlık Çalışanlarının Kesici-Delici Tıbbi Aletleri Güvenli Kullanımına Yönelik Tutumları. Haseki Tıp Bülteni. 52(3). 168–171.

Palloş, A., Demirca, K. ve Özkan, S. (2024). Evaluation of Needlestick And Sharp İnjuries, Contributing Factors, And Preventive Measures Among Nursing Students. Curare Journal of Nursing. 6. 21–29. https:// doi.org/10.26650/CURARE.2024.1570121

SGK (Sosyal Güvenlik Kurumu). (2024). SGK İstatistik Yıllıkları: İş kazası ve meslek hastalığı verileri (Tablo 3.1.1, 2024). Ankara: SGK Yayınları. https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90- a451-ee7500eb1cb4 (Erişim: 05 Eylül 2025).

Soylu, D., Soylu, A., Tanrıverdi, Ö., Tanrıverdi, S. ve Aksu, E. (2021). Öğrenci Hemşirelerin Kesici-Delici Tıbbi Aletleri Güvenli Kullanımına Yönelik Tutumlarının Belirlenmesi. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 12(2). 370–375.

Şengöz, T. E. ve Bozkurt, Y. (2025). İş Sağlığı ve Güvenliği Kapsamında Sektörel İş Kazalarının Yapay Zekâ Teknolojileri ve Uzman Sistem Uygulamaları Yönünden İncelenmesi. Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları ve Teknolojik Gelişmeler Dergisi. 8(1). 17-44. https://doi.org/10.51764/smutgd.1678632.

Tomczak, M. ve Tomczak, E. (2014). The Need To Report Effect Size Estimates Revisited: An Overview Of Some Recommended Measures Of Effect Size. Trends in Sport Sciences. 21(1). 19–25.

Tonkuş, M., Coşkun, M. ve Kalın, Z. (2023). Hemşirelik Öğrencilerinin Atık Yönetimi Konusunda Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi. 5(2). 190-200.

Uzunbayır, N. ve Esen, A. (2009). Sağlık Çalışanlarının Kesici-Delici Tıbbi Aletleri Güvenli Kullanımına Yönelik Tutum Ölçeği. Yüksek Lisans Tezi. Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. İzmir.

World Health Organization (WHO). (1996). Global Strategy on Occupational Health for all: The Way to Health at Work. Geneva: WHO. https://www.who.int/publications/i/item/global-strategy-on-occupationalhealth-for-all-the-way-to-health-at-work (Erişim: 21 Ağustos 2025).

World Health Organization (WHO). (2014). Safe Management of Wastes from Health-Care Activities (2nd ed.). Geneva: WHO Press. https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/85349/9789241548564_eng. pdf (Erişim: 21 Ağustos 2025).

World Health Organization (WHO). (2020). Protection of Health and Safety of Health Workers: Checklist for Health Care Facilities. Geneva: WHO. https://www.who.int/docs/default-source/patientsafety/ 20170-protection-of-health-and-safety-of-health-workers-checklist-for-healthcare-facilities-forweb. pdf (Erişim: 05 Eylül 2025)